NASA vừa mở đơn tuyển tình nguyện viên cho chương trình mô phỏng khám phá Mặt Trăng và Sao Hỏa, dự kiến bắt đầu từ tháng 8/2027. Các tình nguyện viên sẽ sống một năm trong môi trường biệt lập tại Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston, nơi mọi điều kiện được thiết kế gần giống một căn cứ trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa. Họ phải thích nghi với nguồn nước, thực phẩm và điện năng hạn chế, thực hiện các chuyến đi bộ giả lập trên bề mặt hành tinh, điều khiển xe tự hành, xử lý các tình huống khẩn cấp và hoàn thành các nhiệm vụ nghiên cứu như những phi hành gia thực thụ.
Nhiệm vụ mô phỏng và mục tiêu khoa học
NASA sẽ theo dõi toàn diện sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng phối hợp của các thành viên để đánh giá mức độ thích nghi của con người với các chuyến bay kéo dài nhiều tháng trong không gian sâu. Những dữ liệu thu được sẽ phục vụ Chương trình Nghiên cứu Con người, đồng thời hoàn thiện công nghệ và quy trình cho các sứ mệnh Artemis cũng như mục tiêu đưa con người lên Sao Hỏa.
Mặt Trăng và Sao Hỏa: Môi trường khắc nghiệt
Mặt Trăng chỉ cách Trái đất khoảng 384.400 km, nhưng gần như không có khí quyển để giữ nhiệt và chắn bức xạ. Nhiệt độ trên bề mặt có thể lên tới 127 độ C khi được Mặt Trời chiếu sáng và giảm xuống âm 173 độ C vào ban đêm. Mặt Trăng cũng không có từ trường bảo vệ, khiến bức xạ Mặt Trời và tia vũ trụ tác động trực tiếp lên bề mặt. Lớp bụi Mặt Trăng cực mịn, sắc cạnh như thủy tinh, dễ bám vào thiết bị và có nguy cơ ảnh hưởng đến đường hô hấp.
Sao Hỏa còn khắc nghiệt hơn. Khoảng cách từ Trái đất dao động từ 55 triệu đến hơn 400 triệu km, hành trình kéo dài 6-9 tháng. Khí quyển Sao Hỏa rất mỏng, với hơn 95% là CO₂ và áp suất chỉ 0,6% so với Trái đất. Nhiệt độ trung bình khoảng âm 63 độ C, mùa đông tại các cực có thể xuống dưới âm 120 độ C. Những cơn bão bụi khổng lồ kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng, có thể bao phủ gần như toàn bộ hành tinh. Tín hiệu vô tuyến giữa Trái đất và Sao Hỏa mất từ 4 đến hơn 20 phút để truyền theo một chiều, khiến phi hành gia phải tự xử lý mọi tình huống khẩn cấp.
Từ mô phỏng đến tham vọng xây căn cứ ngoài Trái đất
NASA triển khai chương trình mô phỏng mới kết hợp hai dự án HERA và CHAPEA thành một nhiệm vụ tích hợp kéo dài một năm. Trong mô hình này, khu HERA đóng vai trò như tàu vũ trụ, còn CHAPEA là căn cứ trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa. Các tình nguyện viên sẽ vận hành hệ thống sinh tồn, trồng cây, sửa chữa thiết bị, điều khiển robot, lái xe tự hành và thực hiện các chuyến thám hiểm giả lập.
Song song với nghiên cứu con người, NASA cũng đang tăng tốc xây dựng hạ tầng trên Mặt Trăng. Cuối tháng 6/2025, NASA đã chọn ba doanh nghiệp tư nhân gồm Astrobotic, Firefly Aerospace và Intuitive Machines thực hiện bốn sứ mệnh đưa thiết bị khoa học lên Mặt Trăng vào cuối năm 2028. Tổng giá trị các hợp đồng gần 590 triệu USD. Các chuyến bay sẽ mang theo camera lập thể, gương phản xạ laser, máy quang phổ để khảo sát địa chất, đánh giá tài nguyên và chuẩn bị cơ sở hạ tầng cho các căn cứ lâu dài gần cực Nam Mặt Trăng – nơi có trữ lượng băng nước lớn. Nguồn nước này có thể tách thành oxy để hô hấp và hydro làm nhiên liệu tên lửa.
Chi phí khổng lồ cho tham vọng chinh phục không gian
Chương trình Apollo tiêu tốn khoảng 25,8 tỷ USD thời đó, tương đương hơn 250 tỷ USD hiện nay. Riêng giai đoạn đầu của chương trình Artemis được ước tính khoảng 93 tỷ USD. Mỗi lần phóng tên lửa SLS có chi phí 2-4 tỷ USD, tàu Orion khoảng 1 tỷ USD mỗi chuyến bay. Một sứ mệnh có người lái lên Sao Hỏa có thể cần từ 100 đến 500 tỷ USD, tùy quy mô căn cứ, thời gian lưu trú và số lượng phi hành gia.
Theo Châu Anh, bài báo gốc trên tienphong.vn cho biết: “Việc NASA tuyển tình nguyện viên 'sống thử' trên Mặt Trăng và Sao Hỏa vì thế không đơn thuần là một thí nghiệm tâm lý hay sinh học. Đây là bước chuẩn bị quan trọng để giải đáp câu hỏi lớn mà nhân loại theo đuổi suốt nhiều thập kỷ: con người có thể sinh sống lâu dài ngoài Trái đất hay không.”
Nếu các mô phỏng mang lại kết quả tích cực, chúng sẽ trở thành nền móng cho các căn cứ đầu tiên trên Mặt Trăng và mở đường cho hành trình chinh phục Sao Hỏa – cột mốc tiếp theo trong lịch sử khám phá không gian.
