Đề xuất tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh và còn nợ thuế từ 1 triệu đồng đang gây xôn xao dư luận. Nhiều chuyên gia đồng tình với mục tiêu tăng cường kỷ luật tài chính nhưng cho rằng cần điều chỉnh hợp lý để không gây lo lắng cho người dân.
Mức 1 triệu đồng là quá thấp
Ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế), nhận định việc siết quản lý nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký là hợp lý vì cơ quan thuế khó liên hệ, khó xác minh và khó thu hồi nợ. Tuy nhiên, thực tế nhiều người nợ thuế do nguyên nhân bất khả kháng, như lỗi hệ thống eTax. Ông nhấn mạnh: “Siết là cần thiết, nhưng quan trọng là siết đúng người, đúng lỗi và đúng mức độ. Nếu không, chính sách chống thất thu thuế có thể vô tình trở thành gánh nặng”.
Ông Phụng cảnh báo tác động rộng nếu đề xuất được thông qua. Các hộ kinh doanh nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp thiếu kinh nghiệm kế toán dễ bị nợ thuế nhỏ lẻ. Việc ngăn chặn xuất cảnh chỉ vì nợ 1 triệu đồng có thể gây khó khăn. Ông đề xuất giải pháp linh hoạt như lắp ki ốt điện tử tại cửa khẩu để nộp thuế trực tuyến, đồng thời nâng mức nợ lên cao hơn, áp dụng cho các trường hợp nợ lâu, vi phạm nhiều lần hoặc có dấu hiệu chây ỳ.
Nên phân tầng rủi ro
Ông Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, cho rằng mức nợ 1 triệu đồng là rất thấp nếu gắn với tạm hoãn xuất cảnh, vì biện pháp này tác động trực tiếp đến quyền đi lại, thương mại, học tập, chữa bệnh. Ông đề nghị chính sách cần đảm bảo ba nguyên tắc: đúng đối tượng, tương xứng mức vi phạm và bảo vệ người nộp thuế thiện chí.
Ông Quốc Anh kiến nghị phân tầng rủi ro: với nợ từ 1-5 triệu đồng, ưu tiên cảnh báo, nhắc nợ, cho phép giải trình và nộp qua eTax hoặc VNeID. Với nợ từ 5 triệu đồng trở lên, quá hạn dài và đã thông báo nhiều lần, có thể xem xét biện pháp mạnh. Với trường hợp có dấu hiệu bỏ trốn, doanh nghiệp ma, mua bán hóa đơn, áp dụng ngay cơ chế kiểm soát chặt. “1 triệu đồng có thể là ngưỡng cảnh báo quản lý, nhưng không nên là ngưỡng duy nhất để tạm hoãn xuất cảnh”, ông nói.
Người nộp thuế cần nâng cao trách nhiệm
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, băn khoăn về quy trình xác định đối tượng “không hoạt động tại địa chỉ đăng ký” chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến doanh nghiệp bị đưa vào diện “bỏ địa chỉ” oan. Ông cũng lưu ý thời gian gỡ bỏ tạm hoãn xuất cảnh khoảng 24 giờ có thể không kịp đáp ứng nhu cầu đi lại.
Ông Được khuyến nghị người nộp thuế chủ động tra cứu thông tin trên hệ thống cơ quan thuế để kịp thời nắm tình trạng, tránh sự cố khi ra sân bay. Dù việc cưỡng chế là cần thiết để đảm bảo tính nghiêm minh, nhưng với khoản nợ nhỏ, cần cân nhắc để không ảnh hưởng đến kế hoạch cá nhân.
