Ngai Vua Triều Nguyễn Chờ Phục Chế: Quy Trình Pháp Lý Phức Tạp Sau Sự Cố Xâm Hại
Theo thông tin từ Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, hiện vật ngai vua triều Nguyễn hiện đang được lưu giữ và bảo quản cẩn thận tại kho cổ vật của đơn vị. Chiếc ngai này đang chờ đợi phương án phục chế chính thức, nhưng công tác này chưa thể triển khai ngay lập tức. Đại diện lãnh đạo Bảo tàng cho biết, nguyên nhân chính là do vẫn còn vướng mắc trong quy trình theo quy định mới của pháp luật về di sản văn hóa.
Quy Định Mới Và Những Thách Thức Trong Phục Chế
Lãnh đạo Bảo tàng lý giải rằng, trước đây, hệ thống văn bản hướng dẫn bảo quản và phục chế di vật, cổ vật đã có sẵn. Tuy nhiên, đối với bảo vật quốc gia - cấp độ cao nhất, phải đến cuối năm 2025 mới có Nghị định 308/2025/NĐ-CP quy định chi tiết. Đây là một cơ sở pháp lý quan trọng, nhưng việc áp dụng vào thực tế đòi hỏi phải xây dựng hồ sơ khoa học đầy đủ, thẩm định phương án kỹ lưỡng và lựa chọn đơn vị thực hiện phù hợp.
Chiếc ngai vua nguyên bản từng được đặt tại điện Thái Hòa trước thời điểm bị xâm hại. Theo Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, đến nay các thủ tục cơ bản gần như đã hoàn tất. Đơn vị đã lấy ý kiến từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và tiếp thu để trình lên UBND TP. Huế. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu hồ sơ năng lực của đơn vị thi công cũng như danh sách nghệ nhân tham gia phục chế.
Sự Cố Xâm Hại Và Phản Ứng Của Cơ Quan Chức Năng
Trước đó, vào trưa ngày 24/5/2025, một du khách đã mua vé vào tham quan Đại Nội Huế, sau đó xâm nhập khu vực điện Thái Hòa. Người này leo qua hàng rào bảo vệ và ngồi lên ngai vua, bẻ phần tựa tay bên trái khiến hiện vật gãy thành nhiều mảnh. Những mảnh gãy từ phần tay của chiếc ngai đã được thu hồi và bàn giao cho bảo tàng để phục vụ công tác phục chế trong tương lai.
Sau vụ việc, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã điều chỉnh phương án tham quan điện Thái Hòa. Đơn vị tăng cường các biện pháp bảo vệ hiện vật và trưng bày phiên bản phục dựng ngai vua tỉ lệ 1:1 để phục vụ du khách trong thời gian chờ phục chế chiếc ngai nguyên bản.
Quy Trình Phục Chế Bảo Vật Quốc Gia
Theo Luật Di sản văn hóa năm 2024 và các nghị định hướng dẫn, việc phục chế bảo vật quốc gia phải trải qua một quy trình chặt chẽ. Quy trình này bao gồm:
- Lập hồ sơ khoa học chi tiết về hiện vật.
- Xây dựng kế hoạch phục chế cụ thể.
- Xin ý kiến từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Toàn bộ quá trình phục chế cũng phải được ghi chép, chụp ảnh và quay phim đầy đủ để lưu trữ lâu dài, đảm bảo tính minh bạch và khoa học.
Mục Tiêu Và Kế Hoạch Sắp Tới
Ông Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế nhận định, đây là một trường hợp đặc biệt và chưa có tiền lệ. Ngai vua triều Nguyễn có thể là bảo vật quốc gia đầu tiên tại địa phương bị xâm hại và cần phục chế. Do đó, mọi quy trình phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, thận trọng và thường xuyên trao đổi với Cục Di sản văn hóa để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.
Mục tiêu đặt ra là phục hồi nguyên trạng hiện vật tại thời điểm được công nhận bảo vật quốc gia. Việc này sẽ dựa trên hồ sơ khoa học và tư liệu lưu trữ trước đây để đảm bảo tính chính xác cao nhất. Sắp tới, các đơn vị chức năng sẽ tổ chức họp, đánh giá tình trạng hiện vật và đề xuất phương án cụ thể cho công tác phục chế.
Ngai vua triều Nguyễn được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2015. Đây là biểu tượng quyền lực tối cao của vương triều cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam, mang giá trị văn hóa và lịch sử to lớn. Việc bảo tồn và phục chế hiện vật này không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là nhiệm vụ quan trọng trong việc gìn giữ di sản cho thế hệ tương lai.
