Điện hoá và chuyển dịch năng lượng buộc hệ thống điện thay đổi
Nếu trước đây, ưu tiên hàng đầu của hạ tầng điện là đảm bảo nguồn cung ổn định, thì hiện nay bài toán đã mở rộng sang giảm phát thải, tối ưu hiệu quả năng lượng, khai thác dữ liệu vận hành và thích ứng với các nguồn năng lượng phân tán. Xu hướng này diễn ra trên toàn cầu, đặc biệt rõ nét tại Việt Nam khi nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với nhu cầu điện gia tăng từ sản xuất công nghiệp, hạ tầng đô thị, xe điện và làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu và AI.
Theo Schneider Electric, nhu cầu điện toàn cầu được dự báo tăng khoảng 60% trong vòng 15 năm tới dưới tác động của AI, tự động hóa và quá trình điện hóa. Việt Nam không nằm ngoài xu thế này. Áp lực giảm phát thải ngày càng rõ ràng hơn: các cam kết Net Zero, yêu cầu ESG từ nhà đầu tư và khách hàng quốc tế đang buộc doanh nghiệp nhìn lại toàn bộ hệ thống vận hành.
Xanh hoá và số hoá phải song hành
1kg khí SF₆ tương đương 23.500kg khí CO₂, bằng 78 chuyến bay khứ hồi từ TP.HCM đến Hà Nội. Đối với nhiều doanh nghiệp, giảm phát thải không còn là mục tiêu môi trường đơn thuần mà đã trở thành bài toán quản trị quan trọng, tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và năng lực cạnh tranh dài hạn.
Ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia nhấn mạnh: "Chúng tôi cho rằng tương lai của hạ tầng điện sẽ được định hình bởi hai xu hướng diễn ra đồng thời: xanh hóa và số hóa. Nếu xanh hóa giúp giảm tác động môi trường của hệ thống điện, thì số hóa giúp nâng cao khả năng quan sát, đo lường, dự báo và tối ưu vận hành. Hai yếu tố này không tách rời mà bổ trợ cho nhau để tạo nên một hệ thống điện bền vững hơn."
Ở khía cạnh xanh hóa, một vấn đề được quan tâm gần đây là khí SF₆ - loại khí cách điện phổ biến trong thiết bị điện trung thế và cao thế nhưng có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu cao gấp khoảng 23.500 lần CO₂. Điều này thúc đẩy ngành điện tìm kiếm công nghệ thay thế. Ví dụ, RM AirSeT sử dụng công nghệ khí sạch (Pure Air) kết hợp dập hồ quang chân không để loại bỏ hoàn toàn khí SF₆ khỏi tủ điện. Với tuổi thọ thiết kế lên tới 40 năm và khoảng 93% vật liệu thô có khả năng tái chế, giải pháp này phản ánh xu hướng giảm phát thải ngay từ khâu thiết kế và lựa chọn công nghệ.
Nếu xanh hóa giải quyết bài toán phát thải, thì số hóa hướng tới đảm bảo tính liên tục của nguồn điện trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh. Đối với các trung tâm dữ liệu, nhà máy sản xuất hay hạ tầng trọng yếu, một sự cố điện ngắn cũng có thể gây thiệt hại đáng kể. Hệ thống điện hiện đại không chỉ cần khả năng phản ứng nhanh mà còn phải dự báo và ngăn ngừa rủi ro từ sớm. Đây là tư duy đằng sau các giải pháp số hóa như tủ trung thế MCSeT kết hợp máy cắt EvoPacT, cho phép giám sát tình trạng thiết bị theo thời gian thực, phát hiện bất thường, đánh giá rủi ro và triển khai bảo trì dự đoán.
Hạ tầng điện thành tài sản chiến lược của doanh nghiệp
Ông Đặng Nguyễn Ngữ nhận định: "Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với nhu cầu điện ngày càng lớn từ công nghiệp, trung tâm dữ liệu, hạ tầng đô thị và quá trình điện hóa nền kinh tế. Để đáp ứng nhu cầu đó, hạ tầng điện không chỉ cần mở rộng về quy mô mà còn phải thông minh hơn và bền vững hơn. Chúng tôi tin rằng xanh hóa và số hóa sẽ là hai nền tảng quan trọng giúp Việt Nam xây dựng hệ thống điện đáp ứng các mục tiêu tăng trưởng dài hạn và cam kết Net Zero."
Tủ trung thế MCSeT kết hợp máy cắt EvoPacT có khả năng giám sát tài sản 24/7, phát hiện bất thường, đánh giá rủi ro vận hành và đưa ra cảnh báo sớm. Tương lai của hạ tầng điện tại Việt Nam sẽ không chỉ được định hình bởi nhu cầu tăng trưởng điện năng, mà còn bởi những thay đổi mang tính cấu trúc của nền kinh tế: sự bùng nổ của AI, trung tâm dữ liệu, điện hóa trong công nghiệp và giao thông, cùng tốc độ phát triển của năng lượng tái tạo.
Theo Schneider Electric, hạ tầng điện đang chuyển từ vai trò "tiện ích nền" sang tài sản chiến lược của doanh nghiệp. Quyết định đầu tư vào hệ thống điện không còn chỉ xoay quanh công suất hay độ tin cậy, mà ngày càng gắn với các mục tiêu ESG, Net Zero và năng lực cạnh tranh dài hạn. Bài toán của doanh nghiệp hiện nay không đơn thuần là có đủ điện để vận hành, mà là xây dựng một hạ tầng điện có thể hỗ trợ tăng trưởng trong khi vẫn đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững.
