Nằm ven bờ Địa Trung Hải, Tyre là một trong những thành phố cổ nổi tiếng tại Liban, được UNESCO công nhận là di sản thế giới vào năm 1984. Với danh hiệu “Nữ hoàng của biển cả”, Tyre sở hữu nhiều di tích khảo cổ quan trọng từ thời La Mã, mang giá trị văn hóa đặc biệt. Không chỉ là một thành phố, Tyre còn lưu giữ dấu ấn sống động của nhiều giai đoạn quan trọng trong nền văn minh nhân loại.
Tyre trong khói lửa xung đột
Là niềm tự hào của người dân Liban, Tyre từng kiên cường đứng vững qua hàng nghìn năm biến động lịch sử. Tuy nhiên, kể từ khi cuộc chiến giữa Israel và Hezbollah leo thang, thành phố xinh đẹp này đã bị nhấn chìm trong khói lửa. Truyền thông quốc tế gần đây tràn ngập hình ảnh các khu phố cổ, nhà thờ, thánh đường Hồi giáo cùng các địa danh văn hóa lâu đời bị phá hủy nặng nề. Cùng với Tyre, nhiều di sản quốc tế khác cũng đứng bên bờ vực suy vong, như Cung điện Golestan ở Tehran (Iran) – quần thể kiến trúc từ thế kỷ 16 và là di sản thế giới duy nhất của UNESCO tại thủ đô Iran. Cung điện Chehel Sotoun tại Isfahan, nổi tiếng với những bức bích họa tinh xảo, cũng đang đối mặt nguy cơ tương tự.
Di sản – nạn nhân không tiếng nói
Dù nằm ở các quốc gia khác nhau, những công trình này đều là “nạn nhân không tiếng nói” của bom đạn. Theo UNESCO, nhiều di sản đã bị hư hại nặng nề do xung đột, tạo ra những “khoảng trống” không thể khỏa lấp. Phá hủy các cung điện, nhà thờ, thành phố cổ không chỉ là phá hủy đá, cột trụ hay tường cổ, mà còn xóa đi những “chứng nhân lịch sử” – nơi lưu giữ bản sắc dân tộc qua các thời kỳ. Đối với nhiều người dân, di sản văn hóa thân thuộc như một phần máu thịt, nuôi dưỡng đời sống tinh thần và định hình bản sắc văn hóa.
Tác động kinh tế và xã hội
Di sản không chỉ có giá trị tinh thần mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Nhiều quốc gia đặt bảo vệ di sản vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển. Khi di sản bị phá hủy, cơ hội phục hồi kinh tế sau xung đột bị thu hẹp đáng kể. Về lâu dài, sự mất mát này làm gia tăng tâm lý thù địch, cản trở hòa giải và tìm kiếm hòa bình. Chia sẻ với hãng tin AP, cô Shabnam Emdadi, 35 tuổi, người Mỹ gốc Iran sống ở New York, cho biết cung điện Chehel Sotoun gắn liền với kỷ niệm đáng nhớ về gia đình và quê hương. Khi chứng kiến xung đột tàn phá địa danh này, cô cảm thấy mất mát trong sâu thẳm tâm hồn.
Nỗ lực bảo vệ di sản
Bảo vệ di sản không chỉ là bảo tồn vật chất mà còn gìn giữ văn hóa, bản sắc cộng đồng và mở ra con đường tái thiết cho nhiều quốc gia. UNESCO cùng cộng đồng quốc tế đã nỗ lực không ngừng qua các văn kiện như Công ước Hague 1954 và Công ước 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, bài toán bảo vệ di sản ngày càng thách thức. Nếu không hành động quyết liệt hơn, thế giới có thể đánh mất những “mảnh ghép lịch sử” đã được trân trọng hàng nghìn năm.
