Hành Trình Lịch Sử Của Cà Phê: Từ Nguyên Nhân Ly Hôn Đến Cuộc Chiến Chính Trị
Cuốn sách mới về cà phê đưa độc giả vào một chuyến hành trình hấp dẫn, băng qua các lục địa và xuyên suốt dòng chảy thời gian để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và tầm ảnh hưởng sâu rộng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới. Tác phẩm này, do Joseph M. Walsh biên soạn và được Light Books phối hợp với Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam phát hành, tiết lộ những câu chuyện thú vị, trong đó có việc cà phê từng là lý do chính đáng cho ly hôn ở Ai Cập thế kỷ 16.
Ly Hôn Vì Thiếu Cà Phê: Góc Nhìn Từ Ai Cập Cổ Đại
Vào thế kỷ 16, cà phê đã trở thành đồ uống yêu thích tại Ai Cập. Theo luật pháp thời đó, nếu người chồng không cung cấp đủ một lượng cà phê nhất định cho vợ, người phụ nữ có quyền đề nghị ly hôn. Điều này phản ánh tầm quan trọng văn hóa và xã hội của cà phê trong đời sống hàng ngày, biến nó không chỉ là thức uống mà còn là biểu tượng của sự chăm sóc và trách nhiệm gia đình.
Sự Lan Tỏa Không Ngừng: Từ Damascus Đến Constantinople
Cà phê tiếp tục lan rộng khắp Ai Cập mà không gặp phải trở ngại nào. Đến năm 1530, món đồ uống này được đón nhận nồng nhiệt tại Damascus, và vài năm sau đó là Aleppo. Sự phổ biến của cà phê đạt đến đỉnh cao khi nó du nhập vào Constantinople vào năm 1554, thông qua hai cá nhân tên Schems từ Damascus và Heken từ Aleppo, những người đã mở các quán cà phê đầu tiên trong thành phố.
Từ thời điểm đó, cà phê nhanh chóng trở thành thức uống được yêu thích bởi mọi tầng lớp xã hội. Khách hàng đổ xô đến các quán cà phê suốt ngày đêm, và thậm chí những người nghèo khó còn xin tiền trên đường phố chỉ để mua được một ly cà phê. Đáng chú ý, tại Constantinople, việc từ chối cung cấp cà phê cho vợ cũng được coi là lý do chính đáng để ly hôn, tương tự như ở Ai Cập.
Cuộc Chiến Chống Lại Cà Phê: Phản Ứng Từ Tôn Giáo Và Chính Quyền
Tuy nhiên, sự nổi tiếng của cà phê không phải không vấp phải sự phản đối. Tại cả Constantinople và Cairo, thói quen mới này đã gây ra những tranh cãi đáng kể trong giới giáo sĩ quyền lực và các nhà lãnh đạo chính trị. Các quán cà phê thu hút đông đảo người dân, khiến số lượng người tham dự lễ tại các đền thờ giảm sút rõ rệt, dẫn đến sự phản đối kịch liệt từ các hội dòng tôn giáo.
Họ đã bày tỏ sự bất bình với Sultan, vua của các nước Hồi giáo. Ban đầu, Sultan ra lệnh cấm cà phê, sau đó áp đặt thuế nặng lên các quán cà phê. Dù vậy, cà phê vẫn tiếp tục phát triển và lan rộng không ngừng. Khi cà phê du nhập vào thủ đô của Thổ Nhĩ Kỳ, một cuộc đàn áp tương tự như ở Syria và Cairo cũng nhanh chóng diễn ra.
Lý Do Tôn Giáo: Cà Phê Có Phải Là Than Không?
Phía tôn giáo phản đối cà phê một cách khắc nghiệt và dữ dội. Các tu sĩ lập luận rằng cà phê khi rang sẽ biến thành than, và than là một chất mà nhà tiên tri của họ tuyên bố không phải là thức ăn do Allah định sẵn cho con người. Do đó, họ phê phán cà phê với sự cuồng nộ vô hạn. Dưới thời Sultan Amuret đệ tam, các quán cà phê bị đóng cửa theo sắc chỉ.
Tuy nhiên, các biện pháp cấm đoán này không thể kéo dài. Vài năm sau, một vị thống đốc có tư tưởng cởi mở hơn lên kế nhiệm và trấn an các tín đồ rằng cà phê rang không phải là than và không liên quan gì đến than cả. Các quán cà phê lập tức được mở cửa trở lại và nhanh chóng thu hút khách hàng như trước.
Áp Lực Chính Trị: Cà Phê Và Nỗi Lo Nổi Loạn
Mặc dù sự phản đối về mặt tôn giáo đã lắng xuống, những lo ngại chính trị lại không dễ dàng bị dập tắt. Chính quyền đánh thuế nặng lên việc buôn bán và tiêu thụ cà phê, thu về một khoản lợi nhuận khổng lồ. Tuy nhiên, với thói đa nghi cố hữu, tầng lớp cai trị cho rằng các quán cà phê là nơi tụ tập của những kẻ bất mãn với chính quyền và có thể nuôi dưỡng hành động nổi loạn.
Do đó, những "chốn nguy hiểm" này bị theo dõi sát sao và một lần nữa bị Sultan ra lệnh cấm. Tuy vậy, các quán cà phê ở ngoại vi thành phố không bị coi là mối đe dọa, và chúng quá quan trọng đối với nguồn thu của nhà cầm quyền, nên họ buộc phải cho phép chúng tiếp tục hoạt động ở các khu vực khác của đế quốc Ottoman.
Kết Thúc Cuộc Chiến: Cà Phê Chiến Thắng Mọi Rào Cản
Dần dà, sự đắn đo về lương tâm và những phản đối chính trị cũng lắng xuống. Việc sử dụng cà phê làm đồ uống không còn vấp phải cản trở từ chính trị hay tôn giáo nữa, ít nhất là trong đế quốc Ottoman. Hành trình của cà phê từ một thức uống gây tranh cãi đến sự chấp nhận rộng rãi minh chứng cho sức mạnh văn hóa và xã hội của nó.
Cuốn sách không chỉ kể lại những câu chuyện lịch sử này mà còn làm nổi bật cách cà phê đã vượt qua mọi thách thức để trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống con người trên toàn cầu.
