Chuyên gia giáo dục kêu gọi đưa AI vào trường học từ sớm, không thể cấm đoán
Tại buổi hướng dẫn triển khai nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông diễn ra ngày 27/2 tại Trường Phổ thông Song ngữ liên cấp Wellspring, GS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ GD-ĐT) đã chia sẻ những quan điểm sâu sắc về vai trò của AI trong giáo dục. Ông cho biết, khi các công cụ trí tuệ nhân tạo xuất hiện ngày càng phổ biến trong đời sống học đường, nhiều người lo ngại học sinh sẽ gian lận nhiều hơn và mất động lực học tập vì AI có thể làm thay con người mọi thứ.
Không thể cấm, mà phải giáo dục sớm
GS Lê Anh Vinh kể lại rằng cách đây 3 năm, khi ChatGPT bắt đầu được nhắc đến trong các hội thảo chuyên môn, nhiều ý kiến đề xuất nên cấm học sinh sử dụng. “Nhưng thực tế giờ đây chúng ta không thể cấm, thậm chí với giáo dục, AI lại rất cần thiết và cần phải giáo dục sớm cho học sinh về AI”, ông nhấn mạnh. Theo ông, AI không còn là khái niệm xa vời mà đã hiện diện sâu rộng trong cuộc sống đời thường, từ việc nhận diện gương mặt để mở khóa điện thoại đến các ứng dụng thông minh khác.
Ông Vinh khẳng định: “Mỗi ngày, tương tác đầu tiên của con người chính là với AI”, và không ai có thể tránh được làn sóng sử dụng công nghệ này. Do đó, việc trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản về trí tuệ nhân tạo cho học sinh là điều tối quan trọng, giúp các em sử dụng AI một cách có trách nhiệm và hiệu quả.
AI như một gia sư riêng và chuyên gia hỗ trợ
Từ góc độ giáo dục, bài toán cá nhân hóa học tập vốn là mong muốn lâu nay của giáo viên. Mỗi học sinh có năng lực, tốc độ tiếp thu khác nhau, nhưng trong lớp học truyền thống với hơn 40 em, việc theo sát từng cá nhân là thách thức lớn. Công nghệ AI được kỳ vọng sẽ hỗ trợ giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả.
“Chúng ta có thể học tập cá nhân hóa và tư duy sáng tạo nhờ vào AI, biến AI trở thành gia sư riêng. Ngoài ra, AI còn trở thành một chuyên gia rất hiệu quả trong việc cùng trao đổi, hỏi đáp, lật đi lật lại vấn đề”, GS Vinh giải thích. Ông cho rằng, khi tỷ lệ học sinh trên giáo viên quá cao khiến cơ hội trao đổi trực tiếp bị hạn chế, đây chính là cơ hội để sử dụng công nghệ nhằm hỗ trợ quá trình học tập, giúp mỗi học sinh phát triển tối đa tiềm năng của mình.
Đồng quan điểm từ chuyên gia đào tạo giáo viên
Đồng quan điểm với GS Vinh, TS Kiều Phương Thùy, giảng viên chính khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng cho rằng cần thiết phải đưa AI vào nhà trường từ bậc phổ thông. Bà Thùy nhận định, ngay cả học sinh tiểu học, dù chưa được dạy chính thức cũng đã biết sử dụng AI trong học tập và tìm kiếm thông tin.
“Đây là xu thế không thể chống lại, bởi học sinh bây giờ thay vì hỏi Google những câu rất đơn giản, các em dần chuyển qua tìm kiếm bằng AI để cho ra kết quả nhanh chóng”, bà nói. Tuy nhiên, bà Thùy cảnh báo rằng chỉ tập trung vào việc sử dụng AI sẽ dẫn tới việc học sinh lạm dụng, lệ thuộc và có thể gian lận nhờ AI.
Do đó, bà nhấn mạnh cần phải nâng cao năng lực AI cho học sinh dựa trên 4 khía cạnh quan trọng:
- Tư duy lấy con người làm trung tâm
- Đạo đức AI
- Kỹ năng sử dụng AI
- Tư duy thiết kế làm chủ AI
Thí điểm đưa AI vào trường phổ thông từ năm 2026
Từ tháng 2/2026, Bộ GD-ĐT bắt đầu thí điểm giáo dục AI trong các nhà trường với ba phương án giảng dạy linh hoạt:
- Dạy tích hợp AI vào môn học
- Dạy AI như một hoạt động độc lập
- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ
Kết quả thí điểm sẽ là căn cứ để triển khai đại trà từ năm 2026 trở đi, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của chương trình. GS Lê Anh Vinh cho biết ở cả 3 phương án đều được chia tương ứng với các cấp học, từ tiểu học đến trung học phổ thông.
Cụ thể, bậc tiểu học là cấp độ làm quen, giúp học sinh hiểu khái niệm cơ bản về AI. Trung học cơ sở là cấp nền tảng, nhằm phát triển năng lực về đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng. Cấp độ cao nhất là kiến tạo ở bậc THPT, nhằm giúp học sinh tự tin dùng AI, biết thiết kế các hệ thống AI đơn giản, phát triển tư duy giải quyết vấn đề phức tạp và định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ.
Một số địa phương đã triển khai thí điểm
Hiện nay, một số địa phương đã tích cực thí điểm đưa AI vào trường phổ thông. Chẳng hạn, bắt đầu từ tháng 3/2026, TPHCM sẽ triển khai nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo ở các trường THPT chuyên, trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế, trường được công nhận đạt tiêu chuẩn. Tổng số trường tham gia là khoảng 170 trường, cho thấy quy mô và sự quan tâm lớn từ các địa phương.
Theo Bộ GD-ĐT, việc đưa AI vào giáo dục phổ thông không làm thay đổi hay gây quá tải cho chương trình hiện có. Các trường cần đối chiếu với yêu cầu cần đạt của từng môn học và hoạt động giáo dục để tích hợp nội dung AI một cách phù hợp, chẳng hạn như tổ chức chuyên đề, học tập qua dự án, câu lạc bộ… Điều này đảm bảo rằng việc học về AI sẽ bổ sung và nâng cao chất lượng giáo dục, thay vì tạo thêm áp lực cho học sinh và giáo viên.
Bộ GD-ĐT cũng đã ban hành khung nội dung thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông, tạo cơ sở pháp lý và định hướng rõ ràng cho các trường trong quá trình triển khai. Đây là bước đi quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và xu hướng phát triển toàn cầu.
