Bộ Công an vừa công bố dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến đến hết ngày 9/7, trong đó đề xuất nhiều thay đổi quan trọng về quy trình xử phạt và mức phạt tiền.
Cho phép xử phạt không lập biên bản với mức phạt dưới 1 triệu đồng
Theo dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản trong các trường hợp hành vi vi phạm có mức tối đa của khung tiền phạt hoặc mức phạt tiền tính theo tỉ lệ, số lần giá trị khoản thu trái pháp luật từ 1 triệu đồng đối với cá nhân, 2 triệu đồng đối với tổ chức. Quy định này cũng áp dụng khi vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Bộ Công an giải thích rằng hiện nay nhiều vi phạm đơn giản, mức phạt thấp được phát hiện qua camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm, đã có đầy đủ căn cứ và dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt. Việc bắt buộc lập biên bản trong mọi trường hợp làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số.
Đề xuất tăng mức phạt tối đa lên tới 3 tỷ đồng
Dự thảo cũng đề xuất nâng mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân (hiện hành tối đa 1 tỷ đồng), từ 100 triệu đồng đến 3 tỷ đồng đối với tổ chức (hiện tối đa 2 tỷ đồng). Riêng địa bàn các thành phố, mức phạt có thể cao hơn nhưng không quá 2 lần mức phạt chung, áp dụng trong các lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường…
Cơ quan soạn thảo lý giải, mức phạt tiền tối đa hiện nay được giữ nguyên từ năm 2012. Trong khi mức lương cơ sở năm 2025 đã tăng 2,2 lần (2,34 triệu đồng/tháng), thu nhập bình quân đầu người năm 2024 tăng 3,85 lần (7,7 triệu đồng/tháng).
Răn đe chưa tương xứng với lợi nhuận từ vi phạm
Theo Bộ Công an, tại nhiều lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, an ninh mạng, phòng cháy chữa cháy…, lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm thường cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa. Điều này dẫn đến chế tài tiền phạt không bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa; không tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm. Do đó, việc tăng mức phạt là cần thiết.
Giao Chính phủ quy định mức phạt tối đa theo lĩnh vực
Dự thảo bổ sung quy định cho phép Chính phủ quy định mức phạt tiền tối đa đối với các lĩnh vực, thay vì phải chờ Quốc hội sửa đổi luật mỗi khi cần điều chỉnh khung phạt phù hợp với thực tế như trượt giá hoặc tính chất phức tạp mới của vi phạm. Đối với các lĩnh vực mới chưa được quy định trong luật, Chính phủ chỉ được quy định mức phạt tối đa sau khi có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Dự thảo dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).
Trúc Chi (t/h Thanh Niên, Sức khỏe & Đời sống)
