Ngày 25 tháng 6, một vụ kiện tập thể được nộp lên Tòa án Liên bang Quận Bắc California, cáo buộc Samsung, SK Hynix và Micron - ba công ty kiểm soát gần như toàn bộ thị trường DRAM toàn cầu - đã cố ý phối hợp hạn chế nguồn cung và đẩy giá chip nhớ lên cao trong nhiều năm liên tiếp. Nguyên đơn do hãng luật Bathaee Dunne LLP của New York đại diện, tìm kiếm lệnh cưỡng chế để khắc phục hậu quả từ hành vi phi pháp và phản cạnh tranh, cùng với bồi thường thiệt hại gấp ba lần theo luật chống độc quyền.
Cáo buộc thao túng giá DRAM tăng 700%
Cáo buộc trung tâm là ba công ty đã hành động như một nhóm thay vì cạnh tranh độc lập. Từ năm 2022, khi nhu cầu chip nhớ tiêu dùng sụt giảm, cả Samsung, SK Hynix và Micron đều đồng loạt cắt giảm sản xuất DRAM thông thường, rút khỏi các dòng DDR3 và DDR4 cũ, và dịch chuyển công suất sang chip HBM dành cho trung tâm dữ liệu AI. Kết quả là giá DRAM tăng khoảng 700% trong 4 năm. Nguyên đơn lập luận rằng trong một thị trường cạnh tranh thực sự, khi giá tăng mạnh, ít nhất một nhà sản xuất sẽ mở rộng sản xuất để giành thị phần. Nhưng điều đó đã không xảy ra. "Không ai trong ba hãng tận dụng sự rút lui của các hãng còn lại để mở rộng và giành khách hàng. Cả ba rút lui cùng nhau," đơn kiện viết.
Đây là lần thứ ba bị cáo buộc thao túng giá
Nguyên đơn gọi đây là "chu kỳ thứ ba trong cùng thị trường, giữa cùng các công ty." Trước đó, Bộ Tư pháp Mỹ từng điều tra âm mưu thông đồng giai đoạn 1998-2002, kết thúc bằng việc Samsung nhận tội và nộp phạt gần 300 triệu USD, SK Hynix nhận tội và nộp phạt 185 triệu USD. Micron thoát phạt nhờ chủ động khai báo và hợp tác. Giai đoạn 2016-2018 chứng kiến đợt tăng giá khác dẫn đến vụ kiện tập thể ở Mỹ và điều tra từ Trung Quốc. Lần này là cáo buộc thứ ba với hành vi tương tự.
Rào cản gia nhập thị trường DRAM
Vụ kiện cũng chỉ ra lý do không có đối thủ mới nào phá vỡ thế độc quyền. Xây dựng nhà máy DRAM mới cần 15-20 tỷ USD và mất nhiều năm. Quy trình sản xuất được bảo vệ bởi bí mật thương mại hàng thập kỷ. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ ngăn Trung Quốc tiếp cận thiết bị sản xuất thế hệ mới. Ngay cả khi có chip thành phẩm, nhà sản xuất mới cần 12-18 tháng để vượt qua quy trình chứng nhận của khách hàng lớn. "Hậu quả thực tế là khi ba công ty hạn chế nguồn cung, không ai bên ngoài có thể mở rộng để cạnh tranh với họ," đơn kiện kết luận.
Tác động đến người tiêu dùng toàn cầu
Hệ quả lan rộng khắp ngành điện tử tiêu dùng. Apple vừa tăng giá hàng loạt dòng Mac và iPad; Tim Cook mô tả đây là điều chưa từng thấy trong hơn 40 năm. OnePlus, Nothing, Xiaomi và nhiều hãng điện thoại khác cũng đã điều chỉnh giá bán. Lenovo cảnh báo mức giá cao hiện tại có thể trở thành "bình thường mới" của ngành. Đáng chú ý, Micron vừa đóng cửa hoàn toàn mảng chip tiêu dùng Crucial để tập trung vào thị trường AI, đồng thời ký hợp đồng cung ứng kéo dài đến năm 2030, ngụ ý tình trạng thiếu hụt sẽ không sớm kết thúc.
Tính đến thời điểm bài viết, Samsung, SK Hynix và Micron đều chưa có phản hồi công khai. Tòa án chưa ấn định ngày xét xử. Trong một vụ kiện tập thể tương tự năm 2022, các công ty này đã thắng kháng cáo, khiến khả năng thành công của vụ kiện lần này vẫn là câu hỏi mở.
