Alibaba từng là tượng đài công nghệ Trung Quốc, nhưng nay đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi dòng tiền co cụm và nội bộ rạn nứt vì áp lực chi phí. Cổ phiếu của tập đoàn đã mất tới 37% giá trị tại sàn Hong Kong trong năm nay, trong khi chỉ số chung chỉ giảm 12%. Nguyên nhân chính đến từ việc Alibaba chưa thể chuyển hóa đầu tư khổng lồ vào AI thành doanh thu thực tế.
Chiến lược AI mã nguồn mở và bài toán lợi nhuận
Alibaba đã xây dựng hệ thống AI Qwen với chiến lược mở mã nguồn, cho phép cộng đồng sử dụng miễn phí. Nhờ đó, Qwen trở thành hệ thống AI mã nguồn mở được tải về nhiều nhất thế giới, với khoảng 1 triệu lượt tải mỗi ngày theo dữ liệu từ Hugging Face. Tuy nhiên, doanh thu từ AI chỉ đạt 1,3 tỷ USD trong quý đầu năm nay, chưa đầy 4% tổng doanh thu, trong khi kế hoạch chi tiêu cho hạ tầng AI lên tới 55 tỷ USD vào cuối năm sau.
Rạn nứt nội bộ và sự ra đi của kỹ sư trưởng
Áp lực tài chính đã gây ra xung đột nội bộ. Tháng 3, kỹ sư trưởng Lin Junyang đột ngột rời đi, cùng nhiều kỹ sư cốt cán khác. Alibaba đang chuyển hướng từ mô hình mã nguồn mở sang đóng, tung ra 3 mô hình độc quyền chỉ trong tháng 4. Một thành viên phòng nghiên cứu AI của Alibaba chia sẻ: “Đội ngũ Qwen vẫn chạy đua công nghệ, nhưng ngày càng có sự thừa nhận cay đắng rằng vị thế dẫn đầu sẽ vô nghĩa nếu không kiếm ra tiền.”
Áp lực từ bên ngoài và lệnh trừng phạt
Ngoài khó khăn nội bộ, Alibaba còn chịu áp lực từ chính sách Mỹ. Lầu Năm Góc đưa Alibaba vào danh sách đen các công ty hỗ trợ quân đội Trung Quốc, dù tập đoàn phủ nhận. Các startup AI Trung Quốc khác như MiniMax, Z.ai cũng vội vã lên sàn gọi vốn. Kevin Xu, người sáng lập Interconnected Capital, nhận định: “Đó là lựa chọn nghiệt ngã mà mọi phòng thí nghiệm mô hình mở đều phải đối mặt.”
Theo chuyên gia Kyle Chan từ Viện Brookings: “Alibaba ý thức vị thế dẫn đầu trong làn sóng AI của Trung Quốc, nhưng gánh nặng là không được lặp lại sai lầm quá khứ.”
