Cuộc điều tra của nhóm Källkritikbyrån tại Thụy Điển đã phát hiện một mạng lưới khổng lồ gồm khoảng 1.700 fanpage Facebook do công ty BeeUp có trụ sở tại Hà Nội vận hành, với tổng số 10 triệu người theo dõi. Mọi chuyện bắt đầu từ một bức ảnh giả mạo nữ y tá Inês được tạo bằng AI, thu hút hơn 65.000 lượt tương tác và hàng chục nghìn bình luận vào mùa hè năm 2025.
Bức ảnh AI và cuộc truy tìm dấu vết
Bức ảnh nữ y tá Inês với đôi mắt đỏ hoe kể về ca trực kiệt sức bên hai bệnh nhân hấp hối thực chất là sản phẩm của AI. Câu chuyện cảm động này nhanh chóng lan truyền, nhưng nhóm điều tra đã chứng minh được đó là giả mạo. Từ fanpage Sverige Direkt – nơi đăng tải câu chuyện – họ lần ra địa chỉ email quản trị mang tên miền @embers.vn, một dấu hiệu cho thấy nguồn gốc Việt Nam.
Phát hiện mạng lưới fanpage đa ngôn ngữ
Tiếp tục truy tìm, nhóm điều tra phát hiện hàng loạt fanpage khác như 'Nyhetsflöde Sverige', 'Svenska Nyheter Idag', 'Snabba Nyheter Sverige' và 'Dagens Sverige', tất cả đều sử dụng cùng hệ thống email và mô hình hoạt động giống hệt: đăng nội dung câu tương tác rồi dẫn người dùng sang các website chứa quảng cáo. Mạng lưới này không chỉ giới hạn ở tiếng Thụy Điển mà còn mở rộng sang tiếng Anh, Pháp, Đan Mạch, Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều ngôn ngữ khác. Một số trang thậm chí đăng nội dung ủng hộ và phản đối ông Donald Trump, cho thấy mục tiêu chính là tối đa hóa tương tác từ mọi nhóm người dùng, không phải tuyên truyền chính trị.
Nickname Hupchao và bước ngoặt
Bước ngoặt đến khi nhà báo Jonathan Lundberg hợp tác với chuyên gia an ninh mạng Karl Emil Nikka. Thay vì tìm kiếm trên Facebook, Nikka kiểm tra REST API của các website liên quan. Bên trong, họ phát hiện nickname 'Hupchao' xuất hiện lặp đi lặp lại, kèm hình ảnh một chú ong đang bay lên. Tìm kiếm sâu hơn, nhóm điều tra thấy hàng loạt website clickbait tồn tại từ nhiều năm trước cũng do tài khoản Hupchao tạo ra, từ tin giải trí đến chính trị, tất cả đều tối ưu hóa cho tương tác.
BeeUp: Công ty đứng sau mạng lưới
Từ nickname Hupchao, cuộc điều tra dẫn đến website của BeeUp, một doanh nghiệp tại Hà Nội. Trên trang giới thiệu, BeeUp tuyên bố sở hữu khoảng 1.700 fanpage Facebook và mạng lưới lên tới 10 triệu người theo dõi. Jonathan Lundberg chia sẻ: 'Đó là lúc tôi nhận ra quy mô thực sự của vấn đề'. Câu hỏi lớn đặt ra là BeeUp vận hành thế nào, cách họ kiếm tiền và liệu đây chỉ là một trường hợp cá biệt hay một phần của ngành công nghiệp tin giả toàn cầu đang âm thầm hoạt động.
