Tội phạm công nghệ cao đang chuyển hướng từ ẩn mình sau màn hình máy tính sang xây dựng các 'công xưởng lừa đảo' ngay trên lãnh thổ Việt Nam, với các vụ việc liên tiếp bị phát hiện tại Hà Nội, Lào Cai, Phú Thọ và Thành phố Hồ Chí Minh trong năm 2025-2026.
Cuộc gọi từ Hà Nội, nạn nhân ở Nhật Bản
Ngày 3/3/2025, Công an thành phố Hà Nội thông báo từ tháng 8/2024, một nhóm người Trung Quốc và Nhật Bản đã tập trung tại Hà Nội để xây dựng kịch bản giả danh cảnh sát, kiểm sát viên, tòa án Nhật Bản. Chiều 28/2, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh kiểm tra 4 địa điểm tại khu đô thị Ciputra (phường Phú Thượng) và căn hộ chung cư Mipec 122-124 Xuân Thủy (phường Cầu Giấy), phát hiện 3 người Trung Quốc, 4 người Nhật Bản có dấu hiệu hoạt động lừa đảo qua mạng xuyên quốc gia. Nghi phạm Z.H., quốc tịch Trung Quốc, được xác định là chủ mưu. Tổng số tiền chiếm đoạt ước tính khoảng 11 tỷ đồng. Công an thu giữ 65 điện thoại di động, 19 máy tính bảng, 3 máy tính xách tay, 12 bộ đàm, 4 bộ cảnh phục cảnh sát Nhật Bản. Mỗi ngày, nhóm thực hiện hàng loạt cuộc gọi từ Hà Nội sang Nhật Bản, giả danh cảnh sát, yêu cầu nạn nhân chuyển tiền điện tử Ethereum để phục vụ điều tra. Đây là lần đầu xác nhận một tổng đài lừa đảo đặt tại Hà Nội với nạn nhân ở Nhật Bản.
Từ 'cứ điểm' đến mang cả dữ liệu vào Việt Nam
Vài tháng sau, tại Lào Cai, lực lượng Công an bóc gỡ một đường dây lừa đảo công nghệ cao hoạt động dưới vỏ bọc thuê khách sạn. Toàn bộ thành viên là công dân Trung Quốc, từng hoạt động tại Campuchia. 19 đối tượng di chuyển từ Campuchia vào Việt Nam, thuê khách sạn, lắp đặt hệ thống máy tính, thiết bị phát sóng, điện thoại và sử dụng mạng xã hội để tổ chức lừa đảo chuyên nghiệp. Mục tiêu là công dân Trung Quốc, chúng mang theo khoảng 25.000 dữ liệu cá nhân của Trung Quốc. Khác với vụ Hà Nội, nhóm này không chỉ dựng 'cứ điểm' mà mang theo dữ liệu, thiết bị, nhân sự, chuẩn bị cho quy mô vận hành lớn hơn, là dấu hiệu các tổ chức lừa đảo chuẩn bị 'cắm rễ' tại Việt Nam.
Xây dựng 'công xưởng lừa đảo' trên lãnh thổ Việt Nam
Đầu tháng 6/2026, hơn 100 công dân Trung Quốc được tổ chức đưa vào Việt Nam, ùa vào các khu nghỉ dưỡng, farmstay và biệt thự biệt lập tại Hà Nội, Lào Cai, Phú Thọ được thuê trọn gói. Chúng liên tục thay đổi nơi ở, hạn chế tiếp xúc với người dân địa phương, lựa chọn khuôn viên rộng hàng héc-ta, tách biệt khu dân cư. Đứng sau âm mưu là Zhao Wei Zhong – đối tượng từng hoạt động trong các tổ chức lừa đảo tại Campuchia. Nếu thành công, đây sẽ là một 'công xưởng tội phạm số' đúng nghĩa: có trung tâm điều hành, nhân sự tập trung, hạ tầng kỹ thuật, quy trình đào tạo, khả năng tạo ra hàng nghìn cuộc gọi lừa đảo mỗi ngày. Những 'đặc khu lừa đảo' từng gây nhức nhối ở Đông Nam Á đã bắt đầu dịch chuyển vào Việt Nam.
Một sự leo thang đáng báo động
Tiến trình dịch chuyển của tội phạm diễn ra theo từng nấc: đầu tiên, Việt Nam là nơi đặt 'cứ điểm' để lừa người ở quốc gia khác; sau đó, chúng mang theo dữ liệu, nhân sự và thiết bị để hoạt động lâu dài; cuối cùng, chúng xây dựng 'nhà máy sản xuất lừa đảo' ngay trên lãnh thổ. Đây là sự dịch chuyển của cả mô hình công nghiệp tội phạm xuyên quốc gia.
