Bác sĩ dinh dưỡng cảnh báo: Kiểm soát khẩu phần món Tết để tránh tăng cân, rối loạn sức khỏe
TS.BS Nghiêm Nguyệt Thu, khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ giá trị dinh dưỡng từng món ăn trong dịp Tết. Điều này giúp kiểm soát khẩu phần và cân đối thực phẩm, đảm bảo sức khỏe tối ưu trong những ngày lễ dài.
Bánh chưng, bánh tét: Nguồn năng lượng dồi dào nhưng tiềm ẩn rủi ro
Bánh chưng và bánh tét, với thành phần chính gồm gạo nếp, đậu xanh và thịt mỡ, cung cấp lượng tinh bột và chất béo bão hòa cao. Một miếng bánh chưng cỡ vừa (khoảng 100-110 gram) có thể cung cấp khoảng 200 kcal, tương đương một phần ba nhu cầu năng lượng bữa chính của người trưởng thành hoặc một nửa cho người cao tuổi.
Ăn bánh chưng vào buổi tối hoặc kết hợp với thực phẩm giàu chất béo khác dễ dẫn đến đầy bụng, tăng đường huyết và tích tụ mỡ nội tạng. Duy trì chế độ này liên tục trong nhiều ngày làm tăng nguy cơ tăng cân, rối loạn đường máu và lipid máu.
Thịt kho, giò chả, nem rán: Giàu protein nhưng nhiều muối và chất béo
Các món như thịt kho tàu, giò chả và nem rán là nguồn protein động vật quan trọng trong mâm cỗ Tết. Tuy nhiên, chúng cũng chứa nhiều chất béo bão hòa và natri. Một khẩu phần thịt kho khoảng 100 gram có thể cung cấp 250-300 kcal cùng lượng chất béo đáng kể.
Việc ăn giò chả, nem rán kèm nước chấm làm tăng hàm lượng muối tiêu thụ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng muối không nên vượt quá 5 gram mỗi ngày. Người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận cần tránh ăn nhiều thực phẩm giàu muối và chất béo này.
Dưa hành, củ kiệu: Lợi khuẩn nhưng cần thận trọng với muối
Dưa hành, củ kiệu và dưa món giúp cân bằng khẩu vị, kích thích tiêu hóa và cung cấp lợi khuẩn. Tuy nhiên, các món muối chua thường chứa nhiều muối, dễ gây tăng huyết áp và giữ nước nếu tiêu thụ quá mức. Người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch nên hạn chế lượng dưa muối trong khẩu phần ăn.
Bánh kẹo, mứt Tết: Đường đơn hấp thu nhanh gây hại sức khỏe
Khay bánh kẹo, mứt Tết và nước ngọt cung cấp nhiều đường đơn trong dịp lễ. Một khẩu phần mứt hoặc bánh kẹo nhỏ có thể chứa 10-20 gram đường. WHO khuyến cáo không nên ăn hoặc uống quá 25 gram đường mỗi ngày.
Ăn nhiều đường làm tăng nhanh đường huyết, thúc đẩy quá trình glycation - phản ứng giữa đường và protein, gây tổn thương collagen và elastin, dẫn đến lão hóa da sớm. Đường dư thừa còn chuyển hóa thành mỡ, làm tăng nguy cơ béo phì và gan nhiễm mỡ.
Rượu bia: Gánh nặng cho gan và tim mạch
Uống nhiều rượu bia khiến gan hoạt động quá tải, gây viêm gan, gan nhiễm mỡ và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Rượu bia còn dẫn đến mất nước, rối loạn giấc ngủ và làm trầm trọng các bệnh lý nền như tăng huyết áp và đái tháo đường.
Khuyến cáo từ bác sĩ: Cân đối mâm cỗ và duy trì lối sống lành mạnh
Bác sĩ Thu khuyến cáo gia đình nên cân đối mâm cỗ Tết bằng cách:
- Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, món luộc hoặc hấp để giảm lượng chất béo.
- Ăn lượng vừa phải bánh chưng, bánh tét và giảm khẩu phần thịt mỡ, giò chả.
- Uống đủ nước, hạn chế rượu bia và nước ngọt có gas.
- Người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, gout cần tuân thủ chế độ ăn theo hướng dẫn bác sĩ.
Duy trì vận động thường xuyên như đi bộ, tập yoga hoặc bài tập thể dục trong ngày Tết giúp tăng tiêu hao năng lượng và cải thiện chuyển hóa. Giữ nhịp sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc cũng góp phần bảo vệ sức khỏe trong kỳ nghỉ dài ngày.
