Cảnh báo nguy hiểm từ bánh chưng mốc sau Tết: Sai lầm 'tiếc của' có thể gây hại sức khỏe
Bánh chưng, món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền, thường được các gia đình chuẩn bị với số lượng lớn. Tuy nhiên, thời tiết ẩm ướt sau Tết, đặc biệt là hiện tượng nồm ẩm phổ biến ở miền Bắc, khiến bánh chưng rất dễ bị mốc hoặc lên men. Điều này đặt ra những nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe nếu người dân xử lý không đúng cách.
Sai lầm từ thói quen 'tiếc của' và 'tặc lưỡi'
Nhiều người có thói quen tiếc rẻ khi thấy bánh chưng chỉ bị mốc trắng bên ngoài lớp lá hoặc một góc nhỏ của gạo nếp. Họ thường nghĩ rằng chỉ cần gọt bỏ phần mốc đó hoặc đem rán chín là có thể ăn bình thường. Tuy nhiên, đây là một quan niệm cực kỳ sai lầm và nguy hiểm.
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, được trích dẫn trên VTC News, thực phẩm có tính mao mạch dẫn như bánh chưng, khi một phần bị hỏng, các mao mạch đã dẫn vi khuẩn sang phần lành khác. Do đó, dù cắt bỏ phần mốc nhìn thấy được, phần còn lại vẫn có thể đã bị nhiễm nấm mốc và độc tố.
Độc tố nấm mốc nguy hiểm không thể tiêu diệt ở nhiệt độ cao
Một sai lầm phổ biến khác là nhiều gia đình tin rằng việc rán bánh chưng ở nhiệt độ cao sẽ tiêu diệt được vi khuẩn và nấm mốc. Tuy nhiên, điều này không đúng với các độc tố nấm mốc.
Bác sĩ Nguyễn Văn Tiến từ Viện Dinh dưỡng quốc gia, trong một bài viết trên VnExpress, cảnh báo rằng ước tính gần 40% loài nấm mốc có thể sản sinh ra độc tố với mức độ khác nhau, gây bệnh khác nhau. Ông nhấn mạnh tình trạng nấm mốc thực phẩm sau Tết không chỉ xảy ra ở bánh chưng mà còn ở mứt, bánh ngọt, và đặc biệt nguy hiểm ở các loại hạt như lạc, đậu nành, hạt điều.
Ví dụ, nấm mốc Aspergillus flavus thường nhiễm vào các loại hạt có dầu và lương thực như gạo, ngô, sắn, tiết ra độc tố Aflatoxin cực kỳ nguy hiểm. Bác sĩ Tiến giải thích: "Độc tố Aflatoxin rất khó bị phân hủy bởi nhiệt độ cao hay hóa chất. Ngay cả khi rang lạc ở nhiệt độ 150 độ C, các bào tử nấm có thể bị diệt nhưng độc tố của chúng không bị phá hủy hoàn toàn, vì vậy ăn vào vẫn nguy hiểm."
Hướng dẫn xử lý bánh chưng sau Tết đúng cách
Để đảm bảo an toàn sức khỏe, người dân cần tuân thủ các biện pháp xử lý bánh chưng sau Tết một cách khoa học:
- Bảo quản hợp lý: Bánh chưng nên được để trong ngăn mát tủ lạnh ngay sau khi cúng, có thể giữ được 7-10 ngày ở nhiệt độ 5-10 độ C. Nếu để lâu hơn, cần thận trọng kiểm tra kỹ.
- Nhận biết bánh hỏng: Nếu thấy lá bánh bị nhớt, có mùi hôi, hoặc phần gạo nếp chuyển màu vàng, đen, tuyệt đối nên vứt bỏ, không nên tiếc rẻ.
- Hạn chế rán lại: Việc rán bánh chưng nhiều lần với dầu mỡ không chỉ làm mất chất dinh dưỡng mà còn tạo ra các chất oxy hóa không tốt cho tim mạch và hệ tiêu hóa.
- Luộc lại đúng cách: Nếu bánh bị cứng, hãy luộc lại hoặc hấp cách thủy để bánh mềm ra, sau đó ăn ngay trong ngày để tránh hư hỏng.
Nhìn chung, việc bảo quản và xử lý bánh chưng sau Tết đòi hỏi sự cẩn trọng để tránh những rủi ro sức khỏe từ nấm mốc. Người dân nên từ bỏ thói quen 'tiếc của' và tuân theo các khuyến cáo của chuyên gia để đảm bảo an toàn thực phẩm cho gia đình.
