Đại biểu Quốc hội cảnh báo khoảng trống pháp luật về con cái người chuyển giới, đồng tính
Sáng ngày 9 tháng 4, các đại biểu Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về bốn dự án luật quan trọng, trong đó nổi bật là luật Hộ tịch (sửa đổi). Trong phiên thảo luận này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung, thuộc đoàn đại biểu Hà Nội, đã thẳng thắn chỉ ra một khoảng trống pháp luật đáng lo ngại liên quan đến vấn đề con cái của người chuyển giới và đồng tính.
Khoảng trống pháp luật trong dự thảo luật Hộ tịch
Bà Dung phân tích rằng Điều 15 của dự thảo luật hiện chỉ tập trung vào trường hợp trẻ em sinh ra ở nước ngoài chưa được đăng ký khai sinh hoặc có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là người nước ngoài. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng điều này tạo ra một lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng, bởi trên thế giới hiện có khoảng 40 quốc gia đã công nhận hôn nhân đồng tính và khoảng 30 nước vừa công nhận hôn nhân đồng giới, vừa cho phép người chuyển giới thay đổi giới tính hợp pháp mà không yêu cầu phẫu thuật thực tế.
Với quy định hiện tại, theo bà Dung, những người đã được công nhận hôn nhân đồng giới ở nước ngoài khi trở về Việt Nam sinh con và tiến hành khai sinh sẽ đối mặt với khoảng trống pháp luật rõ rệt. Bà đề nghị ban soạn thảo cần nghiên cứu kỹ lưỡng hơn nữa để đảm bảo quyền lợi của trẻ em và công dân một cách toàn diện.
Quan điểm từ các đại biểu khác
Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Trần Thị Nhị Hà, cũng thuộc đoàn Hà Nội, cho rằng dự thảo luật Hộ tịch (sửa đổi) hiện thiếu các quy định nguyên tắc để giải quyết sự khác biệt giữa luật pháp Việt Nam và nước ngoài về cùng một sự kiện hộ tịch, chẳng hạn như hôn nhân đồng giới. Bà Hà nhấn mạnh rằng mặc dù hôn nhân đồng giới được công nhận ở một số quốc gia, nhưng theo pháp luật Việt Nam, điều này chưa được thừa nhận. Do đó, khi công dân yêu cầu ghi vào sổ hộ tịch Việt Nam, cần có quan điểm và quy định rõ ràng, minh bạch.
Bà Hà còn mô tả luật Hộ tịch là "đạo luật của đời người" và tán thành việc phân quyền triệt để cho cấp xã thực hiện tất cả các sự kiện hộ tịch. Bà kiến nghị luật cần có chế độ đãi ngộ phù hợp và chính sách bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ hộ tịch cấp xã để nâng cao hiệu quả công tác.
Các đề xuất cải thiện từ đại biểu
Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt, thuộc đoàn Hà Nội, lưu ý ban soạn thảo cần có giải pháp hỗ trợ cho các vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng công nghệ và trình độ dân trí chưa đồng đều. Điều này nhằm đảm bảo người dân không bị hạn chế quyền lợi khi chuyển sang sử dụng hồ sơ điện tử. Ông Việt ủng hộ sáng kiến thực hiện các đội đăng ký hộ tịch lưu động để tiếp cận nhân dân một cách chủ động và thuận tiện nhất.
Liên quan đến thủ tục đăng ký hộ tịch, đại biểu Nguyễn Thanh Phong, thuộc đoàn Vĩnh Long, đề nghị bổ sung thêm quy định về "xác định lại dân tộc". Ông giải thích rằng trong thực tế, việc xác định lại dân tộc có thể thay đổi theo cha, mẹ hoặc trong trường hợp con nuôi xác định được cha mẹ ruột, thì cần xác định lại dân tộc theo cha mẹ ruột.
Ông Phong cũng đề xuất ban soạn thảo bổ sung nguyên tắc trong khai thác và chia sẻ dữ liệu về hộ tịch, đó là nguyên tắc "ưu tiên cho những dân tộc ít người, dân tộc yếu thế". Đồng thời, ông đề xuất cần có thêm điều cấm ký hộ tịch cho người thân của mình để tránh xảy ra sai phạm và đảm bảo tính khách quan trong công tác hộ tịch.
Bà Dung cũng chia sẻ thêm: "Theo số liệu tôi được biết, ở Việt Nam, cộng đồng LGBT chiếm khoảng 2% dân số. Vấn đề hôn nhân đồng giới cũng như khai sinh cho con cái của người kết hôn đồng giới sẽ là vấn đề cần nghiên cứu sâu sắc và kỹ lưỡng." Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc cập nhật luật pháp để phản ánh đầy đủ thực tế xã hội và bảo vệ quyền lợi của mọi công dân.
