Sơn La: Hạ tầng số mở lối, người dân vùng cao vươn lên thoát nghèo thông tin
Việc kết nối thông tin đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân trên địa bàn tỉnh Sơn La tiếp cận với những tri thức mới, học nghề, tìm kiếm việc làm trực tuyến và từng bước tham gia vào môi trường kinh tế số một cách chủ động. Từ chỗ thiếu thông tin và phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm truyền thống, nhiều hộ dân đã bắt đầu thay đổi tư duy, tích cực học hỏi và tìm kiếm cơ hội phát triển ngay tại địa phương.
Đầu tư hạ tầng viễn thông là nhiệm vụ trọng tâm
Trong quá trình triển khai công tác giảm nghèo thông tin, tỉnh Sơn La xác định đầu tư hạ tầng viễn thông và phát triển hạ tầng số là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Nhờ đó, mạng lưới kết nối được mở rộng nhanh chóng, tạo nền tảng vững chắc cho việc phổ cập thông tin đến từng thôn bản vùng sâu, vùng xa.
Đến nay, toàn bộ các xã trên địa bàn tỉnh đã có cáp quang và được phủ sóng 4G một cách đồng bộ. Gần 97% dân số được tiếp cận với mạng di động băng rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối thông tin. Hạ tầng 5G cũng đã được triển khai với 44 trạm phát sóng, từng bước nâng cao chất lượng truy cập và trải nghiệm người dùng.
Các doanh nghiệp viễn thông cũng đẩy mạnh đầu tư vào điện toán đám mây, nền tảng số và hệ thống thiết bị hiện đại, góp phần quan trọng vào việc phục vụ phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số tại địa phương.
Người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm
Từ nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện, người dân vùng cao Sơn La đã có thêm điều kiện để tiếp cận và khai thác thông tin một cách hiệu quả hơn. Thông qua điện thoại thông minh, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở và mạng lưới khuyến nông, bà con từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm trong sản xuất và kinh doanh.
Nhiều hộ dân đã lựa chọn giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương; áp dụng quy trình sản xuất mới tiên tiến; chủ động cập nhật giá cả thị trường để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tránh tình trạng được mùa nhưng lại mất giá.
Đồng thời, người dân còn tận dụng các nền tảng số để mở rộng đầu ra cho nông sản địa phương. Tại các xã như Phiêng Pằn, Chiềng La, Mường É, việc quảng bá và bán hàng qua Facebook, Zalo, TikTok ngày càng trở nên phổ biến, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn.
Các gia đình đã biết cách chụp ảnh, quay video giới thiệu sản phẩm, tương tác trực tiếp với khách hàng và thực hiện giao dịch trực tuyến một cách thuần thục. Nhờ đó, việc tiêu thụ nông sản không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân.
Những mô hình kinh tế hiệu quả
Thực tế tại cơ sở cho thấy, khi được tiếp cận thông tin đầy đủ và kịp thời, người dân mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và từng bước nâng cao thu nhập một cách bền vững.
Điển hình như mô hình nuôi dúi của anh Hoàng Văn Phươi, bản Lọ Dên, xã Phiêng Pằn. Từ 20 đôi giống ban đầu, sau 3 năm, đàn dúi của gia đình đã phát triển lên 180 con, mang lại thu nhập ổn định khoảng 200 triệu đồng mỗi năm. Với giá bán ổn định, mô hình này đang được nhiều hộ trong vùng quan tâm học hỏi và nhân rộng.
Cùng tại bản Lọ Dên, cuộc sống gia đình anh Sồng A Nhìa ổn định hơn nhờ phát triển chăn nuôi dê và hươu sao. Gia đình duy trì đàn dê 28 con, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên sẵn có, mang lại nguồn thu ổn định. Bên cạnh đó, anh mạnh dạn đầu tư thêm nuôi hươu sao để đa dạng hóa sinh kế, hướng tới phát triển kinh tế bền vững lâu dài.
Những mô hình này cho thấy khi có thông tin và kiến thức đầy đủ, người dân hoàn toàn có thể khai thác tốt tiềm năng sẵn có để nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Thách thức và định hướng phát triển
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, hạ tầng viễn thông trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn còn những hạn chế nhất định, đặc biệt ở các khu vực địa hình phức tạp, dân cư phân tán. Việc phủ sóng 5G hiện vẫn tập trung chủ yếu ở khu vực trung tâm, trong khi nhu cầu sử dụng dữ liệu tốc độ cao ngày càng tăng.
Điều này đòi hỏi phải tiếp tục đầu tư, mở rộng hạ tầng theo hướng đồng bộ và bền vững, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận thông tin một cách công bằng. Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, toàn bộ người dân sẽ có khả năng truy nhập cáp quang tốc độ cao; mạng 5G được phủ rộng trên toàn tỉnh; hạ tầng dữ liệu và trung tâm dữ liệu dùng chung được hoàn thiện.
Tỉnh hướng tới từng bước triển khai các công nghệ mới như 6G, Internet vạn vật, gắn kết hạ tầng số với các lĩnh vực thiết yếu như giao thông, năng lượng, đô thị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dịch vụ phục vụ người dân.
Nâng cao kỹ năng số cho người dân
Song song với đầu tư hạ tầng, việc nâng cao kỹ năng số cho người dân cũng được Sơn La chú trọng nhằm mang lại hiệu quả rõ rệt và bền vững hơn. Các hoạt động tuyên truyền, tập huấn được triển khai nhằm hướng dẫn người dân sử dụng Internet an toàn, tham gia thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển hạ tầng số; khuyến khích chia sẻ, sử dụng chung hệ thống viễn thông nhằm tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá được tăng cường, bảo đảm các mục tiêu đề ra được thực hiện đúng tiến độ, đúng định hướng.
Hạ tầng số được mở rộng đến đâu, cơ hội tiếp cận thông tin của người dân được mở ra đến đó. Khi các khu vực khó khăn dần được kết nối ổn định, khoảng cách thông tin giữa các vùng từng bước thu hẹp, giúp người dân chủ động hơn trong học tập, sản xuất và kinh doanh.
Sinh kế được cải thiện, đời sống được nâng cao đã cho thấy hiệu quả mang lại từ công tác giảm nghèo thông tin, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Sơn La, tạo đà cho sự phát triển toàn diện của địa phương trong tương lai.
