Từ ngày 1/7/2026, các doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ có thêm sự linh hoạt trong việc bố trí nhân sự kế toán khi được phép sử dụng cha mẹ, vợ chồng, con cái hoặc anh chị em ruột làm kế toán, theo quy định mới của Bộ Tài chính.
Quy định mới về nhân sự kế toán
Cụ thể, căn cứ khoản 1 Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán. Những người được phép làm kế toán trong doanh nghiệp siêu nhỏ gồm cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc hoặc tổng giám đốc và của cấp phó của người đứng đầu, phó giám đốc hoặc phó tổng giám đốc phụ trách công tác tài chính - kế toán.
Bên cạnh đó, người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua - bán tài sản trong doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc thuê dịch vụ làm kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật cũng có thể đảm nhận vị trí này, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Không bắt buộc có kế toán trưởng
Thông tư cũng quy định, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại các chứng từ kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính của đơn vị.
Ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính
Doanh nghiệp siêu nhỏ căn cứ vào phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp để thực hiện ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính. Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển đổi phương pháp nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thì áp dụng danh mục sổ kế toán được hướng dẫn tại thông tư này phù hợp với phương pháp nộp thuế của doanh nghiệp.
Trường hợp trong năm tài chính, doanh nghiệp siêu nhỏ có những thay đổi các tiêu chí dẫn đến không còn thuộc đối tượng áp dụng thông tư này thì được áp dụng thông tư này cho đến hết năm tài chính hiện tại và phải áp dụng chế độ kế toán phù hợp với quy định của pháp luật kể từ năm tài chính kế tiếp.
Lựa chọn chế độ kế toán
Doanh nghiệp siêu nhỏ được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa cho phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị nhưng phải áp dụng thống nhất trong một năm tài chính. Việc thay đổi chế độ kế toán áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Áp dụng cho hộ kinh doanh
Cũng theo Thông tư số 58/2026/TT-BTC, ngoài doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) nếu có nhu cầu thì được lựa chọn áp dụng thông tư này để thực hiện công tác kế toán. Trường hợp hộ kinh doanh lựa chọn áp dụng chế độ kế toán theo thông tư này thì phải áp dụng nhất quán trong một năm tài chính. Việc thay đổi chế độ kế toán áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
So sánh với quy định hiện hành
Theo quy định hiện hành tại Điều 8 Thông tư 132/2018/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ được bố trí phụ trách kế toán và không bắt buộc phải có kế toán trưởng. Việc bố trí người làm kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ cũng không được vi phạm quy định tại Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP. Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP quy định những người không được làm kế toán, trong đó bao gồm cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc hoặc tổng giám đốc, cấp phó phụ trách tài chính - kế toán, kế toán trưởng trong cùng một đơn vị kế toán. Quy định mới tại Thông tư 58/2026/TT-BTC đã nới lỏng điều kiện này, cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ linh hoạt hơn trong việc sử dụng người thân làm kế toán.
