Đà Nẵng đề xuất thành lập Chi hội Luật gia tại xã, phường để tăng cường pháp lý cơ sở
Vừa qua, ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, đã thông tin về việc Ban Thường vụ Hội đã gửi tờ trình đến các cấp ủy địa phương, đề nghị chủ trương thành lập Chi hội Luật gia tại các xã, phường và đặc khu. Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh trao đổi giữa ông Sơn và ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, trong chuyến thăm và làm việc của đoàn Hội Luật gia Việt Nam tại Đà Nẵng.
Lấp khoảng trống tổ chức và phát huy vai trò luật gia
Tờ trình nêu rõ, trong những năm gần đây, đội ngũ luật gia tại cơ sở đã dần được hình thành, chủ yếu bao gồm các cán bộ, công chức và viên chức có chuyên môn pháp luật, được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm thực tiễn phong phú. Đây là lực lượng tiềm năng có thể tham gia hiệu quả vào các hoạt động như phổ biến và giáo dục pháp luật, tư vấn pháp lý, hòa giải tại cơ sở, cũng như đóng góp ý kiến xây dựng chính sách địa phương.
Tuy nhiên, việc tổ chức và tập hợp lực lượng này trong khuôn khổ các tổ chức hội tại nhiều địa phương vẫn chưa được đồng bộ hóa. Một số nơi chưa thành lập hoặc chưa kiện toàn Chi hội Luật gia, dẫn đến hoạt động còn phân tán, thiếu tính hệ thống và chưa phát huy hết vai trò quan trọng của đội ngũ luật gia.
Trong khi đó, yêu cầu thực tiễn ngày càng cao khi chính quyền địa phương đang vận hành theo mô hình hai cấp. Các vấn đề pháp lý phát sinh ở cơ sở, từ tranh chấp đất đai, trật tự xây dựng đến các mâu thuẫn dân sự, liên quan trực tiếp đến đời sống người dân và đòi hỏi sự tham gia kịp thời của những người am hiểu pháp luật.
Do đó, việc thành lập Chi hội Luật gia tại xã, phường được xem là một giải pháp chiến lược nhằm "lấp khoảng trống" về tổ chức, đưa lực lượng luật gia vào một khuôn khổ hoạt động thống nhất và gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Gắn pháp luật với đời sống và tăng cường hiệu quả quản lý
Theo đề xuất, Chi hội Luật gia tại cơ sở không chỉ đơn thuần là một tổ chức nghề nghiệp mà còn đóng vai trò hỗ trợ tích cực cho chính quyền trong nhiều lĩnh vực then chốt.
Cụ thể, Chi hội sẽ tham gia vào các hoạt động:
- Phổ biến và giáo dục pháp luật cho người dân.
- Tư vấn pháp lý và trợ giúp pháp lý miễn phí.
- Hòa giải các tranh chấp tại cơ sở.
- Tham gia giám sát và phản biện xã hội.
Đáng chú ý, Chi hội còn được xác định là đầu mối và cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền, Mặt trận địa phương với nhân dân. Vai trò này giúp truyền tải kịp thời các chủ trương, chính sách pháp luật đến người dân, đồng thời phản ánh ý kiến và kiến nghị từ cơ sở lên các cấp có thẩm quyền.
Vai trò "cầu nối" này được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường sự đồng thuận xã hội, hạn chế phát sinh các điểm nóng và khiếu kiện kéo dài, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành và quản lý tại địa phương.
Mô hình này cũng hướng đến việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Khi các vấn đề pháp lý được xử lý sớm ngay từ cơ sở, áp lực cho các cấp cao hơn sẽ giảm đáng kể, đồng thời tạo ra sự đồng thuận và ổn định trong xã hội.
Kế hoạch triển khai và các biện pháp đảm bảo hiệu quả
Để đảm bảo hoạt động hiệu quả, Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng đã đề nghị:
- Cấp ủy địa phương trực tiếp lãnh đạo và chỉ đạo hoạt động của Chi hội.
- Ủy ban nhân dân cùng cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước, tạo điều kiện về cơ sở vật chất và kinh phí hoạt động.
- Phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác giám sát và phản biện.
Bên cạnh đó, Hội Luật gia thành phố sẽ hỗ trợ bằng cách hướng dẫn quy trình thành lập, hoàn thiện hồ sơ, tổ chức tập huấn và bồi dưỡng nghiệp vụ cho hội viên, cũng như xây dựng quy chế phối hợp giữa Chi hội với các cơ quan tại địa phương.
Theo kế hoạch chi tiết, việc thành lập và đưa vào hoạt động các Chi hội Luật gia tại xã, phường sẽ được triển khai trong quý II năm 2026, cụ thể từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 30 tháng 6.
- Tháng 4: Các địa phương sẽ tiến hành rà soát thực trạng đội ngũ luật gia, thống nhất chủ trương và nhân sự, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Hội Luật gia thành phố sẽ ban hành hướng dẫn và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn.
- Tháng 5: Giai đoạn hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và tổ chức công bố, ra mắt các Chi hội.
- Tháng 6: Các Chi hội sẽ kiện toàn tổ chức, xây dựng quy chế hoạt động, chương trình công tác và bắt đầu triển khai nhiệm vụ.
Kết thúc quý II, Hội Luật gia thành phố sẽ tổng hợp và đánh giá kết quả, báo cáo lên Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng, đồng thời đề xuất các giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của các Chi hội.
Hướng đến môi trường pháp lý minh bạch và bền vững
Việc thành lập Chi hội Luật gia tại xã, phường không chỉ nhằm hoàn thiện tổ chức mà còn tạo ra sự chuyển biến tích cực trong cách tiếp cận pháp luật tại cơ sở. Thay vì chờ đợi xử lý từ các cấp cao hơn, các vấn đề pháp lý sẽ được giải quyết ngay từ cơ sở, nơi gần gũi nhất với người dân.
Điều này góp phần xây dựng một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và bền vững, hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới.
