Nghệ Nhân Đóng Móng Ngựa Cù Lao Thới Sơn: Giữ Lửa Nghề Gia Truyền Giữa Dòng Sông Tiền
Giữa không gian xanh ngắt của những rặng dừa và vườn cây trái sum sê ở cù lao Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp, tiếng “lóc cóc” đặc trưng của vó ngựa vang vọng, trở thành một thanh âm quen thuộc gợi nhắc về nét văn hóa du lịch độc đáo. Tuy nhiên, ẩn sau những chuyến xe ngựa thong dong đưa khách tham quan là câu chuyện thầm lặng về nghề đóng móng sắt cho ngựa, với ông Phạm Chí Bình là một trong những nghệ nhân hiếm hoi còn giữ lửa cho nghề gia truyền này.
Từ Xe Thồ Vật Liệu Đến Biểu Tượng Du Lịch
Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn từ lâu được mệnh danh là “viên ngọc quý” của vùng đất miệt vườn, thu hút du khách trong và ngoài nước. Hình ảnh những chiếc xe ngựa lắc lư trên con đường làng ngoằn ngoèo, dưới bóng dừa râm mát, đã trở thành trải nghiệm không thể bỏ qua. Nhưng ít ai biết rằng, khởi nguồn của những chiếc xe ngựa nơi đây không phải để phục vụ du lịch.
Ông Phạm Chí Bình, năm nay ngoài 60 tuổi với gương mặt cương nghị và đôi bàn tay chai sần, có thâm niên hơn 40 năm trong nghề. Ông quê ở xã Quới Sơn, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre cũ, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long, và đã gắn bó với nghiệp ngựa từ thuở còn trẻ. Ông nhớ lại, khi cầu Rạch Miễu 1 chưa hình thành, phương tiện đi lại chủ yếu là phà qua sông, và xe ngựa đóng vai trò như “xe tải” của vùng quê, chuyên chở vật liệu xây dựng như cát, đá, gạch phục vụ bà con.
Khoảng 30 năm trước, các doanh nghiệp lữ hành nhận ra sức hút từ vẻ đẹp hoang sơ, mộc mạc của cù lao đã tìm đến ông Bình để thuê xe phục vụ khách. Ban đầu, ông vừa đánh xe du lịch, vừa quay về Bến Tre chở đồ thuê. Nhưng khi lượng khách ổn định, ông và những anh em trong nhóm quyết định bỏ hẳn việc chở nặng để chuyên tâm vào nghề du lịch, góp phần định hình nét văn hóa đặc sắc cho đến ngày nay.
Tài Nghệ Đặc Biệt Và Những Hiểm Nguy Rình Rập
Theo ông Bình, đóng móng sắt là nghề gia truyền của bên vợ để lại, và gia đình ông đã có 3 thế hệ tiếp nối công việc này. Với hơn 40 năm trực tiếp “làm đẹp” và bảo vệ đôi chân cho ngựa, ông hiểu rõ tầm quan trọng của việc đóng móng. Đây là thao tác bắt buộc để bảo vệ móng chân ngựa khỏi trầy xước và mài mòn, đặc biệt khi ngựa phải kéo nặng trên những con đường bê tông cứng. Nếu không có bộ móng này, ngựa sẽ dễ bị “hư chân” và không thể làm việc lâu dài.
Quy trình đóng móng sắt nghe qua có vẻ đơn giản nhưng thực tế rất công phu và tỉ mỉ đến từng li. Đầu tiên, người thợ phải bắt chân con ngựa lên, dùng dao gọt phần móng bị hư tổn cho thật bằng phẳng. Sau đó, họ khéo léo ướm phần móng sắt đã được đúc sẵn sao cho vừa khít với kích cỡ chân của từng con ngựa. Tiếp đến, bước khó nhất chính là đóng bốn chiếc đinh đặc chế để cố định móng sắt vào chân ngựa, với phần đinh nhô ra phải được cắt gọn bằng kìm bấm để đảm bảo an toàn.
Tuy nhiên, sự hiểm nguy luôn rình rập trong từng thao tác. Ông Bình chia sẻ: “Nếu gặp con ngựa hiền thì công việc trôi chảy, nhưng với những con hung hăng, cần phải có người phụ kìm chặt. Chỉ cần một chút sơ suất, đóng phạm vào phần thịt gây chảy máu, không chỉ làm con vật đau đớn, để lại thương tật mà chính người thợ cũng có thể gặp tai nạn.”
Giữ Gìn Linh Hồn Cho Du Lịch Sinh Thái
Tiếng lốc cốc đặc trưng của vó ngựa đã trở thành linh hồn của các tour du lịch sinh thái ở cù lao giữa sông Tiền. Nhưng để duy trì được thanh âm ấy, sự hiện diện của những người thợ như ông Bình là vô cùng quan trọng. Tại cù lao này, số người dám làm và làm được công việc đóng móng ngựa chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Những nghệ nhân như ông Bình chính là người giữ cho đôi chân ngựa luôn vững chãi, để những chuyến xe tiếp tục lắc lư, đưa du khách đi sâu vào hồn cốt của vùng đất miệt vườn sông nước. Họ không chỉ bảo tồn một nghề thủ công truyền thống mà còn góp phần nuôi dưỡng văn hóa du lịch độc đáo, mang lại trải nghiệm chân thực và đầy cảm xúc cho mỗi vị khách đến thăm.
