Quốc hội chính thức thông qua Luật Hộ tịch sửa đổi với tỷ lệ ủng hộ cao
Chiều ngày 23/4, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) với số phiếu tán thành lên tới 488/492 đại biểu, tương đương 97,6%. Đây là một bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, hướng tới sự thuận tiện tối đa cho người dân.
Những điểm đột phá trong luật mới
Luật Hộ tịch sửa đổi vừa được thông qua bao gồm 4 chương và 30 điều, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Tuy nhiên, đối với lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh và đăng ký khai tử chủ động, thời hạn áp dụng thống nhất trên toàn quốc được ấn định chậm nhất là từ ngày 1/1/2031.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất chính là quy định cho phép người dân có thể thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh, kết hôn tại bất kỳ xã nào trên địa bàn tỉnh, bất kể nơi cư trú của họ. Điều này được cụ thể hóa tại Điều 8 về thẩm quyền đăng ký hộ tịch.
Thẩm quyền và cơ chế ủy quyền linh hoạt
Theo luật mới, Ủy ban nhân dân cấp xã (không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân) có thẩm quyền đăng ký các sự kiện hộ tịch như khai sinh, kết hôn, tình trạng hôn nhân, khai tử... Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền ký các giấy tờ hộ tịch.
Tuy nhiên, luật cũng quy định một cơ chế linh hoạt: Chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch dựa trên tình hình thực tế địa phương, trừ một số loại giấy tờ quan trọng như Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn và các giấy tờ hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực đã sẵn sàng
Trong báo cáo giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định Chính phủ đã rà soát toàn diện và đánh giá các điều kiện cần thiết cho việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính.
Cơ sở dữ liệu hộ tịch hiện đã được vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối chặt chẽ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của địa phương. Đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch cũng đã được kiện toàn.
"Hiện có 8.082 công chức tại 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% đã đáp ứng trình độ chuyên môn về luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch", Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết.
Chuyển đổi sang cơ chế chủ động phục vụ
Một điểm nhấn quan trọng khác là việc chuyển đổi từ cơ chế "người dân yêu cầu" sang "cơ quan nhà nước chủ động phục vụ" trong đăng ký khai sinh, khai tử. Bộ trưởng Tùng nhấn mạnh đây là một cải cách lớn, đòi hỏi sự hoàn thiện đồng bộ về hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện sẽ được chủ động triển khai trước. Nhà nước tiếp tục đầu tư vào hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách để bảo đảm tính khả thi và sự đồng thuận xã hội.
Thực tiễn triển khai mô hình đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động này cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
