Sơn La đối mặt với tình trạng di cư trái phép phức tạp từ các xã vùng biên
Những con đường mòn quen thuộc ở tỉnh Sơn La, từng là lối đi lên nương, vào rừng hay xuống chợ, nay đang chứng kiến một hiện tượng đáng lo ngại: dòng người lặng lẽ rời bản, vượt biên trái phép với vô vàn rủi ro và hệ lụy khôn lường. Theo báo cáo về tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của tỉnh Sơn La năm 2025, bên cạnh những kết quả tích cực, vấn đề công dân xuất, nhập cảnh trái phép và di cư tự do tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các xã vùng biên giới.
Hệ lụy nghiêm trọng từ hành vi vi phạm pháp luật
Hành vi xuất, nhập cảnh trái phép không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn tác động trực tiếp đến an ninh con người và an ninh biên giới quốc gia. Thượng tá Đào Mạnh Tưởng, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La, nhấn mạnh: "Người dân khi cư trú, lao động trái phép ở nước ngoài thường không được pháp luật nước sở tại bảo vệ, dễ bị bóc lột sức lao động, lừa đảo, thậm chí trở thành nạn nhân của các đường dây mua bán người." Năm 2025, tỉnh Sơn La ghi nhận 57 trường hợp công dân cư trú trái phép ở nước ngoài bị bắt giữ và trao trả về địa phương, cho thấy tính chất dai dẳng của vấn đề.
Xu hướng di cư tự do theo hộ gia đình và các biện pháp đối phó
Tình trạng xuất cảnh trái phép không còn diễn ra đơn lẻ, manh mún. Có trường hợp di cư tự do theo hộ gia đình với 4 hộ và 17 nhân khẩu, chủ yếu sang các nước để lao động và cư trú trái phép trong thời gian dài. Điển hình, cuối tháng 12/2025, tại Cửa khẩu quốc tế Tây Trang, tỉnh Điện Biên, một hộ gia đình gồm 9 nhân khẩu từ xã Chiềng Khoong đã được tiếp nhận sau nhiều năm cư trú trái phép tại Lào. Ông Lậu A Sái, chủ hộ, chia sẻ: "Nhiều năm di cư tự do, sinh hoạt của gia đình không ổn định, luôn trong tâm trạng bất an. Chúng tôi nhận thức rõ suy nghĩ chưa đúng của mình đã khiến các thành viên phải chịu khó khăn."
Để đối phó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La đã ban hành văn bản chỉ đạo tăng cường công tác phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng này. Các biện pháp bao gồm:
- Quán triệt thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, đặc biệt là Chỉ thị số 01/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
- Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về cư trú, xuất cảnh, nhập cảnh tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.
- Phối hợp chặt chẽ giữa Công an, Bộ đội Biên phòng trong tuần tra, kiểm soát biên giới.
Vai trò của chính quyền cơ sở và cộng đồng trong quản lý địa bàn
Tỉnh Sơn La đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của chính quyền cơ sở. Đồng chí Hà Văn Liêm, Bí thư Đảng ủy xã Phiêng Pằn, cho biết: "Xã đã tăng cường tuyên truyền thông qua hệ thống loa phát thanh, camera an ninh, các nhóm Zalo, fanpage cộng đồng; vận động người dân không tiếp tay cho hoạt động xuất, nhập cảnh trái phép." Thiếu tá Lữ Việt Anh, Trưởng Công an xã Lóng Phiêng, nhấn mạnh: "Lóng Phiêng là xã vùng cao biên giới, có nhiều đường mòn, lối mở. Chúng tôi đã làm tốt công tác tuyên truyền và phối hợp tuần tra để không bị động trong mọi tình huống."
Với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng chức năng và sự đồng thuận của nhân dân, Sơn La đang từng bước kiểm soát, đẩy lùi tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép. Điều này góp phần giữ vững ổn định xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững trong khu vực.
