Hội thảo khoa học về kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới
Chiều 24/6/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới”. Tham dự hội thảo, ông Nguyễn Tử Quảng - Ủy viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng (Nhiệm kỳ 2025), Chủ tịch sáng lập Tập đoàn Công nghệ Bkav trình bày tham luận về đề xuất xác lập phương thức sản xuất mới mang tên “Thị trường tự do Xã hội chủ nghĩa” và phân tích về “địa tô số” gắn với vấn đề chủ quyền không gian mạng.
Tác động của AI đến năng suất lao động
Ông Quảng đưa ra ví dụ cụ thể về tác động của trí tuệ nhân tạo tại Bkav. Theo đó, một kỹ sư sử dụng AI trong một tuần có thể thực hiện khối lượng công việc tương đương 10 kỹ sư làm trong 8 tháng, với chi phí dưới 3 triệu đồng thay vì hơn 3 tỷ đồng. Ông nhấn mạnh đây là minh chứng cho thấy AI đang làm thay đổi mạnh mẽ lực lượng sản xuất và tạo ra lượng của cải lớn chưa từng có.
So sánh quy mô lao động giữa khu vực nhà nước và tư nhân
Ông Quảng cũng đưa ra phép so sánh đáng chú ý: khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện chỉ sử dụng khoảng 1 triệu lao động trực tiếp, trong khi khu vực kinh tế tư nhân có tới khoảng 45 triệu lao động. Điều này đồng nghĩa với việc một cải cách thể chế tác động đến khu vực tư nhân có thể tạo hiệu ứng lớn gấp nhiều lần so với chỉ tập trung vào khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Kiến nghị đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn
Từ góc nhìn này, ông kiến nghị đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn tại tất cả doanh nghiệp nhà nước không thuộc các lĩnh vực an ninh, quốc phòng và an sinh xã hội. Phần không gian còn lại của nền kinh tế cần được mở rộng tối đa cho khu vực tư nhân phát triển.
Học kinh nghiệm Trung Quốc về đánh giá cán bộ
Một kiến nghị khác của ông là học kinh nghiệm Trung Quốc về việc áp dụng cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên các chỉ số kinh tế. Theo đó, KPI về tốc độ tăng trưởng, số doanh nghiệp thành lập mới và số việc làm được tạo ra cần trở thành tiêu chí đánh giá và thăng tiến của quan chức địa phương, phá tan sức ì thể chế. Ông Quảng gọi những cải cách này là một "Khoán 10 mới".
Bài học từ Nghị quyết Khoán 10
Ông nhắc lại rằng Nghị quyết Khoán 10 năm 1988 đã trao lại quyền tự chủ sản xuất cho người nông dân, góp phần đưa Việt Nam từ tình trạng thiếu đói trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới chỉ sau một thời gian ngắn. Theo ông, bài học tương tự có thể được áp dụng cho khu vực doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.
Khái niệm "địa tô số" và chủ quyền không gian mạng
Ở lĩnh vực kinh tế số, ông Quảng đưa ra khái niệm "địa tô số" để mô tả khoản phí mà các doanh nghiệp phải trả cho các nền tảng phân phối ứng dụng như App Store và Google Play. Theo ông, do thị trường hệ điều hành di động toàn cầu gần như nằm trong tay Apple và Google, các chợ ứng dụng này đang nắm giữ một dạng "độc quyền hạ tầng", khiến khoản phí thu được mang bản chất tương tự địa tô độc quyền trong lý luận kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất hiện nay không phải là mức phí mà là chủ quyền trên không gian mạng.
Không gian mạng là vùng chủ quyền thứ năm
Ông cho rằng không gian mạng cần được xem là "vùng chủ quyền thứ năm" bên cạnh đất liền, vùng biển, vùng trời và không gian vũ trụ. Vì vậy, Việt Nam cần từng bước làm chủ các công nghệ lõi, từ hệ điều hành, nền tảng số cho tới hạ tầng dữ liệu để tránh phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài.
Cảnh báo về lợi thế dân số vàng
Đáng chú ý, ông Quảng đưa ra cảnh báo rằng Việt Nam chỉ còn khoảng một thập kỷ trước khi lợi thế dân số vàng suy giảm. Theo ông, đây là giai đoạn quyết định để thực hiện những cải cách mạnh mẽ nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên AI.
Giới thiệu về ông Nguyễn Tử Quảng
Ông Nguyễn Tử Quảng sinh năm 1975 tại Ninh Bình, được biết đến là một trong những doanh nhân công nghệ tiêu biểu của Việt Nam và là người đặt nền móng cho ngành an ninh mạng trong nước. Ông hiện là nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn công nghệ Bkav. Ngay từ khi còn là sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, ông đã cùng các cộng sự bắt tay nghiên cứu phần mềm diệt virus Bkav. Ra đời năm 1995, Bkav được xem là một trong những phần mềm chống virus đầu tiên do người Việt phát triển và đã được cung cấp miễn phí cho cộng đồng trong nhiều năm. Năm 2003, ông thành lập Bkav với định hướng phát triển các giải pháp an ninh mạng, bảo mật và công nghệ thông tin. Từ một nhóm nghiên cứu nhỏ, Bkav dần trở thành doanh nghiệp công nghệ hoạt động trong nhiều lĩnh vực như an ninh mạng, chính phủ điện tử, nhà thông minh và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh lĩnh vực phần mềm, ông còn được biết đến với tham vọng xây dựng các sản phẩm công nghệ phần cứng mang thương hiệu Việt. Năm 2015, Bkav chính thức trình làng smartphone Bphone sau nhiều năm nghiên cứu và đầu tư. Dự án được cho là tiêu tốn khoảng 500 tỷ đồng và thu hút sự chú ý lớn của dư luận. Tại lễ ra mắt, phát biểu "Thật không thể tin nổi!" của ông nhanh chóng trở thành câu nói được nhắc đến rộng rãi trong cộng đồng công nghệ.
