Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và loạt quy định mới có hiệu lực từ tháng 3/2026
Một loạt các quy định pháp luật quan trọng sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026, mang đến nhiều thay đổi đáng kể trong các lĩnh vực từ công nghệ đến kinh tế và xã hội. Trong đó, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 nổi bật với các quy định nhằm đảm bảo an toàn và bảo vệ quyền con người.
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025: Đặt con người làm trung tâm
Theo Điều 3 của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, trí tuệ nhân tạo (AI) được định nghĩa là việc thực hiện bằng điện tử các năng lực trí tuệ của con người, bao gồm học tập, suy luận, nhận thức, phán đoán và hiểu ngôn ngữ tự nhiên. Luật này bao quát toàn bộ quá trình từ thiết kế, huấn luyện, kiểm thử đến cung cấp và sử dụng AI trong các hoạt động nghề nghiệp, thương mại và dịch vụ.
Tuy nhiên, Điều 4 nhấn mạnh rằng AI phải lấy con người làm trung tâm, đảm bảo quyền con người, quyền riêng tư, an ninh quốc gia và tuân thủ pháp luật. Đặc biệt, AI không được thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người. Người vận hành phải luôn giữ quyền kiểm soát và khả năng can thiệp vào mọi quyết định do hệ thống AI tạo ra, đồng thời đảm bảo an toàn hệ thống và an ninh dữ liệu.
Điều 7 của luật này quy định một danh mục nghiêm ngặt các hành vi bị cấm, nhằm bảo vệ an ninh, quyền con người và lợi ích chung. Cụ thể, cấm mọi hành vi lợi dụng hoặc chiếm đoạt hệ thống AI để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Nghiêm cấm phát triển hoặc sử dụng AI nhằm lừa dối, thao túng nhận thức, hoặc gây tổn hại nghiêm trọng đến con người và xã hội.
Những thay đổi quan trọng khác từ tháng 3/2026
Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, với việc cắt giảm và sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các ngành nghề được điều chỉnh bao gồm:
- Kinh doanh làm thủ tục về thuế và dịch vụ làm thủ tục hải quan.
- Dịch vụ phụ trợ bảo hiểm và kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động.
- Kinh doanh dịch vụ giám định thương mại, tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh và hàng hóa đã qua sử dụng.
Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định doanh nghiệp được tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) khi đang áp dụng thủ tục phục hồi. Theo khoản 3 Điều 30, từ ngày thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, doanh nghiệp và hợp tác xã được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thời hạn tạm dừng thực hiện theo quy định pháp luật về BHXH, với thời gian tối đa lên đến 12 tháng theo khoản 2 Điều 86.
Điều chỉnh lương và phụ cấp sẽ được thực hiện trong tháng 3/2026 theo hướng dẫn của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn 38/TTg-QHĐP. Chính phủ yêu cầu Bộ Nội vụ điều chỉnh mức lương cơ sở, các loại phụ cấp, lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và trợ cấp xã hội, nhằm cải thiện đời sống cho người hưởng lương và các đối tượng thụ hưởng chính sách an sinh xã hội.
Quản lý bất động sản theo mã định danh điện tử được áp dụng từ ngày 1/3/2026 theo Nghị định 357/2025/NĐ-CP. Mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản là chuỗi ký tự số và chữ tối đa 40 ký tự, được cấp riêng cho mỗi căn nhà hoặc bất động sản trong công trình xây dựng. Sở Xây dựng sẽ gắn thông tin mã định danh này với các dự án phát triển nhà ở, đồng thời quy định mã định danh cho đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư, chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản và cá nhân được hỗ trợ nhà ở.
Tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh phải đúng tên đăng ký từ ngày 1/3/2026 theo Thông tư 25/2025/TT-NHNN. Hộ kinh doanh không được sử dụng tài khoản ngân hàng tên cá nhân, mà phải dùng tài khoản có tên trùng với giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ hợp pháp khác.
Mobile Banking tự ngừng hoạt động trong ba trường hợp từ ngày 1/3/2026 theo Thông tư 77/2025/TT-NHNN. Ứng dụng ngân hàng di động sẽ tự động ngắt kết nối hoặc ngừng hoạt động nếu phát hiện điện thoại:
- Đã bị bẻ khóa (jailbreak với iOS, root với Android) hoặc unlock bootloader.
- Bị chèn mã lạ, chỉnh sửa hoặc đóng gói lại.
- Có gắn trình gỡ lỗi hoặc chạy trên môi trường giả lập, máy ảo.
Xếp lương công chức được hướng dẫn tại Thông tư 1/2026/TT-BNV, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Người đã hưởng lương theo bảng lương cũ sẽ được xếp lương mới dựa trên hệ số lương đang hưởng, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) và ngạch công chức của vị trí việc làm mới. Các tình huống xếp lương được phân loại cụ thể để đảm bảo công bằng.
Quỹ từ thiện phải công khai thu chi hằng năm trước ngày 31/3 theo Nghị định 03/2026/NĐ-CP. Quỹ xã hội và quỹ từ thiện có nghĩa vụ công khai các khoản đóng góp, tài sản tiếp nhận và kết quả sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng, đồng thời chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về lĩnh vực hoạt động.
Những thay đổi này phản ánh sự nỗ lực của Chính phủ trong việc hoàn thiện khung pháp lý, thích ứng với sự phát triển của công nghệ và đảm bảo an sinh xã hội trong bối cảnh mới.
