Iran phủ nhận việc cho phép IAEA thanh sát
Ngày 15/11, Iran chính thức bác bỏ thông tin cho rằng nước này đã cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thanh sát các cơ sở hạt nhân của mình. Tuyên bố được đưa ra bởi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Nasser Kanaani, trong cuộc họp báo thường kỳ.
Ông Kanaani nhấn mạnh: “Iran chưa bao giờ đồng ý cho IAEA thanh sát các cơ sở hạt nhân ngoài khuôn khổ các thỏa thuận hiện có. Mọi thông tin ngược lại đều là sai sự thật”. Tuyên bố này nhằm đáp lại các báo cáo truyền thông cho rằng Iran đã nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hạt nhân với phương Tây.
Bối cảnh căng thẳng hạt nhân
Thông tin bác bỏ được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) đang bế tắc. Iran và IAEA đã có nhiều bất đồng về vấn đề thanh sát, đặc biệt là tại các cơ sở quân sự. Trước đó, IAEA từng yêu cầu Iran giải thích về dấu vết urani tại các địa điểm chưa được khai báo.
Theo các nhà phân tích, việc Iran bác bỏ thông tin cho thấy lập trường cứng rắn của Tehran trong đàm phán, đồng thời gây thêm áp lực lên các bên liên quan. Iran khẳng định chương trình hạt nhân của mình hoàn toàn vì mục đích hòa bình và sẵn sàng hợp tác trong khuôn khổ NPT.
Phản ứng quốc tế
Phương Tây, đặc biệt là Mỹ và châu Âu, đã bày tỏ thất vọng trước tuyên bố của Iran. Một quan chức ngoại giao phương Tây giấu tên cho biết: “Việc Iran từ chối thanh sát sẽ làm suy yếu lòng tin và có thể dẫn đến các biện pháp trừng phạt bổ sung”. Trong khi đó, Nga và Trung Quốc kêu gọi các bên kiềm chế và tiếp tục đối thoại.
IAEA chưa đưa ra bình luận chính thức về tuyên bố của Iran. Tuy nhiên, cơ quan này trước đó đã cảnh báo rằng việc thiếu hợp tác từ phía Iran có thể ảnh hưởng đến khả năng xác minh tính chất hòa bình của chương trình hạt nhân nước này.
Tác động đến đàm phán hạt nhân
Việc Iran bác bỏ thông tin thanh sát được xem là một bước lùi trong tiến trình đàm phán. Các cuộc đàm phán tại Vienna đã bị đình trệ từ tháng 8/2022, và những diễn biến mới này càng làm giảm hy vọng đạt được thỏa thuận trong tương lai gần. Iran yêu cầu Mỹ dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt trước khi quay lại tuân thủ đầy đủ các điều khoản của JCPOA.
Theo số liệu từ IAEA, Iran hiện có khoảng 60 kg urani làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí. Con số này đã tăng đáng kể so với mức 200 kg urani làm giàu dưới 5% trước khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận năm 2018. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng Iran có thể nhanh chóng phát triển vũ khí hạt nhân.
Kết luận, việc Iran bác bỏ thông tin cho phép IAEA thanh sát các cơ sở hạt nhân cho thấy những thách thức lớn trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao các động thái tiếp theo của Tehran và Washington.