Vô hiệu hóa trung tâm lừa đảo từ mầm mống
Toàn bộ hệ thống tại Phú Thọ bị phát hiện trước khi vận hành. Dưới sự chỉ đạo của Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Công an tỉnh Phú Thọ triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, khép kín vòng vây từ ngày 5 đến 7/6/2026. Nhiều đối tượng bị bắt giữ, hàng chục người nước ngoài cư trú trái phép bị phát hiện, hàng chục máy tính, điện thoại, thiết bị lưu trữ dữ liệu bị thu giữ. Quan trọng: không có nạn nhân nào bị lừa, không có cuộc gọi lừa đảo nào được thực hiện. Ngày 12/6, Công an Thành phố Hồ Chí Minh phát hiện 83 công dân Trung Quốc thuê trọn khách sạn The Emerald Gold, tập kết nhân sự, lắp đặt hệ thống máy tính, điện thoại, chuẩn bị triển khai lừa đảo trực tuyến. Phần lớn nhập cảnh trái phép từ Campuchia. Chưa kịp vận hành, toàn bộ bị triệt phá. Nhà chức trách đánh giá việc triệt phá kịp thời đã ngăn chặn nguy cơ hình thành trung tâm lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia quy mô lớn.
Dấu hiệu dịch chuyển của các 'đặc khu lừa đảo'
Trong nhiều năm, Đông Nam Á chứng kiến hàng loạt 'đặc khu lừa đảo' tại Campuchia, Myanmar, Lào. Khi các quốc gia truy quét, các tổ chức tìm địa bàn mới. Chúng muốn đặt chân trực tiếp vào từng quốc gia, xây dựng cơ sở hạ tầng, tuyển dụng nhân sự. Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu – CEO Chống lừa đảo cho rằng: 'Nguy cơ Việt Nam bị lợi dụng làm điểm trung chuyển hoặc nơi đặt đại bản doanh mới là có thật, nhất là khi các nước trong khu vực đang tăng cường truy quét các trung tâm lừa đảo. Khi bị siết ở một địa bàn, các nhóm này sẽ tìm nơi có hạ tầng internet tốt, dễ thuê chỗ ở, lưu trú ngắn hạn thuận tiện, nhiều tài khoản ngân hàng và ví điện tử để khai thác. Việt Nam có vị trí kết nối khu vực, dân số dùng số đông và giao dịch số phát triển nhanh, nên nếu không kiểm soát tốt, có thể bị lợi dụng. Nhưng tôi cho rằng đây cũng là thời điểm Việt Nam có thể hành động sớm: kiểm soát lưu trú bất thường, siết tài khoản rác, chia sẻ dữ liệu giữa ngân hàng–viễn thông–công an, và xử lý mạnh các đường dây cho thuê, mua bán tài khoản.' Ba nguyên nhân chính khiến các tổ chức lừa đảo muốn đặt đại bản doanh tại Việt Nam: hạ tầng số phát triển nhanh, chính sách hội nhập mở rộng, nguồn nhân lực trẻ hiểu biết công nghệ.
Những dấu hiệu cần lưu ý
Công an Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo các cơ sở lưu trú, chủ căn hộ cho thuê chấp hành nghiêm quy định khai báo tạm trú cho người nước ngoài. Người dân cần nâng cao cảnh giác; khi phát hiện cơ sở có dấu hiệu bất thường như tụ tập đông người nước ngoài, lắp đặt số lượng lớn thiết bị máy tính, camera, hoạt động kín đáo, cần thông báo cho cơ quan Công an gần nhất. Các dấu hiệu đáng lưu tâm: nhóm người nước ngoài thuê biệt thự biệt lập thời gian dài nhưng không có hoạt động du lịch rõ ràng; khu nghỉ dưỡng được thuê trọn gói, hạn chế tiếp xúc bên ngoài; vận chuyển số lượng lớn thiết bị điện tử vào địa điểm lưu trú khép kín. Một hợp đồng cho thuê thiếu kiểm tra, một biểu hiện bất thường bị bỏ qua có thể vô tình biến cơ sở lưu trú thành nơi ẩn náu của các tổ chức lừa đảo xuyên quốc gia. Chiến công của Công an tỉnh Phú Thọ, Lào Cai, Hà Nội không chỉ bóc gỡ đường dây tội phạm cụ thể mà còn phát hiện và ngăn chặn từ sớm nguy cơ Việt Nam bị biến thành địa bàn trung chuyển, nơi hình thành những 'công xưởng lừa đảo số' quy mô lớn. Trong kỷ nguyên số, bảo vệ an ninh mạng không còn là việc riêng của lực lượng chuyên trách. Mỗi khách sạn, resort, homestay, farmstay và nhân viên lễ tân đang trở thành 'chốt gác' quan trọng trong việc ngăn chặn những 'nhà máy sản xuất lừa đảo' ngay từ khi chúng chưa kịp vận hành.
