Sáng ngày 23 tháng 4, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về dự kiến Chương trình giám sát của Quốc hội cho năm 2027. Cuộc thảo luận thu hút nhiều ý kiến đóng góp sâu sắc từ các đại biểu, tập trung vào việc hoàn thiện nội dung giám sát để đảm bảo tính toàn diện và hiệu quả.
Đề xuất mở rộng chuyên đề quản lý tài sản công
Đại biểu Quốc hội Trần Thị Hoa Ry, đại diện cho đoàn Cà Mau, đã bày tỏ sự đồng tình với chuyên đề về quản lý và sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc, gắn liền với sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Tuy nhiên, bà nhận định rằng chuyên đề này "đúng nhưng chưa trọn", cần được mở rộng để đánh giá một cách toàn diện hơn.
Theo đại biểu Hoa Ry, cần bổ sung nội dung giám sát việc thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp tại các địa phương. Cụ thể, bà đề nghị sửa đổi nội dung thành giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về sắp xếp tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Đây được xem là cơ sở quan trọng để đánh giá tổng thể quá trình sắp xếp bộ máy, đồng thời đáp ứng kiến nghị của cử tri và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Mục tiêu là tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện chính sách đối với đội ngũ cán bộ cơ sở, bảo đảm chính quyền hoạt động hiệu quả, gần dân và phục vụ tốt hơn.
Những "điểm nghẽn" trong mô hình chính quyền 2 cấp
Đại biểu Hoa Ry phân tích rằng, thực tiễn triển khai mô hình chính quyền 2 cấp đã mang lại nhiều kết quả tích cực, được người dân đồng tình ủng hộ và bước đầu nâng cao chất lượng phục vụ. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những "điểm nghẽn" cốt lõi, không chỉ riêng lẻ mà còn tác động dây chuyền, làm giảm hiệu quả quản trị ở cơ sở.
- Phân cấp chưa thực chất: Nhiều nhiệm vụ đã chuyển xuống cấp cơ sở nhưng quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc cấp trên, khiến chính quyền cơ sở thiếu thẩm quyền.
- Tình trạng quá tải: Việc tinh giản tầng nấc chưa đi kèm tái thiết kế quy trình và phân bổ lại nguồn lực, dẫn đến áp lực dồn xuống cấp dưới, gây tồn đọng hồ sơ hành chính.
- Năng lực cán bộ chưa theo kịp: Mô hình mới đòi hỏi năng lực quản trị địa bàn, nhưng nhiều cán bộ còn lúng túng, đặc biệt trong các lĩnh vực như đầu tư, quy hoạch, và chuyển đổi số.
Bà nhấn mạnh: "Nếu không nâng cao năng lực đi đôi với phân cấp, sẽ dẫn tới tình trạng cán bộ hoặc không dám làm, hoặc làm sai, làm giảm hiệu quả đối với chính quyền cơ sở." Ngoài ra, chính sách đãi ngộ chưa tương xứng với khối lượng công việc tăng lên cũng là rào cản trong việc thu hút nhân lực chất lượng cao về cơ sở.
Kiến nghị cải cách và ứng dụng công nghệ
Để khắc phục những hạn chế trên, đại biểu Hoa Ry đề xuất một loạt giải pháp:
- Rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật theo hướng loại bỏ cơ chế "xin - cho", hạn chế "xin ý kiến" tràn lan, chuyển mạnh sang hậu kiểm để phân cấp đi vào thực chất.
- Cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm khâu trung gian, chuẩn hóa quy trình theo hướng một đầu mối, rõ trách nhiệm.
- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và điều chỉnh biên chế phù hợp để giảm tải công việc và nâng cao hiệu quả.
Bà cho rằng, nếu không tháo gỡ ba "điểm nghẽn" này, mục tiêu thực hiện cải cách bộ máy sẽ bị cản trở đáng kể.
Ý kiến đóng góp từ đại biểu Hoàng Văn Nghĩa
Tham gia góp ý kiến, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, đại diện cho đoàn Quảng Ngãi, cho rằng cần tập trung giám sát năng lực đội ngũ cán bộ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Ông nhấn mạnh rằng, với khối lượng lớn nhiệm vụ ở cấp cơ sở, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả vận hành của mô hình này.
Đại biểu Nghĩa đề nghị đẩy mạnh giám sát tư duy và hành động dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Ông cho rằng, chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027 và những năm tiếp theo cần chú trọng đánh giá thực chất năng lực cán bộ thông qua kết quả đầu ra. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, sử dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong giám sát theo thời gian thực để nâng cao tính chính xác và kịp thời.
Dự kiến Chương trình giám sát năm 2027
Theo báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự kiến Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027 bao gồm hai chuyên đề chính:
- Chuyên đề 1: "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính".
- Chuyên đề 2: "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026".
Sau khi Quốc hội quyết định lựa chọn một chuyên đề, chuyên đề còn lại sẽ do Ủy ban Thường vụ Quốc hội trực tiếp tổ chức giám sát. Các ý kiến đóng góp từ đại biểu như bà Hoa Ry và ông Nghĩa nhằm hoàn thiện nội dung giám sát, đảm bảo phản ánh đúng thực tiễn và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.
