Việt Nam đã ban hành Chiến lược AI từ năm 2021 và ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 10 đã chính thức thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (Luật số 134/2025/QH15), có hiệu lực từ 1/3/2026. Đây là khuôn khổ pháp lý đầu tiên cho hoạt động AI tại Việt Nam, tạo nền móng để công nghệ này phát triển đúng hướng, phục vụ con người và thúc đẩy sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số.
AI – Điều kiện bắt buộc trong kỷ nguyên mới
Theo báo cáo “Nền kinh tế AI Việt Nam 2025” do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) công bố ngày 12/6/2025, AI là động lực chuyển đổi sâu rộng toàn cầu và được xếp hạng ưu tiên số một trong chương trình chuyển đổi số của chính phủ và doanh nghiệp hàng đầu thế giới. Dự báo đến năm 2030, AI sẽ mang lại giá trị tương đương 5.000 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam đang tích cực tham gia cuộc cách mạng số này và được ghi nhận là nền kinh tế số phát triển nhanh nhất Đông Nam Á, với tốc độ tăng trưởng hằng năm đạt 20%.
AI mở – Lựa chọn chiến lược để Việt Nam bứt phá
Chính phủ Việt Nam đã có những bước đi rõ ràng để thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia với các sáng kiến như Nghị quyết 57/NQ-TW và chiến lược quốc gia về AI trong Quyết định 127/QĐ-TTg. Theo Tập đoàn Tư vấn Boston Consulting Group (BCG), AI được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, với quy mô nền kinh tế AI dự tính đạt 120-130 tỷ USD vào năm 2040, từ tăng trưởng doanh thu tiêu dùng (45-55 tỷ USD) và nâng cao năng suất (60-75 tỷ USD). Đây là cơ hội quan trọng cho doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách để tận dụng tiềm năng AI và khẳng định vị thế quốc gia trong nền kinh tế số toàn cầu.
Nâng tầm nhân lực cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI
Chiều 8/6, tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, sự kiện “Nâng tầm nhân lực cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI” đã thu hút đông đảo đại biểu. Bà Nguyễn Thị Lệ Quyên, Trưởng ban hỗ trợ doanh nghiệp, NIC cho biết, sự kiện nằm trong cam kết thúc đẩy bản ghi nhớ (MoU) đã ký kết vào 5/2024 với Đại học Bách khoa và Công ty cổ phần đầu tư giáo dục Hồng Lĩnh Education. NIC sẽ tiếp tục đồng hành triển khai đào tạo, ứng dụng AI trong doanh nghiệp và trường đại học, nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Trung tâm Đào tạo liên tục, Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định, sự kiện thể hiện sự hợp tác giữa “ba nhà” (Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp) trong đào tạo nhân lực AI, cung cấp các khóa học AI cơ bản và nâng cao, giúp định hướng ứng dụng AI thực tế.
Việt Nam đẩy mạnh từ “chuyển đổi số” sang “chuyển đổi AI”
Ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Khách hàng doanh nghiệp của NVIDIA Việt Nam, cho biết Chính phủ đặt mục tiêu trở thành nền kinh tế số đạt quy mô doanh số khoảng 50 tỷ USD, coi AI là mũi nhọn. Ba trụ cột phát triển AI gồm dữ liệu, thuật toán và hạ tầng. Về dữ liệu, Chính phủ xây dựng trung tâm dữ liệu quốc gia, dữ liệu sạch. Về thuật toán, các model AI bùng nổ, nhưng quan trọng nhất là con người hiểu, vận hành và xây dựng hệ thống AI hiệu quả.
Hiện các doanh nghiệp lớn như ngân hàng, viễn thông gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân sự AI. Có doanh nghiệp đã tuyển sinh viên Đại học Bách khoa từ năm thứ 3, khiến nhân sự AI gần như không còn. Nhiều kỹ sư công nghệ thông tin tài năng nhưng chưa có đào tạo chuyên sâu về AI, gây lãng phí. Ông Cường nhấn mạnh: “Chúng tôi muốn phối hợp Đại học Bách khoa đào tạo AI cho cả sinh viên công nghệ thông tin và các ngành khác như ngân hàng, tài chính, giúp họ trở thành chuyên gia khoa học dữ liệu hoặc nâng cao kỹ năng cho kỹ sư công nghệ thông tin hiện tại. Nguồn nhân lực dồi dào cùng hạ tầng tính toán sẽ hỗ trợ Việt Nam phát triển AI bền vững”.
Rào cản và giải pháp cho chuyển đổi AI
Thạc sĩ Nguyễn Đức Long, Đại học La Trobe, Australia, Giám đốc điều hành chương trình học viện AI Việt Nam, nhận định các doanh nghiệp đã sẵn sàng cho dịch chuyển từ “chuyển đổi số” sang “chuyển đổi AI”, nhưng mới ở giai đoạn đầu với nhiều rào cản, lớn nhất là “sức ì” của con người. Cần chuẩn hóa năng lực AI cho đội ngũ nhân sự, tránh dùng AI như vỏ bọc hình thức. “Cần thông tin để tạo chuẩn mực, hiểu nhân sự đang ở cấp độ nào”, ông Long khuyến cáo.
Các diễn giả nhấn mạnh khái niệm “sử dụng AI có trách nhiệm”, chương trình đào tạo AI phải giúp người học có năng lực thực chiến, từ xử lý ngôn ngữ lớn, dữ liệu sạch đến ra quyết định dựa trên dữ liệu, thiết lập lợi thế cạnh tranh tuyệt đối.
Nhân lực AI – “Hàng hot” và chiến lược giữ chân
Ông Vũ Mạnh Cường cho biết hầu hết doanh nghiệp phát triển hệ thống AI riêng đều cần nhân lực AI. Nhiều tập đoàn phát triển AI để bán hoặc xuất khẩu. Khi nhân sự trở thành “hàng hot”, doanh nghiệp phải có phúc lợi đủ để giữ chân họ. Một số doanh nghiệp đã hình thành chức danh Giám đốc AI (CAIO), cho thấy tầm quan trọng của AI.
Thạc sĩ Nguyễn Đức Long cho rằng để có nhân tài AI, cần “nuôi” trước và chính sách phải cởi mở. “AI rất mới, mọi người đều có thể học, không nhất thiết phải có nền tảng công nghệ sâu”, ông nói.
Với Luật AI 2025 và các chiến lược quốc gia, Việt Nam đang từng bước xây dựng nền tảng vững chắc để phát triển AI, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu trong khu vực về kinh tế số và trí tuệ nhân tạo.
