Ngày 1/7/2026, Luật An ninh mạng 2025 chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt trong công tác phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Trước thực trạng trẻ em dễ bị tổn thương bởi lừa đảo, bắt nạt và nội dung độc hại, luật mới tạo ra khung pháp lý chặt chẽ hơn, yêu cầu phụ huynh đăng ký tài khoản cho con khi sử dụng các dịch vụ giá trị gia tăng.
Trẻ em – đối tượng dễ bị tổn thương trên mạng
Không gian mạng mang đến nhiều cơ hội học tập, giải trí và giao tiếp cho trẻ, nhưng cũng tiềm ẩn vô vàn rủi ro. ThS. Lê Đại Minh, chuyên gia tâm lý, nhận định khả năng đánh giá rủi ro và kiểm soát hành vi của trẻ em vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, khiến các em dễ trở thành nạn nhân của nội dung độc hại, lừa đảo và bạo lực mạng.
Thời gian qua, nhiều vụ việc đau lòng đã xảy ra. Cuối tháng 3/2026, 4 bé gái từ 14 đến 17 tuổi ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) bị dụ dỗ bởi lời mời “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội. Các em tự ý rời nhà vào TP.HCM, may mắn được lực lượng chức năng phát hiện và đưa về an toàn.
Thủ đoạn tinh vi: “bắt cóc online” và bạo lực mạng
Một thủ đoạn phổ biến khác là “bắt cóc online”, khi các đối tượng mạo danh công an gọi điện thông báo nạn nhân liên quan đến vụ án nghiêm trọng, sau đó hướng dẫn các em tự dàn cảnh bị bắt cóc để tống tiền gia đình. Nhiều em bị ép tự cô lập trong khách sạn, cắt liên lạc, tạo kịch bản chân thực.
Bạo lực mạng cũng là vấn nạn. Năm 2021, một bé gái 13 tuổi đã uống thuốc trừ sâu tự tử vì bị bạn bè tẩy chay, bắt nạt trên Facebook. May mắn, em được cứu sống sau một tuần thở máy. Gần đây, em H.A.V., học sinh lớp 6, bị một nhóm thiếu niên đánh hội đồng, ép quỳ, bò, lau chân và quay clip đăng lên mạng xã hội, nguyên nhân xuất phát từ mâu thuẫn tình cảm trên mạng.
Trẻ em cũng có thể là chủ thể tiêu cực
Không chỉ là nạn nhân, trẻ em đôi khi cũng thực hiện hành vi tiêu cực. Đầu tháng 5/2026, em Đ.D. (học sinh lớp 8) sử dụng AI để tạo hình ảnh nhạy cảm giả mạo bạn cùng lớp T.L.Đ. và chia sẻ cho bạn bè. Em T.K.C. tiếp tục lan truyền qua Facebook, Messenger, khiến thông tin sai lệch lan rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và tâm lý nạn nhân.
Những vụ việc này cho thấy việc giáo dục kỹ năng nhận biết tin giả, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay ứng xử văn minh trên mạng là chưa đủ trong bối cảnh mạng xã hội và AI phát triển nhanh.
“Lá chắn số” từ Luật An ninh mạng 2025
Theo khoản 2 Điều 16 của Luật An ninh mạng 2025, trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải đăng ký tài khoản bằng thông tin của mình và có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ truy cập, đăng tải và chia sẻ. So với Nghị định 147/2024/NĐ-CP trước đây chỉ áp dụng cho mạng xã hội, luật mới mở rộng ra tất cả dịch vụ giá trị gia tăng như ứng dụng nhắn tin, nền tảng video, âm nhạc, trò chơi trực tuyến, sàn thương mại điện tử.
Điều 16 cũng quy định trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet, dịch vụ giá trị gia tăng phải kiểm soát, ngăn chặn và gỡ bỏ nội dung gây hại cho trẻ em, xây dựng hệ thống kỹ thuật phát hiện, xử lý hành vi xâm hại và phối hợp với cơ quan chức năng. Các cơ quan, tổ chức, cha mẹ, người giám hộ, giáo viên, người chăm sóc trẻ em cũng có trách nhiệm bảo đảm quyền của trẻ em khi tham gia không gian mạng.
Luật An ninh mạng 2025 được kỳ vọng sẽ tạo ra một “lá chắn số” vững chắc, bảo vệ trẻ em khỏi những cạm bẫy trên môi trường mạng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và doanh nghiệp trong việc xây dựng một không gian mạng an toàn cho thế hệ tương lai.
