Cảnh báo từ chuyên gia: Giữ thức ăn quá lâu trong nồi cơm điện có thể gây ngộ độc
Nồi cơm điện đã trở thành vật dụng không thể thiếu trong căn bếp của nhiều gia đình Việt Nam, từ nấu cơm, giữ nóng đồ ăn đến hâm lại bữa cũ. Tuy nhiên, sự tiện lợi này lại dễ dẫn đến một thói quen tưởng chừng vô hại nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro: để cơm và thức ăn trong chế độ giữ ấm suốt nhiều giờ, thậm chí từ bữa này sang bữa khác. Các khuyến cáo về an toàn thực phẩm gần đây cho thấy đây là vấn đề không nên xem nhẹ.
Nhiệt độ giữ ấm: Vùng nguy hiểm cho vi khuẩn phát triển
Theo thông tin từ bác sĩ Xiong Zhujuan, công tác tại khoa Dinh dưỡng lâm sàng của Bệnh viện Ung thư tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), chức năng giữ ấm của nhiều nồi cơm điện thường duy trì ở mức 60-70 độ C. Đây là ngưỡng nhiệt độ khá sát với "vùng nguy hiểm" của thực phẩm, nơi vi khuẩn có thể sinh sôi nhanh chóng nếu nhiệt độ không được giữ ổn định. Cảnh báo này không đứng riêng lẻ, vì USDA và Foodsafety.gov của Mỹ cũng xác nhận rằng vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm phát triển nhanh nhất trong khoảng từ 4 đến 60 độ C.
Thực phẩm chín nếu không được giữ đủ nóng hoặc làm lạnh đủ sớm sẽ dễ rơi vào khoảng nhiệt độ này, từ đó làm tăng nguy cơ mất an toàn khi sử dụng. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần nồi còn bật chế độ giữ ấm thì cơm hay thức ăn vẫn an toàn, nhưng thực tế, vấn đề không chỉ nằm ở việc "có nóng hay không". Các yếu tố như nhiệt độ trong nồi có đồng đều hay không, lớp thức ăn phía trên có bị nguội nhanh hơn sau khi tiếp xúc với không khí hay không, và món ăn đã bị lấy ra vào nhiều lần hay chưa đều ảnh hưởng đến an toàn.
Nguy cơ đặc biệt từ cơm và thức ăn thừa
Với cơm, nguy cơ ngộ độc càng được nhấn mạnh hơn. NHS và Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh lưu ý rằng gạo sống có thể chứa bào tử Bacillus cereus. Sau khi nấu, bào tử này không phải lúc nào cũng bị loại bỏ hoàn toàn. Nếu cơm chín bị để lâu ở nhiệt độ không phù hợp, vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố gây ngộ độc. Điều quan trọng không nằm ở việc "hâm lại" bao nhiêu lần, mà ở cách cơm đã được để và bảo quản ra sao trước đó.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc cũng khẳng định thông tin trên, khuyến nghị rằng cơm thừa và thức ăn thừa nên được bảo quản ở nhiệt độ thấp, và trước khi ăn phải được hâm nóng lại. Điều này cho thấy rủi ro lớn nhất không phải ở bản thân nồi cơm điện, mà ở thói quen để cơm, thức ăn quá lâu trong điều kiện nhiệt độ không còn đủ an toàn.
Khuyến cáo sử dụng nồi cơm điện an toàn và hiệu quả
Từ các khuyến cáo của các cơ quan chuyên môn và chuyên gia, có thể rút ra nguyên tắc rõ ràng: cơm và thức ăn sau khi nấu chín nên dùng sớm, còn chế độ giữ ấm chỉ nên xem là giải pháp ngắn hạn, không phải cách bảo quản thực phẩm lâu dài. Mốc 4 giờ có thể xem là một cảnh báo thực hành dễ nhớ đối với món ăn giữ trong nồi cơm điện.
Tuy nhiên, các cơ quan an toàn thực phẩm của Mỹ và Anh còn thận trọng hơn khi khuyến cáo thực phẩm dễ hỏng nên được làm lạnh trong vòng khoảng 2 giờ, còn với cơm thì nên làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh càng sớm càng tốt. Nếu còn cơm sau bữa ăn, cách an toàn hơn là xới ra hộp sạch, nông, để nguội nhanh rồi cất tủ lạnh. Khi dùng lại, nên hâm nóng kỹ cho đến khi bốc hơi đều.
Trung tâm An toàn Thực phẩm Hong Kong (Trung Quốc) khuyến nghị thực phẩm khi nấu hoặc hâm lại nên đạt nhiệt độ trung tâm 75 độ C trong ít nhất 30 giây; đồng thời món ăn đã hâm rồi thì không nên tiếp tục làm lạnh rồi hâm đi hâm lại nhiều lần.
Lưu ý quan trọng khi sử dụng nồi cơm điện
Ngoài an toàn thực phẩm, việc dùng nồi cơm điện đúng cách cũng rất quan trọng để đảm bảo tuổi thọ và an toàn thiết bị. Cơ quan quản lý thị trường tại Trung Quốc lưu ý người dùng nên:
- Tránh để nồi khô nước mà vẫn cắm điện.
- Hạn chế dùng muôi kim loại làm xước lòng nồi chống dính.
- Dùng dụng cụ mềm khi vệ sinh nồi.
- Chú ý kiểm tra tình trạng dây điện và phích cắm thường xuyên.
Những khuyến cáo này giúp giảm nguy cơ hỏng thiết bị, bong lớp phủ và sự cố điện trong quá trình sử dụng lâu dài, đảm bảo an toàn cho người dùng và kéo dài tuổi thọ của nồi cơm điện.
