Trong bối cảnh số hóa mạnh mẽ, dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ đắc lực giúp cơ quan thuế phát hiện và ngăn chặn gian lận thuế một cách hiệu quả. Theo thống kê của Tổng cục Thuế, trong năm 2024, nhờ ứng dụng công nghệ, cơ quan này đã phát hiện hơn 50.000 trường hợp gian lận thuế, tăng 20% so với năm trước.
Cơ chế hoạt động của công nghệ chống gian lận
Các hệ thống dữ liệu lớn thu thập thông tin từ nhiều nguồn như giao dịch ngân hàng, hóa đơn điện tử, tờ khai thuế và các cơ sở dữ liệu công cộng. AI sau đó phân tích hành vi bất thường, chẳng hạn như sự chênh lệch giữa doanh thu kê khai và dòng tiền thực tế. Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia thuế, cho biết: “AI có thể xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây, giúp phát hiện các mô hình gian lận tinh vi mà con người khó nhận ra.”
Kết quả đạt được và tác động
Nhờ công nghệ, số tiền thuế truy thu và phạt đã tăng đáng kể. Trong quý I/2025, cơ quan thuế đã truy thu hơn 5.000 tỷ đồng từ các hành vi gian lận, gấp 1,5 lần so với cùng kỳ. Bà Trần Thị B, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, nhấn mạnh: “AI không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong việc xác định đối tượng rủi ro.” Tuy nhiên, công nghệ này cũng đặt ra thách thức về bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư, đòi hỏi khung pháp lý chặt chẽ.
Triển vọng trong tương lai
Thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục mở rộng ứng dụng AI và dữ liệu lớn, hướng tới xây dựng hệ thống quản lý thuế thông minh. Dự kiến đến năm 2030, 100% hồ sơ thuế sẽ được xử lý tự động bằng AI, giúp giảm thiểu tình trạng trốn thuế và nâng cao tính minh bạch.
