Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) Nguyễn Văn Quảng trình bày Tờ trình về dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số nội dung, trên cơ sở quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và để bảo đảm phù hợp với thực tiễn.
Bổ sung quy định gửi văn bản điện tử và rút ngắn thời hạn
Dự thảo Pháp lệnh bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Để bảo đảm hiệu quả, dự thảo quy định: "Tòa án nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình chủ trì, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an hướng dẫn thực hiện khoản này".
Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung để rút ngắn một số thời hạn nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy. Cụ thể, rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; rút ngắn thời gian Tòa án phải thông báo việc thụ lý hồ sơ.
Thời hạn xem xét cai nghiện bắt buộc giảm từ 15 xuống 10 ngày
Dự thảo quy định rút ngắn thời gian Tòa án xem xét ra các quyết định về yêu cầu bổ sung tài liệu; đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; mở phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Đồng thời, rút ngắn thời gian mở phiên họp, xem xét quyết định; thời gian bổ sung hồ sơ, tài liệu; thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị các quyết định của Tòa án.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, dự thảo Pháp lệnh quy định thời hạn Tòa án xem xét, quyết định việc đưa đi cai nghiện bắt buộc là 10 ngày (quy định hiện hành là 15 ngày), trường hợp phức tạp thì không quá 20 ngày (quy định hiện hành là 30 ngày). Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với hướng quy định rút ngắn thời hạn này và đề nghị TANDTC tiếp tục rà soát các thời hạn trong dự thảo để bảo đảm tính khả thi.
Kiểm sát viên vắng mặt không hoãn phiên họp sơ thẩm
Dự thảo Pháp lệnh quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước, bảo đảm giải quyết vụ việc đúng thời hạn. Đối với phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị (phiên họp có tính chất phúc thẩm) thì giữ nguyên quy định hiện hành: Kiểm sát viên phải tham gia, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tăng cường chuyển đổi số quản lý sau cai nghiện
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị hoàn thiện quy trình pháp lý, thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian lập hồ sơ, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan để tránh chồng chéo hoặc đứt gãy thông tin. Đồng thời, đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng cai nghiện, kết hợp các phương pháp điều trị, bài thuốc, phác đồ điều trị, không chỉ đưa vào trại cai nghiện.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần nâng cấp cơ sở vật chất và nguồn nhân lực, giảm tải cho các cơ sở cai nghiện tập trung, vì nhiều cơ sở hiện quá tải, dẫn đến khó khăn trong quản lý, phân loại học viên. Đào tạo chuyên môn sâu về tâm lý học, hành vi, y tế cai nghiện cho cán bộ làm việc tại các cơ sở cai nghiện để vừa giảm áp lực, vừa nâng cao hiệu quả điều trị.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đẩy mạnh giai đoạn hậu cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số để quản lý người đã cai nghiện thành công khi họ di chuyển giữa nhiều địa phương. Ông nhấn mạnh phát huy vai trò cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng.
Tại phiên họp, 100% thành viên có mặt biểu quyết tán thành về nguyên tắc dự thảo sửa đổi toàn diện Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.
