Giảng viên Thanh Lan: Công nghệ chỉ nên hỗ trợ, không thay thế giọng hát thật
Trong kỷ nguyên công nghệ phát triển mạnh mẽ, ranh giới giữa việc sử dụng backing track, autotune để hỗ trợ kỹ thuật và biểu diễn không trung thực đang trở thành chủ đề gây tranh cãi trong làng âm nhạc. Giảng viên Thanh Lan, một chuyên gia thanh nhạc và giám đốc âm nhạc nhiều gameshow truyền hình, đã có những chia sẻ sâu sắc về vấn đề này.
Công nghệ: Công cụ hỗ trợ, không phải thay thế
Theo giảng viên Thanh Lan, công nghệ sinh ra để hỗ trợ, không phải để thay thế hoàn toàn người nghệ sĩ. Trong phòng thu, các công cụ như autotune hay mixing giúp hoàn thiện sản phẩm âm thanh một cách chỉn chu, tạo ra những bản thu chất lượng cao. Tuy nhiên, trong công tác đào tạo, cô không cho phép sinh viên hay ca sĩ theo học sử dụng những phương tiện này. Người học cần làm chủ giọng hát tự nhiên, nhận ra điểm yếu để cải thiện từ gốc rễ.
Trên sân khấu, việc sử dụng backing track là cần thiết trong một số trường hợp, chẳng hạn khi cần phần bè mà điều kiện không cho phép có nhóm hát trực tiếp. Nhưng nếu sử dụng để che lấp hoàn toàn giọng hát thật, điều này đã vượt qua ranh giới hỗ trợ và cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Hát nhép: Ảnh hưởng lâu dài và nguyên nhân khách quan
Khi được hỏi về việc hát nhép, hát đè kéo dài ảnh hưởng như thế nào đến ca sĩ, Thanh Lan cho biết: Nếu người ca sĩ vẫn duy trì luyện tập đều đặn thì kỹ thuật không mất đi ngay, nhưng điều dễ thấy là sự thiếu tập trung vào ca khúc. Khi đã có sự hỗ trợ từ thiết bị, người nghệ sĩ dễ dành nhiều sự chú ý cho phần hình ảnh hơn là xử lý âm nhạc, lâu dần hình thành thói quen phụ thuộc và lạm dụng.
Tuy nhiên, cô cũng nhấn mạnh rằng việc hát nhép đôi khi đến từ những yếu tố khách quan. Có những chương trình trực tiếp truyền hình yêu cầu đảm bảo sự đồng bộ âm thanh cho toàn bộ tiết mục, hoặc mang tính trình diễn cao, ưu tiên phần hình ảnh. Trong những trường hợp này, nghệ sĩ buộc phải tuân theo yêu cầu chung của nhà tổ chức.
Lịch diễn dày đặc: Không phải lý do đủ thuyết phục
Nhiều nghệ sĩ cho rằng lịch diễn dày đặc và sức khỏe không đảm bảo là nguyên nhân khiến họ khó hát live. Thanh Lan thừa nhận rằng điều này ảnh hưởng đến cột hơi và chất lượng biểu diễn, nhưng theo cô, đó chưa phải là lý do đủ thuyết phục. Người nghệ sĩ cần có sự chủ động trong việc sắp xếp thời gian và giữ gìn thể lực. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì phong độ lâu dài, bởi khán giả luôn mong muốn được nghe giọng hát thật, dù có thể không hoàn hảo tuyệt đối nhưng mang lại cảm xúc chân thật.
Đào tạo âm nhạc: Vẫn chú trọng kỹ thuật cơ bản
Với ý kiến cho rằng đào tạo hiện nay đang thiên về "ca sĩ phòng thu", giảng viên Thanh Lan chia sẻ: Ở các cơ sở đào tạo chính quy, chúng tôi vẫn chú trọng rèn luyện kỹ thuật và sửa từng nhược điểm cho sinh viên. Ngoài giờ học, các bạn có thể trao đổi thêm với giảng viên để hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở thái độ của người học. Nếu không nghiêm túc rèn luyện ngay từ đầu, khi bước ra môi trường làm nghề thực tế, họ rất dễ gặp áp lực và khó duy trì khả năng hát live ổn định.
Công khai hát nhép và giải pháp hạn chế
Về việc các chương trình bán vé có nên công khai rõ ràng với khán giả là hát live hay hát đè bao nhiêu phần trăm, Thanh Lan cho biết: Không chương trình hay tổ chức nào sẽ công khai, họ chỉ thông báo đây là chương trình ghi hình hay không thôi. Hiện tại chưa có quy định cụ thể về việc hát nhép trong các show diễn, trừ những sự kiện truyền hình trực tiếp phải đảm bảo 100% chất lượng âm thanh.
Để hạn chế tình trạng biểu diễn không trung thực, theo cô, trước hết vẫn là ý thức của người nghệ sĩ. Có nhiều nghệ sĩ hoạt động với lịch diễn dày nhưng vẫn đảm bảo chất lượng biểu diễn, nên việc hạn chế hát nhép là điều có thể làm được. Bên cạnh đó, vai trò của đơn vị tổ chức và yêu cầu chương trình cũng rất quan trọng. Quan trọng là ở những điều kiện cho phép, người nghệ sĩ nên ưu tiên giọng hát thật – đó cũng là cách tạo nên sự kết nối bền vững với khán giả.
