Thời gian gần đây, Bệnh viện đa khoa Việt Mỹ (phường Bảy Hiền, TP.HCM) ghi nhận nhiều trường hợp bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm thông qua nội soi, trong đó không ít trường hợp phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Điển hình là bệnh nhân M.H.T (72 tuổi, Đắk Lắk) đến khám trong tình trạng ăn uống kém kéo dài khoảng nửa tháng. Khoảng 10 ngày trước nhập viện, bệnh nhân không đi tiêu được nên đến thăm khám. Kết quả nội soi tiêu hóa kết hợp các thăm dò cận lâm sàng, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân có khối u sùi đại tràng đã di căn phúc mạc, cột sống và hạch ổ bụng. Trường hợp này cho thấy nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ rệt.
Bệnh nhân bất ngờ vì không có triệu chứng cảnh báo
Bản thân ông T. và gia đình cũng khá bất ngờ với kết quả nội soi. Trước đó, ông vẫn sinh hoạt gần như bình thường, không xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo rõ rệt. Tình trạng ăn uống kém chỉ mới xuất hiện trong thời gian ngắn nên gia đình cho rằng có thể liên quan đến tuổi tác hoặc thay đổi thời tiết, vì vậy chưa nghĩ đến khả năng mắc bệnh lý nghiêm trọng.
Triệu chứng mơ hồ dễ bỏ qua
Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Dững, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Việt Mỹ, ở giai đoạn đầu, các bệnh lý ác tính đại trực tràng có thể biểu hiện khá mơ hồ như rối loạn tiêu hóa, rối loạn thói quen đi tiêu, đầy bụng hoặc ăn uống kém nên người bệnh dễ bỏ qua. Khi phát hiện, bệnh có thể đã tiến triển đến giai đoạn nặng, thậm chí phát triển thành khối u ác tính.
Polyp tiền ung thư và nguy cơ tiến triển âm thầm
Nhiều bệnh lý đường tiêu hóa có thể khởi phát từ những tổn thương ở niêm mạc trong thời gian dài. Polyp tiêu hóa nói chung hay polyp đại trực tràng nói riêng là một trong những tổn thương thường gặp và có thể tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi và xử lý kịp thời. Điều đáng lo ngại là nhiều polyp đường tiêu hóa hay đại trực tràng có thể tồn tại trong thời gian dài mà gần như không gây biểu hiện rõ rệt. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường hoặc chỉ xuất hiện các triệu chứng thoáng qua như rối loạn tiêu hóa, táo bón, đầy bụng nên dễ bỏ qua.
Theo các chuyên gia tiêu hóa, polyp đường tiêu hóa là tình trạng tăng sinh bất thường của lớp niêm mạc, thường gặp ở đại trực tràng. Phần lớn polyp là lành tính, tuy nhiên một số dạng polyp tuyến (adenomatous polyp) có khả năng tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử lý sớm. Quá trình này thường diễn ra theo chuỗi “polyp – loạn sản (tế bào biến đổi bất thường) – ung thư”, kéo dài âm thầm trong nhiều năm. Ở giai đoạn đầu, các tổn thương thường chỉ khu trú ở lớp niêm mạc và gần như không gây triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh khó nhận biết nếu không thực hiện tầm soát định kỳ.
Phát hiện tình cờ qua nội soi
Theo bác sĩ chuyên khoa I Võ Văn Hải, nhiều trường hợp polyp được phát hiện tình cờ thông qua nội soi khi người bệnh chưa có biểu hiện lâm sàng đáng chú ý. Một số polyp, đặc biệt polyp tuyến kích thước lớn hoặc có loạn sản, được xem là tổn thương tiền ung thư cần được theo dõi, xử lý sớm để hạn chế nguy cơ tiến triển ác tính.
Cơ hội điều trị nếu phát hiện sớm
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Dững cũng cho biết, ung thư đại trực tràng là một trong những bệnh lý có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Tùy theo mức độ tổn thương và giai đoạn bệnh, người bệnh có thể được chỉ định các phương pháp phù hợp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị phối hợp. Tuy nhiên trên thực tế, nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã vào giai đoạn muộn hoặc biến chứng, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
Nguyên nhân từ thói quen và tâm lý chủ quan
Thực tế, chế độ ăn uống thiếu khoa học, ít vận động cùng tâm lý chủ quan trước các triệu chứng như táo bón, đầy bụng, chướng hơi hay rối loạn thói quen đi tiêu kéo dài đang khiến nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm bị bỏ sót. Nhiều người cho rằng đây chỉ là những vấn đề tiêu hóa thông thường nên không đi khám. Đến khi xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt hơn, bệnh có thể đã tiến triển sang giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả và gia tăng nguy cơ biến chứng.
Khuyến cáo tầm soát định kỳ
Theo khuyến cáo, những người từ 40-45 tuổi trở lên, người có tiền sử polyp đại trực tràng, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc gia đình có người mắc bệnh lý ác tính ở ống tiêu hóa nên chủ động nội soi tầm soát định kỳ để phát hiện sớm bất thường và tăng cơ hội can thiệp kịp thời. Trong bối cảnh nhiều bệnh lý tiêu hóa có xu hướng diễn tiến âm thầm, việc thăm khám và tầm soát định kỳ được xem là giải pháp quan trọng giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống của người dân.
