Gà Đông Tảo: Từ Truyền Thống 'Tiến Vua' Đến Di Sản Quốc Gia
Gà Đông Tảo từ lâu đã nổi tiếng khắp cả nước với đặc điểm nổi bật là đôi chân to, mập mạp, từng được mệnh danh là "gà tiến vua". Theo truyền thuyết, trong quá khứ xa xưa, chỉ có vua chúa và tầng lớp quý tộc mới có cơ hội thưởng thức loại gà đặc sản này trong những dịp lễ trọng đại. Điểm ấn tượng nhất của giống gà Đông Tảo chính là đôi chân lớn, với các ngón chân mập, vảy thịt dày, màu đỏ au, một đặc điểm hiếm gặp ở các giống gà khác trên thế giới.
Nguồn Gốc Và Sự Phát Triển Của Thương Hiệu
Trước đây, giống gà này gắn liền với tên gọi xã Đông Tảo, thuộc huyện Khoái Châu cũ. Sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính, địa phương này nay là xã Hoàn Long, nhưng tên gọi gà Đông Tảo vẫn được giữ nguyên như một thương hiệu đặc sản đã ăn sâu vào tiềm thức của người tiêu dùng Việt Nam. Sự bền vững của tên gọi này phản ánh giá trị văn hóa và lịch sử lâu đời mà giống gà mang lại.
Quy Trình Nuôi Dưỡng Và Chăm Sóc Tỉ Mỉ
Tại trang trại gà Đông Tảo Luân Nga, hàng trăm con gà thuần chủng được thả tự do trong khu vườn rộng lớn. Sau nhiều ngày thời tiết rét đậm, khi nắng lên, đàn gà tản ra dưới các gốc cây, phơi nắng thư giãn, có con bới đất tìm giun, con thì nhẩn nha ăn ngô. Do đặc trưng cặp chân lớn, gà Đông Tảo di chuyển một cách chậm rãi, từng bước chắc chắn, tạo nên hình ảnh độc đáo.
Anh Nguyễn Văn Luân (38 tuổi), chủ trại gà, chia sẻ rằng năm nay gia đình anh cung cấp ra thị trường khoảng 350 con gà phục vụ nhu cầu biếu, tặng trong dịp Tết. Những con gà này được nuôi từ 10 tháng tuổi trở lên, được tuyển chọn kỹ lưỡng từ khâu giống và chăm sóc theo hình thức thả vườn để đảm bảo dáng vẻ và chất lượng thịt tối ưu.
Giá Trị Kinh Tế Và Phân Loại Sản Phẩm
Giá gà Đông Tảo phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước chân, hình dáng đầu, bộ lông và trọng lượng cơ thể. Gà thương phẩm nuôi khoảng 6 tháng tuổi có giá dao động từ 150 đến 180 nghìn đồng/kg, trong khi gà đẹp nuôi từ 10 tháng trở lên có giá cao hơn, từ 300 đến 500 nghìn đồng/kg. Trung bình, khi trưởng thành, gà trống có thể nặng hơn 4,5 kg và gà mái nặng hơn 3,5 kg.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, gà Đông Tảo còn gắn liền với tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ người dân địa phương. Từ việc chọn giống, chăm sóc, phòng bệnh đến chế biến, mỗi gia đình đều có những kinh nghiệm riêng, được truyền miệng và thực hành qua thời gian dài.
Mô Hình Chăn Nuôi Hiện Đại Và Bền Vững
Tại xã Mễ Sở, anh Chu Văn Nam, chủ trại gà Đông Tảo Hoa Nam, là người đã có gần 20 năm gắn bó với nghề nuôi gà Đông Tảo. Hiện gia đình anh đang nuôi khoảng 7.000 con. Dịp Tết Nguyên đán, trang trại cung ứng ra thị trường hơn 2.000 con gà Đông Tảo thương phẩm.
