Lễ hội đánh cá suối truyền thống xã Toàn Thắng, huyện Kim Bôi, tỉnh Phú Thọ, vừa diễn ra trong không khí tưng bừng, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương. Đây là lễ hội đặc sắc của đồng bào Mường, được tổ chức vào tháng 5 sau khi hoàn thành việc cấy lúa, với mong ước mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no.
Không gian lễ hội rộn ràng từ sáng sớm
Ngay từ sáng sớm, khu vực sân lễ hội tại xóm Tân Lập cùng các khoang suối Khoang Lở, Khoang Tló đã vang vọng tiếng chiêng, tiếng trống hòa cùng sắc màu trang phục truyền thống của người Mường. Người dân và du khách hào hứng tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian đậm bản sắc vùng Mường cổ.
Ý nghĩa văn hóa và tâm linh sâu sắc
Ông Nguyễn Vũ Hùng, Chủ tịch UBND xã Toàn Thắng, cho biết lễ hội là hoạt động văn hóa tín ngưỡng truyền thống, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc, nâng cao tinh thần đoàn kết cộng đồng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Từ một sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người Mường vùng Thạch Bi, lễ hội đánh cá suối đã trở thành ngày hội lớn, góp phần phát triển du lịch cộng đồng và quảng bá hình ảnh địa phương. Hiện, địa phương đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Lễ hội còn được gọi là “Lễ xuống đồng làm cỏ lúa”, mang ý nghĩa tri ân các bậc tiền nhân có công khai phá đất đai, hướng dẫn làm ruộng nước và đánh bắt thủy sản. Theo truyền thuyết, ông Hun, chàng Hin và Khang bà Ưới Tlục là những người đắp đập, đào mương dẫn nước, truyền dạy kỹ thuật sản xuất. Vì vậy, những con cá lớn nhất được dâng cúng Thành hoàng tại miếu thờ theo nghi thức thiêng liêng, thể hiện lòng biết ơn và trách nhiệm với thiên nhiên.
Điểm nhấn: Đánh cá tập thể và các hoạt động sôi nổi
Hoạt động chính của lễ hội là đánh cá tập thể tại các khoang suối. Hàng trăm người dân trong trang phục lao động truyền thống mang vó, lưới, nơm, chài cùng xuống suối bắt cá trong tiếng reo hò cổ vũ náo nhiệt. Không khí càng thêm sôi động với các phần thi như chèo bè mảng, quăng chài, bắn nỏ, kéo co, bơi lội, bóng chuyền và chạy việt dã. Các trò chơi dân gian thu hút đông đảo thanh niên và du khách, tạo không gian giao lưu văn hóa cộng đồng đặc sắc.
Ấn tượng không thể bỏ qua là chương trình hòa tấu 200 chiêng Mường, âm thanh vang vọng giữa núi rừng, tái hiện không gian văn hóa đặc trưng của đồng bào Mường vùng Đất Tổ. Bên cạnh đó, các tiết mục hát đối giao duyên, trình diễn dân ca Mường, thi đan lát dụng cụ đánh bắt cá truyền thống và thi chế biến ẩm thực dân tộc cũng để lại nhiều ấn tượng.
Trưng bày sản phẩm địa phương và du lịch cộng đồng
Lễ hội còn trưng bày nông sản, sản phẩm thủ công truyền thống của 22 xóm, thu hút người dân tham quan, mua sắm. Các sản phẩm đặc trưng như măng rừng, rau sạch, rượu cần, cá suối, sản phẩm đan lát được giới thiệu rộng rãi. Chị Nguyễn Thị Vân, du khách từ Hà Nội, chia sẻ: “Lễ hội diễn ra trong không gian suối tự nhiên, tiếng chiêng Mường vang vọng cùng cảnh người dân hào hứng xuống suối bắt cá tạo nên không khí rất đặc biệt, gần gũi và giàu bản sắc. Tôi ấn tượng với tinh thần đoàn kết cộng đồng, từ người già đến trẻ nhỏ đều tham gia hào hứng. Các hoạt động như quăng chài, chèo bè, hát giao duyên, thi ẩm thực đều mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian”.
Đổi mới gắn với bảo vệ môi trường
Nhờ đẩy mạnh quảng bá trên nền tảng số và mạng xã hội, lễ hội ngày càng được biết đến rộng rãi, mỗi mùa thu hút hàng nghìn du khách. Điểm mới năm nay là gắn hoạt động văn hóa với bảo vệ môi trường và tái tạo nguồn lợi thủy sản. Trước khai hội, địa phương đã thả cá tại Khoang Lở nhằm tái tạo nguồn lợi tự nhiên, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sinh thái trong cộng đồng.
