Cầu lợp làng Kênh là một trong những cây cầu cổ hiếm hoi còn giữ nguyên vẹn kiến trúc độc đáo “thượng gia, hạ kiều” – nghĩa là bên trên là nhà, bên dưới là cầu. Theo các tư liệu lịch sử và những câu chuyện dân gian được truyền miệng qua nhiều thế hệ, cây cầu này có từ thời nhà Lý, cách đây hơn 700 năm.
Kiến trúc độc đáo của cầu lợp làng Kênh
Cây cầu bắc qua sông Hải Ninh, gồm 5 gian, với chiều dài khoảng 10 mét, rộng 4 mét và cao khoảng 3 mét tính từ mặt sàn lên đến mái. Hai bên cầu được bố trí những bục gỗ dài, tạo chỗ ngồi cho người dân nghỉ ngơi, hóng mát. Toàn bộ khung cầu được làm từ gỗ lim chắc chắn, với 28 cột đỡ. Trong đó, 4 cột chính có đường kính hơn 50 cm được cắm sâu xuống lòng sông, đảm bảo sự vững chãi qua hàng trăm năm.
Phần mái cầu được lợp bằng các bẹ cọ xếp khít lên hệ vì kèo, buộc chặt bằng sợi mây và gia cố thêm lớp lưới sắt phía trên để tăng độ bền chắc. Theo các cụ cao niên trong làng, thuở ban đầu mái cầu được lợp bằng cây bổi – một loại vật liệu nhẹ, xốp nhưng có khả năng chịu mưa nắng, gió bão tốt. Trải qua thời gian, mái bổi mục nát, người dân trong làng đã thay thế bằng lá cọ, vừa bền vừa giữ được nét cổ kính.
Vai trò của cây cầu trong đời sống cộng đồng
Trải qua hàng trăm năm tồn tại, cây cầu không chỉ phục vụ việc đi lại mà còn gắn bó mật thiết với đời sống của người dân địa phương. Từ lâu, cây cầu cổ này đã trở thành một phần hồn quê và là không gian sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của cả làng. Mỗi khi các hạng mục của cầu xuống cấp, người dân lại cùng nhau góp công, góp của để tu sửa, bảo tồn cây cầu cổ.
Gần đây nhất, vào năm 2014, trước tình trạng xuống cấp của cây cầu, người dân trong làng đã cùng nhau kêu gọi, quyên góp kinh phí để sửa chữa, gia cố lại mố cầu, làm mới bậc tam cấp, lợp lại mái… Những nỗ lực này thể hiện tinh thần đoàn kết và ý thức bảo vệ di sản của cộng đồng.
Chốn tránh nóng lý tưởng trong những ngày hè
Đặc biệt, vào những ngày hè oi ả, khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, cầu lợp làng Kênh trở thành nơi tránh nóng ưa thích của nhiều người. Người dân thường ngồi trò chuyện vui vẻ trên cầu, tận hưởng làn gió mát từ sông thổi lên.
Ông Nguyễn Xuân Sảo (90 tuổi, trú làng Kênh) chia sẻ: “Từ khi còn nhỏ, tôi đã thấy cây cầu lợp tồn tại và là nơi nghỉ ngơi quen thuộc của người dân trong làng. Cây cầu này là tài sản chung vô giá của dân làng nên ai cũng có ý thức gìn giữ, bảo vệ. Ngày xưa, người dân đi làm đồng về thường ghé cầu nghỉ chân, tránh nắng. Bây giờ, dù ở nhà có điều hòa, nhưng những ngày nắng nóng đỉnh điểm tôi vẫn cảm thấy ngột ngạt nên thường ra cầu ngồi hóng mát.”
Ông Lương Văn Bính (70 tuổi) cũng cho biết: “Nhà tôi cách cầu lợp hơn 100 mét, nên vào những buổi trưa hè oi bức, tôi thường ra cầu lợp tránh nóng. Những hôm trời nắng nóng đỉnh điểm, chỉ cần ra cầu ngồi một lúc là tôi thấy dễ chịu hơn hẳn vì gió mang theo hơi nước từ sông thổi lên rất mát. Không gian ở đây yên bình, không khí trong lành, thoáng đãng, người già trong làng ai cũng thích.”
Cầu lợp làng Kênh không chỉ là một công trình kiến trúc cổ độc đáo mà còn là biểu tượng văn hóa, là nơi gắn kết cộng đồng và mang lại những phút giây thư thái giữa thiên nhiên. Với những giá trị lịch sử và tinh thần to lớn, cây cầu xứng đáng được bảo tồn và gìn giữ cho các thế hệ mai sau.
