Hệ thống phòng không HQ-9B của Trung Quốc thất bại trước cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran
Cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel nhắm vào Iran đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng trên diện rộng, bao phủ 20 tỉnh và cả thủ đô Tehran. Các mục tiêu bao gồm hạ tầng quân sự, căn cứ tên lửa, UAV, sân bay và các cơ sở chiến lược, dẫn đến cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao. Lực lượng Phòng thủ Israel (IDF) tuyên bố đã loại bỏ 40 chỉ huy, trong đó có Tổng tham mưu trưởng Trung tướng Abdolrahim Mousavi, làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả của hệ thống phòng không Iran.
Cấu trúc phòng không Iran và vai trò của HQ-9B
Cấu trúc phòng không của Iran được thiết kế theo nhiều tầng, với tầng tầm xa sử dụng hệ thống tên lửa HQ-9B do Trung Quốc chế tạo, được hỗ trợ bởi các hệ thống S-300PMU-2 của Nga và Bavar-373 nội địa. Các hệ thống tầm trung như Khordad-15 và Raad lấp khoảng trống phòng thủ, trong khi tầng ngắn gồm Tor-M2, Pantsir-S1, Zolfaqar và tên lửa vác vai đối phó với mối đe dọa tầm thấp.
HQ-9B, được phát triển bởi Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASIC), có thiết kế tương tự S-300PMU của Nga và Patriot PAC-2 của Mỹ, nhưng được Bắc Kinh quảng bá là hệ thống nội địa. Thử nghiệm lần đầu năm 2006 và hoạt động hơn một thập kỷ, nó có tầm bắn tối đa khoảng 260km và độ cao đánh chặn lên tới 50km, nhằm đối phó máy bay, tên lửa hành trình và một số tên lửa đạn đạo.
Điểm yếu bộc lộ trong chiến dịch tấn công
Ngày 28/2, Israel sử dụng khoảng 200 máy bay để thả hàng trăm bom xuống 500 mục tiêu, bao gồm hệ thống phòng không và bệ phóng tên lửa của Iran. Các nhà phân tích chỉ ra hai khả năng giải thích cho sự thất bại của HQ-9B: hạn chế kỹ thuật như độ phủ radar, thời gian phản ứng và số lượng tên lửa đánh chặn quá đông, hoặc bị áp đảo về mặt tác chiến. IDF tuyên bố đã vô hiệu hóa phần lớn hệ thống phòng không ở miền tây và trung Iran, mở đường chiếm ưu thế trên bầu trời Tehran.
Chiến dịch phối hợp Mỹ-Israel sử dụng máy bay tàng hình, tác chiến điện tử, đạn dược dẫn đường chính xác và tấn công mạng. Nếu các đòn tấn công ban đầu làm suy yếu radar và nút chỉ huy, ngay cả hệ thống tiên tiến như HQ-9B cũng gặp khó khăn. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ nhấn mạnh mục tiêu ưu tiên là vô hiệu hóa bộ máy an ninh Iran, tập trung vào năng lực phòng không, bệ phóng tên lửa, UAV và sân bay quân sự.
Hậu quả và tác động toàn cầu
Thiếu hụt trong hệ thống phòng không khiến Iran cực kỳ dễ tổn thương trước chiến tranh tấn công tầm xa, tạo điều kiện cho không quân đối phương và đạn dược tìm đến mục tiêu quân sự và lãnh đạo cấp cao. Sự kiện này đã gây chấn động toàn cầu, với giá dầu tăng vọt và cổ phiếu lao dốc giữa hỗn loạn ở Trung Đông. Vùng Vịnh rung chuyển bởi hàng loạt vụ nổ, trong khi Iran tuyên bố không đàm phán, làm dấy lên câu hỏi về ai sẽ hưởng lợi từ hành động của Mỹ.
Trước đây, HQ-9B từng bị chú ý khi không bảo vệ hiệu quả mục tiêu ở Pakistan trong chiến dịch Sindoor của Ấn Độ. Trung Quốc đã triển khai hệ thống này quanh Bắc Kinh, Tây Tạng và trên biển, cho thấy vai trò trung tâm trong phòng không nước này, nhưng hiệu quả thực tế tại Iran đặt ra nghi vấn lớn.
