Sáng 8/6, Hội Luật gia thành phố Hà Nội phối hợp cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Thanh Trì tổ chức hội nghị tuyên truyền Luật Thủ đô và trợ giúp pháp lý miễn phí cho người dân. Tại đây, ông Nguyễn Quốc Tuấn, báo cáo viên của Hội Luật gia Hà Nội, nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tạo khuôn khổ pháp lý vượt trội để tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển Thủ đô.
199 thẩm quyền đặc thù cho Hà Nội
Điểm nổi bật nhất của Luật Thủ đô là trao cho Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù về tổ chức bộ máy, biên chế, tài chính, ngân sách, đầu tư và quy hoạch. Đây là mức phân quyền lớn chưa từng có, giúp thành phố chủ động hơn trong quản lý và phát triển. Luật tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn: phân quyền toàn diện cho chính quyền thành phố; xây dựng cơ chế tài chính đặc thù; phát triển đô thị và quy hoạch dài hạn; thu hút nhân tài, khoa học công nghệ; và cho phép thí điểm các chính sách mới nhằm tạo đột phá.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là Luật Thủ đô được ưu tiên áp dụng trong trường hợp có quy định khác với các luật khác về cùng một vấn đề. Theo ông Tuấn, cơ chế này giúp Hà Nội tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong quản lý đô thị, đất đai, môi trường và đầu tư. Ví dụ, Luật Thủ đô cho phép khai thác hiệu quả đất bãi sông, bãi nổi để phục vụ phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm và không gian công cộng theo quy hoạch, trong khi nhiều quy định hiện hành còn hạn chế việc khai thác các khu vực này.
Ưu đãi đầu tư vượt trội
Luật Thủ đô cũng mở ra cơ chế thí điểm những chính sách mới chưa được quy định trong pháp luật hiện hành để tạo động lực phát triển. Hệ thống chính sách ưu đãi nhằm thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức khoa học - công nghệ và nhân lực chất lượng cao tham gia phát triển Thủ đô. Cụ thể, các dự án thuộc diện khuyến khích đầu tư được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm đầu, sau đó giảm 50% cho thời gian còn lại của dự án. Đây là chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nhằm giảm chi phí đầu tư và tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh tại Hà Nội.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, tổ chức khoa học - công nghệ và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp được giảm 50% chi phí thuê mặt bằng sản xuất, kinh doanh tại các trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố. Chính sách này nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và thu hút các dự án công nghệ cao.
Chính sách thuế ưu đãi
Về thuế, Luật Thủ đô áp dụng nhiều ưu đãi vượt trội. Các dự án khuyến khích đầu tư được hưởng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ 5%, thấp hơn đáng kể so với mức thông thường. Doanh nghiệp còn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu, sau đó giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Ngoài ra, thành phố hỗ trợ các dự án ứng dụng công nghệ hiện đại: doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị, dây chuyền công nghệ phục vụ hạ tầng như bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe thông minh nhiều tầng hoặc dự án công nghệ cao được miễn 100% thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị thuộc diện ưu đãi.
Thu hút nhân tài
Không chỉ ưu đãi về tài chính, Luật Thủ đô dành riêng một chương quy định về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài. Theo ông Tuấn, để Hà Nội phát triển nhanh và bền vững, nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Xử phạt vi phạm hành chính gấp đôi
Bên cạnh ưu đãi, nhiều người dân quan tâm đến nội dung Luật Thủ đô cho phép HĐND thành phố quy định mức xử phạt vi phạm hành chính cao hơn mức chung của cả nước trong một số lĩnh vực đặc thù. Ông Tuấn nhấn mạnh lĩnh vực xây dựng và phòng cháy chữa cháy (PCCC), vì thời gian qua Hà Nội xảy ra nhiều vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng do vi phạm trong xây dựng, không đảm bảo PCCC. Cụ thể, mức phạt có thể cao gấp đôi mức phạt do Chính phủ quy định đối với 10 lĩnh vực: văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, PCCC, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự và an toàn xã hội.
Ví dụ, trong lĩnh vực đất đai, hành vi lấn chiếm đất phi nông nghiệp có thể bị phạt từ 10-30 triệu đồng, nhưng với cơ chế đặc thù, mức phạt tăng lên 20-60 triệu đồng. Trong lĩnh vực xây dựng, hành vi thi công gây lún, nứt, hư hỏng công trình lân cận hoặc có nguy cơ sụp đổ hiện bị phạt từ 30-40 triệu đồng đối với nhà ở riêng lẻ, nhưng tại Hà Nội có thể tăng lên 60-80 triệu đồng nhằm nâng cao tính răn đe.
Báo cáo viên nhấn mạnh, việc trao cho Hà Nội quyền áp dụng mức phạt cao hơn không nhằm tăng gánh nặng cho người dân mà nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm an toàn cộng đồng và xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại.
Trợ giúp pháp lý miễn phí
Tại hội nghị, nhiều người dân đã trao đổi trực tiếp với các luật gia, luật sư để được tư vấn, trợ giúp pháp lý miễn phí. Các nội dung được quan tâm nhiều nhất liên quan đến bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, điều kiện tái định cư, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện dự án. Qua hoạt động tư vấn, người dân không chỉ được giải đáp vướng mắc mà còn nâng cao hiểu biết pháp luật, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp. Đây cũng là dịp để các cơ quan, tổ chức nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, góp phần hạn chế khiếu nại, tranh chấp kéo dài và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại cơ sở.
