Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới năm 2026 (IP Day 2026) đã diễn ra với chuỗi sự kiện do Báo Nhân Dân tổ chức, tạo nên một diễn đàn quan trọng cho các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và giới sáng tạo cùng đối thoại về tương lai của kinh tế di sản Việt Nam. Với chủ đề “Sở hữu trí tuệ – Động lực cho kinh tế sáng tạo”, sự kiện không chỉ là hội thảo chuyên môn mà còn là không gian văn hóa mở, nơi công chúng trải nghiệm các sản phẩm sáng tạo dựa trên di sản và khám phá mô hình khai thác giá trị trí tuệ thực tiễn.
Không gian văn hóa mở và thảo luận chiến lược
Không gian trưng bày “Vũ trụ IP” cùng các khu trải nghiệm tương tác đã giúp đưa sở hữu trí tuệ từ một lĩnh vực trừu tượng trở thành thực thể sống động trong đời sống xã hội. Thảo luận “Hệ sinh thái nào cho di sản Việt Nam?” đã nhấn mạnh việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, nơi sở hữu trí tuệ là công cụ pháp lý để bảo vệ, thương mại hóa và phát triển các giá trị văn hóa. Đây là cách tiếp cận mới, phù hợp với xu hướng toàn cầu chuyển từ “bảo tồn di sản” sang “phát triển kinh tế di sản”.
Phát biểu định hướng từ lãnh đạo Báo Nhân Dân
Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, đã nhấn mạnh: “Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trên nền tảng giá trị văn hóa dân tộc; trong đó, sở hữu trí tuệ giữ vai trò quan trọng trong việc xác lập quyền, bảo vệ thành quả sáng tạo và tạo cơ sở pháp lý cho hợp tác, đầu tư và thương mại hóa”. Phát biểu này mang tính chiến lược, đặt sở hữu trí tuệ vào trung tâm của quá trình chuyển đổi từ “giá trị văn hóa” sang “nguồn lực kinh tế”.
Ba tham luận chiến lược về kinh tế di sản
Hội thảo có ba tham luận chuyên sâu, mỗi tham luận đại diện cho một góc nhìn khác nhau nhưng bổ trợ lẫn nhau, tạo nên bức tranh tổng thể về kinh tế di sản.
- Tham luận 1: Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý, Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, đã ví di sản Việt Nam như một “mỏ vàng” chưa được khai thác đúng mức. Bà hệ thống hóa các loại hình di sản từ vật thể, phi vật thể đến tri thức dân gian, nhấn mạnh việc nhận diện và quản lý các lớp tài sản vô hình.
- Tham luận 2: Luật sư Lê Quang Vinh, Giám đốc Công ty Sở hữu Trí tuệ Bross & Partners, đi sâu vào khía cạnh pháp lý, nhấn mạnh di sản là tài sản trí tuệ cần được định danh, đăng ký và bảo vệ. Ông chỉ ra các “lớp tài sản vô hình” như thiết kế truyền thống, họa tiết dân gian và tri thức nghề thủ công.
- Tham luận 3: Bà Dư Thị Mai Linh, Giám đốc Chiến lược Công ty Ann Group, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ việc khai thác di sản trong thương mại, từ nhận diện chất liệu văn hóa đến sáng tạo sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Góc nhìn từ người làm văn hóa và doanh nghiệp
Nghệ sĩ Nhân dân Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhấn mạnh sáng tạo luôn đi trước nhưng cơ chế bảo vệ chưa theo kịp, dẫn đến tâm lý e dè của nhiều nghệ sĩ. Ông kêu gọi xây dựng môi trường sáng tạo an toàn và nâng cao nhận thức xã hội về tôn trọng bản quyền. Bà Dương Thị Mai Linh (ANN Group) chia sẻ về việc đưa di sản vào đời sống hiện đại thông qua hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, tạo nên mô hình “ba trụ cột” của kinh tế di sản.
Giá trị thực tiễn và hướng phát triển tương lai
Hội thảo giúp các bên liên quan nhận thức rõ hơn về mối quan hệ giữa sở hữu trí tuệ và kinh tế di sản, kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái sáng tạo. Để phát triển bền vững, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng văn hóa tôn trọng sở hữu trí tuệ và nhìn nhận di sản là nguồn lực tương lai. IP Day 2026 đã khẳng định sở hữu trí tuệ là động lực mạnh mẽ cho sáng tạo, bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế bền vững.
