Nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh: Hát nhép vi phạm quyền thưởng thức nghệ thuật chân thực
Trong một chia sẻ mới đây với báo chí, nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh - Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM - đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm về vấn đề hát nhép trong các chương trình biểu diễn trực tiếp. Ông nhấn mạnh rằng yếu tố "trực tiếp" chính là linh hồn của sân khấu, nơi cảm xúc, năng lượng và sự tương tác giữa nghệ sĩ với khán giả chỉ thực sự trọn vẹn khi diễn ra trong thời khắc hiện tại.
Việc lạm dụng bản thu âm sẵn giọng hát để thay thế phần biểu diễn thật không chỉ làm suy giảm giá trị cốt lõi của nghệ thuật, mà còn có thể xem là vi phạm quyền thưởng thức nghệ thuật chân thực của công chúng. Điều này đã được cơ quan quản lý nhà nước nhấn mạnh rõ trong văn bản của Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM.
Hát nhép hoàn toàn không thể chấp nhận
Nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh khẳng định, việc ca sĩ hát nhép là hoàn toàn không thể chấp nhận ở các chương trình biểu diễn trực tiếp. Đặc biệt, với một bộ phận ca sĩ có hạn chế về thanh nhạc nhưng vẫn tham gia biểu diễn chuyên nghiệp, việc lạm dụng hát nhép có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
- Làm méo mó chuẩn nghề nghiệp trong ngành âm nhạc.
- Tạo ra "ảo giác" về năng lực thực sự trên thị trường giải trí.
- Ảnh hưởng tiêu cực đến thế hệ nghệ sĩ trẻ đang hình thành quan niệm về nghề.
Ông bày tỏ: "Nghệ sĩ phải sống bằng năng lực thật. Công nghệ chỉ nên là công cụ hỗ trợ, không thể trở thành 'cái nạng' thay thế cho khả năng biểu diễn thực sự."
Hội Âm nhạc TP.HCM triển khai quán triệt
Ngay sau khi văn bản của Sở VH-TT TP.HCM được ban hành, Hội Âm nhạc TP.HCM đã xác định đây là một tín hiệu quản lý cần thiết và kịp thời nhằm lập lại kỷ cương trong hoạt động biểu diễn. Hội đã triển khai quán triệt trong nội bộ hội viên với các yêu cầu cụ thể:
- Tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật trong mọi hoạt động biểu diễn.
- Không biểu diễn sai nội dung, sai kịch bản đã được thẩm định.
- Không quảng bá sai sự thật về chất lượng chương trình.
Đồng thời, các chi hội tổ chức chương trình được nhắc nhở phải xây dựng kịch bản rõ ràng, minh bạch; thực hiện phúc khảo nghiêm túc trước khi công diễn và chịu trách nhiệm hoàn toàn về chất lượng nghệ thuật của chương trình.
Hội cũng định hướng lại chuẩn nghề nghiệp cho nghệ sĩ: không ngừng rèn luyện thanh nhạc, giữ gìn hình ảnh và chuẩn mực văn hóa, tôn trọng khán giả và giá trị nghệ thuật. Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh, Hội Âm nhạc TP.HCM không chỉ là tổ chức nghề nghiệp mà còn là thiết chế trung gian giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị tổ chức và nghệ sĩ, nhằm góp phần chuẩn hóa chất lượng biểu diễn từ góc độ chuyên môn.
Đề xuất 4 trụ cột quản lý tổng thể
Để xử lý vấn đề hát nhép một cách căn cơ, Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM đề xuất tiếp cận theo mô hình quản lý tổng thể gồm 4 trụ cột chính:
Thứ nhất, chuẩn hóa và phân loại rõ ràng các hình thức biểu diễn: live 100%, live có hỗ trợ (backing) và playback (bị hạn chế hoặc không cho phép trong một số loại hình). Việc minh bạch hóa khái niệm sẽ tránh tình trạng "đánh đồng", gây khó cho cả công tác quản lý lẫn hoạt động của nghệ sĩ.
Thứ hai, siết chặt khâu cấp phép và tăng cường hậu kiểm: Cơ quan chức năng cần kiểm tra thực tế trong biểu diễn, xử lý nghiêm và công khai các trường hợp vi phạm. Văn bản của Sở đã nhấn mạnh rõ việc sử dụng bản ghi âm thu sẵn giọng hát thay cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu là hành vi bị nghiêm cấm.
Thứ ba, nâng chuẩn đào tạo và tuyển chọn nghệ sĩ: Cần tăng yêu cầu về năng lực thanh nhạc trong đào tạo chuyên nghiệp; các chương trình truyền hình, giải trí phải tuyển chọn thực chất, tránh "đánh bóng hình ảnh" bằng công nghệ để che lấp hạn chế chuyên môn.
Thứ tư, nâng cao nhận thức của công chúng: Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh, khán giả cần có khả năng phân biệt giữa hát live và hát nhép, đồng thời sẵn sàng từ chối những sản phẩm thiếu trung thực. Khi thị trường hình thành áp lực từ công chúng, nghệ sĩ và đơn vị tổ chức buộc phải thay đổi.
Tái lập chuẩn mực trung thực trong nghệ thuật
Nhạc sĩ Nguyễn Quang Vinh khẳng định: "Muốn xây dựng một nền công nghiệp biểu diễn chuyên nghiệp, trước hết phải xây dựng lại chuẩn mực trung thực trong nghệ thuật. Việc siết chặt hát nhép lần này không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn là cơ hội để tái lập giá trị nghề nghiệp, bảo vệ quyền lợi khán giả và định hình lại văn hóa biểu diễn của TP.HCM trong giai đoạn mới."
Ông cũng nhấn mạnh rằng những nghệ sĩ có nền tảng thanh nhạc vững chắc, kỹ thuật điêu luyện và khả năng hát live đầy nội lực, cảm xúc - như ca sĩ Võ Hạ Trâm - chính là những tấm gương cần được tôn vinh và nhân rộng trong ngành.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý và Hội Âm nhạc TP.HCM, hy vọng rằng vấn đề hát nhép sẽ được kiểm soát hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng nghệ thuật biểu diễn và bảo vệ quyền lợi chính đáng của khán giả Thành phố Hồ Chí Minh.
