Ngày 7.7, trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế, tài chính và công nghệ Đà Nẵng 2026, hội nghị Đối thoại chính sách cấp cao với chủ đề 'Mô hình tăng trưởng mới - Đổi mới sáng tạo - Thành phố toàn cầu' đã diễn ra tại Đà Nẵng, quy tụ nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo các tổ chức quốc tế. Giáo sư Paul Romer, nhà kinh tế học người Mỹ đoạt Giải Nobel Kinh tế năm 2018, đã có bài phát biểu quan trọng về vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong tăng trưởng kinh tế.
Ba động lực cốt lõi của tăng trưởng mới
Theo giáo sư Paul Romer, tăng trưởng trong giai đoạn mới sẽ được dẫn dắt bởi ba động lực cốt lõi: đô thị hóa, học tập liên tục và trí tuệ nhân tạo (AI). Ông nhấn mạnh giá trị của một đô thị không nằm ở quy mô hạ tầng hay bất động sản mà ở khả năng tạo ra các kết nối giữa con người, doanh nghiệp và tri thức. Những không gian công cộng cùng hệ thống hạ tầng kết nối hiệu quả sẽ tạo điều kiện hình thành các ý tưởng mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng giá trị kinh tế.
Dẫn kinh nghiệm từ Singapore và nhiều thành phố của Trung Quốc, giáo sư Paul Romer cho rằng thành công của các đô thị này đến từ việc khai thác hiệu quả giá trị gia tăng mà quá trình đô thị hóa mang lại. Đối với phát triển nguồn nhân lực, ông nhấn mạnh giáo dục truyền thống cần được bổ sung bằng quá trình học tập ngay tại nơi làm việc, bởi phần lớn kỹ năng mới được hình thành thông qua thực tiễn lao động.
AI phải phục vụ lợi ích công, không để độc quyền chi phối
Giáo sư Paul Romer cho rằng AI là công cụ quan trọng để nâng cao năng suất nếu được phát triển gắn với giáo dục, đào tạo kỹ năng và phục vụ lợi ích công. Ông đưa ra lời khuyên cho Việt Nam trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng: 'Giá trị lớn nhất của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) không chỉ là dòng vốn mà còn là cơ hội để người lao động tiếp cận công nghệ và nâng cao kỹ năng.'
Ông cảnh báo về nguy cơ lạm dụng AI trên các nền tảng mạng xã hội và cho rằng Việt Nam cần chủ động xây dựng các mô hình AI phù hợp với văn hóa, ngôn ngữ và giá trị của mình, thay vì phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ nước ngoài. 'Tôi nghĩ ở một quốc gia như Việt Nam, các bạn cần suy nghĩ về cách đảm bảo lợi ích từ AI có sẵn cho mọi người sử dụng, chứ không bị kiểm soát bởi một vài ông lớn độc quyền. Và khoa học sẽ bảo vệ chúng ta khỏi rủi ro xã hội', giáo sư Paul Romer chia sẻ.
Đà Nẵng hướng tới thành phố đáng sống, đáng đầu tư
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đang hình thành các cực tăng trưởng mới, Đà Nẵng cần đảm nhận vai trò trung tâm tăng trưởng của khu vực miền Trung - Tây Nguyên với khả năng lan tỏa đến toàn vùng. Sau khi mở rộng không gian phát triển, Đà Nẵng có điều kiện thuận lợi hơn để hình thành một cực tăng trưởng quy mô lớn, gắn kết giữa công nghiệp, dịch vụ, đô thị, logistics, kinh tế biển, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Ông Hùng cho biết, Đà Nẵng đang trở thành địa phương tiên phong trong thử nghiệm các thể chế và mô hình phát triển mới. Việc Trung ương cho phép triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do cùng nhiều cơ chế đặc thù khác không chỉ tạo cơ hội phát triển cho thành phố mà còn mở ra điều kiện để kiểm chứng các mô hình phát triển mới trong thực tiễn. Thành phố cũng định hướng xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, có khả năng kết nối quốc tế mạnh mẽ nhằm thu hút các dòng vốn có hàm lượng tri thức, công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng khẳng định mục tiêu của thành phố là xây dựng một đô thị 'đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng cống hiến'. Chất lượng sống không chỉ là đích đến của phát triển mà còn là lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút nhân tài, nhà đầu tư và các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. 'Xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố đáng sống không chỉ phục vụ người dân thành phố mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt', ông Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu.
Học tập trong quá trình làm việc là chìa khóa
Chiều 7.7, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng, đã có buổi tiếp giáo sư Paul Romer. Tại buổi làm việc, giáo sư Paul Romer bày tỏ ấn tượng với định hướng phát triển của Đà Nẵng và chia sẻ nhiều gợi mở về mô hình tăng trưởng. Ông cho rằng, bên cạnh thu hút đầu tư và nhân lực chất lượng cao vào các lĩnh vực công nghệ, thành phố cần tiếp tục quan tâm những ngành có khả năng tạo tỷ suất sinh lời cao cho toàn bộ nền kinh tế.
Dẫn chứng từ thành công của các nền kinh tế như Hàn Quốc hay Trung Quốc, giáo sư Paul Romer nhấn mạnh vai trò của mô hình 'học tập trong quá trình làm việc'. Mô hình này giúp lực lượng lao động từng bước nâng cao kỹ năng và năng suất, tạo nền tảng tăng việc làm, gia tăng thu nhập và thúc đẩy tăng trưởng đồng đều, hạn chế khoảng cách phát triển giữa các khu vực. Giáo sư Paul Romer cũng cho rằng, chiến lược phát triển của thành phố Đà Nẵng cần triển khai theo hướng song hành giữa việc thúc đẩy công nghệ cao với nâng cao năng suất lao động trên diện rộng.