Anh Nam dẫn chúng tôi tới khu chuồng nuôi gà con mới nở, nơi hàng nghìn con gà được chăm sóc trong môi trường có đèn sưởi và kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt do gà con còn yếu. Theo anh, việc chăm sóc giai đoạn đầu có ý nghĩa quan trọng, quyết định tỷ lệ sống và chất lượng của đàn gà sau này.
Ngoài việc chọn lọc gà trống có chân to, hình dáng đẹp, trang trại còn lựa chọn nhiều gà mái có chân lớn để phục vụ công tác nhân giống. Đồng thời, anh đã áp dụng thụ tinh nhân tạo nhằm tạo ra những con gà có cặp chân to, giữ ổn định các đặc điểm quý của giống gà Đông Tảo.
Để phục vụ công tác nhân giống, anh đầu tư kính hiển vi nhằm kiểm tra chất lượng tinh gà trống trước khi phối giống, giúp nâng cao tỷ lệ ấp nở, chủ động kiểm soát chất lượng con giống và hạn chế rủi ro trong quá trình nhân đàn.
Phương Pháp Chăn Nuôi An Toàn Sinh Học
Với quy mô trang trại lớn, anh Nam áp dụng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, kết hợp kinh nghiệm thực tế và kiến thức khoa học kỹ thuật. Anh chia sẻ: "Tôi nuôi gà theo hướng hữu cơ, tự phối trộn cám vi sinh từ nguyên liệu tự nhiên, không sử dụng cám công nghiệp. Đồng thời, dùng đệm lót sinh học và chế phẩm sinh học để xử lý chất thải, giúp chuồng trại luôn sạch sẽ, hạn chế mùi và dịch bệnh".
Trong mùa đông, ngoài các biện pháp che chắn, giữ ấm chuồng trại, anh Nam còn sử dụng một số loại thảo dược như tinh dầu quế, bạc hà để hỗ trợ sức khỏe cho đàn gà, giúp gà giữ nhiệt và tăng sức đề kháng trong điều kiện thời tiết lạnh giá.
Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Và Mở Rộng Thị Trường
Không chỉ bán gà sống, nhiều hộ chăn nuôi gà Đông Tảo tại Hưng Yên đã đầu tư chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm. Các mặt hàng như giò lụa gà, giò xào, gà ủ muối, kê gà… được sản xuất, đóng gói, cấp đông, gắn tem truy xuất nguồn gốc, giúp tiêu thụ ổn định quanh năm.
Thịt gà Đông Tảo săn chắc, thơm ngon, ít mỡ, phù hợp chế biến nhiều món ăn truyền thống. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh bán hàng trực tuyến trên Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội đã giúp sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, góp phần nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi.
Kế Hoạch Sản Xuất Và Cung Ứng Dịp Tết
Ông Lê Quang Thắng, Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi và kinh doanh gà Đông Tảo, cho biết: "Để chủ động nguồn cung phục vụ thị trường Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, hợp tác xã đã xây dựng kế hoạch sản xuất từ sớm, tập trung tuyển chọn và chăm sóc đàn gà chất lượng cao. Dịp Tết vừa qua, chúng tôi cung ứng ra thị trường khoảng 1.000 con gà biếu thuộc diện 'tuyển' có chân to, mã đẹp, dáng chuẩn và khoảng 7.000 con gà Đông Tảo thương phẩm".
Hiện xã Hoàn Long có hơn 2.000 hộ chăn nuôi với tổng đàn gần 19 vạn con. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, toàn xã dự kiến cung ứng khoảng 5.000 con gà biếu và trên 2 vạn con gà Đông Tảo thương phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng tăng.
Công Nhận Di Sản Và Tương Lai Phát Triển
Ngày 10/6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có quyết định đưa Tri thức dân gian nuôi và chế biến gà Đông Tảo vào Danh mục di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này không chỉ góp phần bảo tồn giống gà quý hiếm mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế gắn với văn hóa, ẩm thực và du lịch trải nghiệm.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, việc giữ vững chất lượng, hình dáng và giá trị văn hóa của gà Đông Tảo được xem là hướng đi quan trọng, giúp giống gà tiến vua tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường mỗi dịp Tết đến, Xuân về.
