AI: 'Cái cớ' cho làn sóng sa thải hàng loạt tại các đại gia công nghệ
Hiện tại, vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục nào cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) thực sự đang thay thế lao động con người ở quy mô lớn. Tuy nhiên, làn sóng sa thải hàng loạt đang diễn ra tại nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới lại thường xuyên được gắn mác với lý do liên quan đến AI.
Danh sách dài các ông lớn công nghệ cắt giảm nhân sự
Mới đây, Oracle được cho là có kế hoạch sa thải hàng nghìn nhân viên, trở thành cái tên mới nhất trong danh sách ngày càng dài các đại gia công nghệ thực hiện cắt giảm nhân sự. Điều đáng chú ý là các công ty này vẫn đang chi hàng trăm tỷ USD cho việc xây dựng và phát triển các trung tâm dữ liệu AI.
Năm ngoái, Microsoft đã sa thải 15.000 người. Đầu năm nay, Amazon cắt giảm 16.000 việc làm. Atlassian cho nghỉ việc 10% lực lượng lao động như một phần trong chiến lược xoay trục sang AI. Block cắt giảm đến 40% nhân sự với lý do AI có thể đảm nhận phần lớn công việc lập trình cơ bản.
Meta, công ty đặt mục tiêu xây dựng một AI "siêu trí tuệ" gần như thần thánh, cũng được cho là đã sa thải 700 nhân viên. Đồng thời, họ tăng mạnh chương trình thưởng cổ phiếu cho một nhóm nhỏ lãnh đạo cấp cao.
Lý do thực sự đằng sau những đợt sa thải
Các lãnh đạo Big Tech từ lâu đã cảnh báo rằng AI sẽ dẫn đến mất việc làm. Tuy nhiên, họ dường như quên nói rằng những mất mát đó không hẳn đến từ việc AI trực tiếp thay thế con người. Thay vào đó, nguyên nhân chủ yếu đến từ những lý do rất "kinh doanh" theo kiểu thời tiền AI.
Khi chi tiêu quá nhiều, cuối cùng các công ty sẽ phải cắt giảm chi phí. Các lãnh đạo cũng nhanh chóng gắn việc sa thải với AI theo cách mơ hồ nhất có thể. Điều này giúp họ tránh phải thừa nhận thực tế "khó chịu" hơn: Nhiều công ty công nghệ đã tuyển dụng quá đà trong thời kỳ đại dịch và giờ đang bị bóp nghẹt bởi lãi suất cao, lạm phát, cùng những quyết định đặt cược vào kỳ vọng AI còn mơ hồ.
Tình hình cụ thể tại Oracle
Hiện chưa rõ có bao nhiêu trong số khoảng 162.000 nhân viên của Oracle bị ảnh hưởng bởi đợt cắt giảm này. CNBC, dẫn lời hai nguồn tin, cho biết con số nằm ở mức "hàng nghìn". Trong khi đó, các nhà phân tích của TD Cowen gần đây dự báo Oracle có thể cắt giảm tới 30.000 việc làm cùng với các biện pháp khác để cải thiện tình hình tài chính. Oracle từ chối bình luận về thông tin này.
Dù chưa rõ chiến lược cụ thể phía sau đợt sa thải, nhưng có một điều chắc chắn: Oracle đang rất cần tiền. Công ty đang cố gắng tái định vị thành một "người chơi" lớn trong lĩnh vực AI, ngang hàng với Microsoft và Amazon.
Kế hoạch này phụ thuộc vào một mục tiêu rất tốn kém: Xây dựng các trung tâm dữ liệu để cung cấp dịch vụ AI cho khách hàng như OpenAI. Tháng trước, Oracle cam kết huy động tới 50 tỷ USD trong năm nay thông qua kết hợp nợ và vốn chủ sở hữu.
Những thách thức tài chính của Oracle
Trong giai đoạn đầu của cơn sốt AI trên Phố Wall, các nhà đầu tư đã cổ vũ tham vọng của Oracle, đẩy giá cổ phiếu tăng 50% trong năm 2023 và 60% trong năm 2024. Tuy nhiên, khi công ty gánh thêm hàng tỷ USD nợ và chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu tăng cao, tâm lý thị trường đã thay đổi đáng kể.
Cổ phiếu Oracle đã giảm 54% kể từ đỉnh tháng 9. Một số ngân hàng đã rút lại việc tài trợ cho các dự án trung tâm dữ liệu liên quan đến Oracle. Tuần trước, một chỉ số quan trọng đo lường rủi ro tín dụng của Oracle đã chạm mức cao kỷ lục, theo Bloomberg. Đây là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư đang lo ngại về gánh nặng nợ của công ty.
Oracle không phải là trường hợp duy nhất vay nợ để theo đuổi tham vọng AI, nhưng công ty có dòng tiền tự do thấp hơn nhiều so với các đối thủ. Đồng thời, Oracle cũng đang đặt cược tương lai AI của mình vào một khách hàng lớn duy nhất là OpenAI - công ty chưa từng có lãi và đang trong quá trình tái cấu trúc chiến lược để nới rộng khoảng cách với đối thủ Anthropic.
Kết luận
Rõ ràng, "cuộc tắm máu" việc làm văn phòng mà các lãnh đạo công nghệ từng cảnh báo lâu nay được cho là hệ quả tất yếu của AI thay thế con người. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bằng chứng cho thấy AI thực sự đang thay thế lao động ở quy mô lớn.
Cho đến nay, sự gián đoạn lớn nhất trên thị trường lao động lại đến từ chính các lãnh đạo doanh nghiệp. Những người này đã gắn tương lai công ty mình vào một công nghệ vẫn chưa chứng minh được kỳ vọng mà nó tự tạo ra. AI dường như đang trở thành "cái cớ" thuận tiện cho những quyết định cắt giảm nhân sự vốn có nguyên nhân sâu xa từ các vấn đề tài chính và chiến lược kinh doanh truyền thống.
