Khi các nhà đầu tư trên toàn cầu xếp hàng chờ mua cổ phiếu SpaceX trong đợt IPO được xem là lớn nhất lịch sử, phần lớn sự chú ý đổ dồn vào Starlink – mảng Internet vệ tinh đang trở thành “cỗ máy kiếm tiền” duy nhất của tập đoàn không gian do Elon Musk sáng lập.
Starlink – trụ cột tài chính của SpaceX
Theo các tài liệu gửi nhà đầu tư, Starlink hiện là bộ phận lớn nhất của SpaceX xét về doanh thu, đồng thời là mảng kinh doanh duy nhất có lãi. Số lượng khách hàng Internet băng thông rộng của Starlink đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong một năm, đạt 10,3 triệu thuê bao trên toàn cầu. Con số này cho thấy vị thế áp đảo của Starlink trong lĩnh vực Internet vệ tinh thương mại.
Ngược lại, các hoạt động còn lại của SpaceX, bao gồm mảng không gian và trí tuệ nhân tạo, chỉ tạo ra tổng doanh thu khoảng 1,4 tỷ USD trong quý đầu năm, nhưng ghi nhận khoản lỗ hoạt động lên tới 3,1 tỷ USD. Điều này đồng nghĩa Starlink đóng vai trò “trụ cột tài chính” cho cả đế chế SpaceX.
Tham vọng định giá 1.770 tỷ USD và bài toán Starship
SpaceX vẫn hướng tới mức vốn hóa khổng lồ khoảng 1.770 tỷ USD sau IPO. Để biện minh cho con số này, công ty cần chứng minh Starlink còn khả năng tăng trưởng mạnh trong nhiều năm tới. Một phần quan trọng trong chiến lược đó nằm ở chương trình tên lửa Starship – tên lửa lớn nhất từng được chế tạo. SpaceX kỳ vọng Starship sẽ giúp triển khai thế hệ vệ tinh Starlink V3 mới với năng lực vượt trội, mở rộng phạm vi và chất lượng dịch vụ.
Tuy nhiên, Starship hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm, phần lớn các chuyến bay mới chỉ mang tải trọng mô phỏng. Theo hồ sơ IPO, từ năm 2002, SpaceX đã tích lũy khoản thâm hụt 41,3 tỷ USD, riêng quý đầu năm lỗ 1,9 tỷ USD. Hơn 15 tỷ USD đã được đổ vào chương trình phát triển Starship.
Giám đốc tài chính Bret Johnsen cho rằng tiềm năng Starlink vẫn rất lớn, với 10 triệu khách hàng hiện tại có thể phát triển thành hàng trăm triệu người dùng. Ông tiết lộ SpaceX đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ tương đương mạng 5G trực tiếp tới thiết bị tiêu dùng trong vòng hai năm tới.
Doanh thu trên mỗi khách hàng đang giảm
Dù số thuê bao tăng mạnh, doanh thu trung bình trên mỗi người dùng (ARPU) của Starlink liên tục đi xuống. Trong quý đầu năm, ARPU giảm còn 66 USD/tháng, thấp hơn đáng kể so với mức 86 USD cùng kỳ năm trước. Nhìn dài hạn, chỉ số này giảm từ 99 USD năm 2023 xuống 91 USD năm 2024 và 81 USD trong năm qua. Điều này cho thấy SpaceX đang mở rộng sang nhóm khách hàng có khả năng chi trả thấp hơn hoặc áp dụng chính sách giá cạnh tranh.
Đáng chú ý, dù số thuê bao tăng gấp đôi trong quý đầu năm, lợi nhuận hoạt động chỉ tăng nhẹ từ 1,03 tỷ USD lên 1,19 tỷ USD. Theo Tim Farrar, Chủ tịch TMF Associates, lượng khách hàng mới không tạo ra nhiều doanh thu bổ sung như kỳ vọng. Điều này có thể buộc Starlink tăng giá dịch vụ, nhưng kèm theo nguy cơ khách hàng hủy thuê bao.
Cạnh tranh ngày càng khốc liệt
Chi phí sản xuất thiết bị đầu cuối Starlink vẫn ở mức cao, gấp khoảng ba lần modem Internet truyền thống. Khi số lượng khách hàng tăng lên hàng chục triệu, đây sẽ là gánh nặng lớn. Bên cạnh đó, môi trường cạnh tranh đang thay đổi nhanh chóng. Starlink đang vận hành khoảng 9.600 vệ tinh quỹ đạo thấp, phục vụ khách hàng tại 164 quốc gia, nhưng ngày càng hướng tới khu vực đô thị đông dân cư, nơi cạnh tranh với cáp quang và băng thông rộng truyền thống gay gắt hơn.
Amazon cũng đang thúc đẩy dự án Internet vệ tinh Leo, dù chưa thương mại hóa và mới bắt đầu triển khai vệ tinh từ năm 2025, nhưng được xem là đối thủ tiềm năng đáng gờm. Theo Farrar, nhiều người đang đánh giá thấp khả năng phản ứng của các nhà mạng truyền thống, họ có thể giữ chân khách hàng bằng cách giảm giá, tung gói dịch vụ kết hợp hoặc ưu đãi dài hạn.
Triển vọng từ Starship và Starlink V3
Dù vậy, nhà phân tích James Ratzer của New Street Research vẫn đánh giá cao tiềm năng tăng trưởng của Starlink, đưa ra mức giá mục tiêu 165 USD/cổ phiếu, cao hơn mức IPO dự kiến 135 USD. Theo Ratzer, câu hỏi quan trọng là liệu SpaceX có thể tìm được con đường hiệu quả để đạt tăng trưởng theo cấp số nhân hay không. Nếu Starship hoạt động thành công và vệ tinh Starlink V3 được triển khai, năng lực mạng lưới sẽ tăng vọt. Các vệ tinh V3 mạnh hơn khoảng 10 lần so với thế hệ hiện tại, giúp dịch vụ Internet vệ tinh đủ sức cạnh tranh trực tiếp với cáp quang ở nhiều khu vực.
Giới đầu tư nhìn nhận rằng đặt cược vào Starlink đồng nghĩa với đặt cược vào Starship. Nếu chương trình tên lửa này thành công, SpaceX có thể mở ra giai đoạn tăng trưởng mới. Nhưng nếu phát triển chậm tiến độ, tham vọng định giá nghìn tỷ USD sẽ đối mặt với những dấu hỏi lớn.
