Luật Thỏa thuận Quốc tế (sửa đổi) Hướng tới Đơn giản hóa và Mở rộng Có Kiểm soát
Tại buổi thẩm định hồ sơ chính sách Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) chiều 18/3 tại Hà Nội, ông Lê Hải Triều, Phó Vụ trưởng Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, Bộ Ngoại giao – cơ quan chủ trì soạn thảo, đã trình bày các đề xuất quan trọng. Dự án Luật này đề xuất ba nhóm chính sách lớn, bao gồm: hoàn thiện quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; đơn giản hóa quy trình, thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền; và nâng cao hiệu quả thực hiện thỏa thuận quốc tế và quản lý nhà nước, đồng thời tăng cường bảo đảm nguồn lực cho công tác ký kết và thực hiện.
Mở rộng Có Kiểm soát Chủ thể Ký kết
Đáng chú ý, Bộ Ngoại giao đưa ra hai phương án cho chính sách về phạm vi điều chỉnh và lựa chọn phương án mở rộng có kiểm soát. Giải pháp 1 đề xuất bổ sung các chủ thể ký kết như ban quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, trường, viện, học viện, các tổ chức chính trị (Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp của Trung ương Đảng, tỉnh ủy, thành ủy, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), và Ủy ban nhân dân cấp xã. Giải pháp 2 tập trung vào mở rộng có kiểm soát, chỉ bổ sung các chủ thể như ban quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp; Ủy ban nhân dân đặc khu; và Ủy ban nhân dân xã biên giới trong một số lĩnh vực nhất định.
Bộ Ngoại giao kiến nghị ban hành Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) thay thế Luật hiện hành, bỏ chủ thể ký kết là tổng cục và cấp huyện, đồng thời lựa chọn giải pháp 2. Các chính sách này nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đối ngoại, hội nhập quốc tế trong tình hình mới, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ký kết thỏa thuận, tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy hội nhập sâu rộng, và nâng cao hiệu quả đối ngoại.
Ý kiến từ Các Cơ quan Liên quan
Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản thống nhất với hồ sơ chính sách, đồng tình lựa chọn phương án mở rộng có kiểm soát do phù hợp thực tiễn tổ chức chính quyền địa phương và thông lệ quốc tế. Cơ quan này đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp và vai trò của Bộ Ngoại giao, đồng thời cụ thể hóa quy định về cơ sở dữ liệu thỏa thuận quốc tế và mối quan hệ với điều ước quốc tế.
Bộ Quốc phòng cho rằng cần nghiên cứu bổ sung chủ thể ký kết phù hợp thực tiễn, vì nhu cầu hợp tác quốc tế phát sinh đến cấp đơn vị như học viện, nhà trường, bệnh viện, thậm chí cấp đồn biên phòng. Thực tế, nhiều đối tác nước ngoài chỉ chấp nhận ký kết khi văn bản được xác định là thỏa thuận quốc tế theo quy định pháp luật. Do đó, Bộ Quốc phòng đề nghị xây dựng Luật mới xác định chủ thể ký kết phù hợp với nhu cầu, kế thừa nội dung từ Luật năm 2020 như quy định tới cấp xã biên giới và tương đương, và giao Bộ Quốc phòng ban hành quy định về xây dựng, ký kết thỏa thuận quốc tế trong nội bộ.
Nhấn mạnh từ Thứ trưởng Tư pháp
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, chủ trì buổi thẩm định, nhấn mạnh việc sửa đổi Luật là cần thiết để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị số 56-CT/TW, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi các cam kết quốc tế. Thứ trưởng yêu cầu cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện, nhất là các nội dung mới:
- Làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm không bỏ sót các chủ thể đang tham gia ký kết trên thực tế như trường, viện, học viện, tổ chức chính trị.
- Phân loại thỏa thuận quốc tế theo chủ thể để quản lý phù hợp.
- Thiết kế cơ chế phân cấp, phân quyền hợp lý, gắn với trách nhiệm của Bộ, ngành quản lý trực tiếp, bảo đảm tính khả thi.
- Đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với kiểm soát, tránh chồng chéo, thiếu thống nhất nhưng vẫn giữ được tính linh hoạt theo đặc thù từng lĩnh vực.
Thứ trưởng cũng đề nghị rà soát kỹ các quy định thuộc thẩm quyền của Chính phủ, nghiên cứu nâng cấp, mở rộng cơ sở dữ liệu về điều ước và thỏa thuận quốc tế. Đồng thời, cần đánh giá đầy đủ tác động về nguồn lực, nhân sự, tài chính, nhất là khi mở rộng chủ thể và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh và tính thống nhất với hệ thống pháp luật, điều ước quốc tế.
