Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn luật sư TP. Hà Nội) nhận xét rằng Nghị quyết 29 đã tạo ra một hành lang pháp lý đủ mạnh để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn cho hàng nghìn dự án. Điển hình như Điều 11 của Nghị quyết quy định cơ chế xử lý cho các dự án “đất ở không hình thành đơn vị ở” nhằm xây dựng bất động sản du lịch như biệt thự biển, resort villa, biệt thự nghỉ dưỡng, căn hộ condotel, officetel…
Theo đó, các dự án condotel, officetel sẽ được rà soát lại quy hoạch và nghĩa vụ tài chính để cấp sổ hồng. Nếu dự án phù hợp với quy hoạch đất xây dựng nhà ở, thì sẽ được tháo gỡ theo hướng tính lại tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Chủ đầu tư phải nộp phần chênh lệch và đảm bảo năng lực tiếp tục triển khai dự án. Sau đó, Nhà nước sẽ điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở. Ngược lại, nếu dự án không phù hợp với quy hoạch xây dựng nhà ở, thì phải điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất thương mại, dịch vụ với thời hạn 50 năm.
Những điều khoản quan trọng khác
Điều 13 xử lý các dự án không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất nhưng chính quyền địa phương vẫn tổ chức thu hồi. Nếu chủ đầu tư đã bỏ kinh phí để thực hiện thu hồi toàn bộ diện tích đất của dự án, thì sẽ tiếp tục thực hiện khi đáp ứng các điều kiện. Việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất thực hiện theo quy định hiện hành. Trường hợp dự án không đảm bảo điều kiện, Nhà nước chấm dứt dự án và hoàn trả kinh phí cho chủ đầu tư.
Điều 14 về xử lý các dự án vi phạm mục đích sử dụng đất cho phép nhà đầu tư không phải tháo dỡ phần công trình phù hợp quy hoạch, không buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất (nhưng vẫn bị xử phạt hành chính và nộp lại lợi nhuận bất hợp pháp).
Điều 15 đưa ra phương án xử lý đối với dự án đầu tư xây dựng lưới điện đang triển khai thuộc diện được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa thực hiện thủ tục này, thì không phải thực hiện lại; quyết định phê duyệt dự án là căn cứ để thực hiện các thủ tục về đất đai, xây dựng.
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh đánh giá cao các giải pháp tháo gỡ tại Điều 12, 13, 14, giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và đặc biệt là khách hàng – bên thứ ba ngay tình chịu thiệt hại từ các dự án ách tắc kéo dài.
Giải phóng hơn 2,5 triệu tỉ đồng
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 30.3.2025, cả nước có 4.489 dự án gặp khó khăn, vướng mắc với diện tích 198.428,1 ha và tổng mức đầu tư 3.352.946,9 tỉ đồng. Các bộ, ngành và địa phương đã giải quyết được 1.151 dự án với tổng quy mô 52.790,4 ha và tổng mức đầu tư 804.953,6 tỉ đồng. Trong đó, 129 dự án đã được Chính phủ ban hành nghị quyết tháo gỡ. Hiện còn 3.338 dự án tồn đọng với diện tích 145.638 ha, tổng mức đầu tư hơn 2,5 triệu tỉ đồng. Trong số này, 1.814 dự án thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương và 1.524 dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho biết Nghị quyết 29 do Quốc hội thông qua quy định các cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1.5.2026 và có thể kéo dài đến 1.5.2031. Hiện Bộ Tư pháp đã thẩm định dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện với tinh thần quyết liệt, khẩn trương.
Ông Lê Hoàng Châu kỳ vọng Nghị quyết 29 và Nghị định của Chính phủ sẽ phát huy tác dụng, sớm tháo gỡ khó khăn cho khoảng 1.524 dự án thuộc thẩm quyền Quốc hội và 1.814 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Điều này giúp khơi thông nguồn lực đất đai, hàng triệu tỉ đồng bị “đắp chiếu” trong những năm qua, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của khách hàng và người dân.
Theo ông, Nghị quyết 29 thể hiện sự khoan hồng, nhân văn khi tập trung tháo gỡ cho các dự án đang bị thanh tra, kiểm tra, điều tra và có bản án tồn đọng, giúp chúng có cơ hội hoàn thành và đưa đất vào khai thác. Nghị quyết cũng có cơ chế không truy cứu trách nhiệm hình sự, tạm hoãn, miễn trách nhiệm hình sự, đình chỉ điều tra, hoãn phiên tòa, miễn giảm hình phạt và xóa án tích nếu đáp ứng các điều kiện, bao gồm việc khắc phục hậu quả.
“Đây là nỗ lực lớn từ Trung ương đến địa phương. Nếu khơi thông được nguồn lực này, sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo”, ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho rằng Nghị quyết không chỉ giải quyết quá khứ mà còn tạo động lực cho hiện tại và tương lai, góp phần hình thành cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung mà không tham nhũng, tiêu cực.
