Cảnh báo nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng trong mùa nắng nóng
Khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng 35 độ C, thực phẩm trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng. Do đó, việc chú trọng an toàn ăn uống và phòng tránh ngộ độc thực phẩm là vấn đề không thể xem nhẹ trong những ngày hè oi bức.
Thực phẩm chín để ở nhiệt độ phòng: Mối nguy tiềm ẩn
Theo thạc sĩ - bác sĩ Bùi Thị Duyên, phụ trách khoa Dinh Dưỡng tại Bệnh viện Quân y 175, việc để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến ngộ độc thực phẩm. Nhiều cơ sở chế biến thực phẩm sẵn nhưng không tuân thủ đúng cách bảo quản, khiến vi khuẩn có cơ hội phát triển mạnh mẽ.
Bên cạnh đó, tình trạng nhiễm khuẩn chéo do sử dụng chung dao, thớt cho đồ sống và đồ chín, hoặc để lẫn thực phẩm sống với đồ ăn liền trong tủ lạnh cũng làm tăng đáng kể rủi ro mất an toàn thực phẩm.
"Nếu khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào không chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, biến chất vì mục tiêu lợi nhuận hoặc do chủ quan, sẽ vô tình tạo ra các 'ổ' vi khuẩn phát triển mạnh, trở thành nguồn gây ngộ độc nghiêm trọng", bác sĩ Duyên nhấn mạnh.
Hâm lại thức ăn không đảm bảo tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện Gia An 115, cho biết khoảng nhiệt độ từ 30 đến 40°C thường được gọi là "vùng nguy hiểm" trong an toàn thực phẩm. Nhiều loại vi khuẩn có khả năng nhân đôi chỉ sau 20 đến 30 phút, nghĩa là chỉ sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng trăm hoặc hàng nghìn lần.
Do đó, mọi người cần lưu ý một nguyên tắc quan trọng: Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 đến 35°C, thời gian này nên được rút ngắn xuống còn khoảng 1 giờ. Sau mốc thời gian này, nguy cơ vi khuẩn phát triển và sinh ra độc tố sẽ tăng lên rõ rệt.
Đáng chú ý, một số độc tố do vi khuẩn tạo ra không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại, vì vậy việc "nấu lại cho kỹ" không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối.
Các loại thực phẩm như hải sản, món ăn nhiều nước, sữa hoặc thức ăn chế biến sẵn là nhóm dễ bị hư hỏng nhanh nhất trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Từ đó, bác sĩ Tố Hi khuyến cáo khi thực phẩm có dấu hiệu mùi lạ, bề mặt nhớt, đổi màu hoặc vị bất thường, người dân không nên cố gắng sử dụng lại.
Biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm hiệu quả
Để chủ động phòng tránh ngộ độc thực phẩm trong mùa nắng nóng, bác sĩ Duyên đưa ra lời khuyên người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm sau:
- Thực hiện 'ăn chín, uống sôi': Tuyệt đối không sử dụng thức ăn ôi thiu, hỏng mốc hoặc quá hạn sử dụng. Hạn chế tối đa việc ăn các món gỏi sống, đồ tái trong mùa hè. Thực phẩm thừa cần được đun lại ở nhiệt độ trên 70 độ C trước khi ăn.
- Vệ sinh tay sạch sẽ: Rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước và sau khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Đảm bảo khu vực chế biến và vật dụng nấu nướng luôn sạch sẽ, khô ráo.
- Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thức ăn chín cần được đậy kín để tránh bụi bẩn và côn trùng. Nếu sử dụng tủ lạnh, phải sắp xếp ngăn nắp, tránh tình trạng tích trữ quá tải dung tích. Nhiệt độ ngăn mát nên được duy trì ở mức 5 độ C hoặc thấp hơn.
- Lựa chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, không có mùi lạ hay màu sắc bất thường.
- Bù nước và điện giải hợp lý: Uống đủ từ 1,5 đến 2,5 lít nước mỗi ngày tùy theo độ tuổi và mức độ hoạt động. Nên uống chậm rãi, chia thành nhiều lần ngay cả khi không cảm thấy khát. Có thể sử dụng nước lọc, nước khoáng, nước dừa hoặc Oresol để bổ sung khoáng chất bị mất đi qua mồ hôi.
Phân biệt say nắng, ngộ độc thực phẩm và rối loạn tiêu hóa
Trong điều kiện nắng nóng trên 35 độ C, việc phân biệt giữa ngộ độc thực phẩm và say nắng trở nên khó khăn vì cả hai đều có thể gây ra các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, đau đầu, chóng mặt và mệt mỏi. Thạc sĩ - bác sĩ Bùi Thị Duyên chỉ ra các dấu hiệu then chốt sau:
- Say nắng, say nóng (sốc nhiệt): Nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột (≥ 40°C), kèm theo lú lẫn, mê sảng, co giật hoặc mất ý thức; mạch đập nhanh (140 - 160 lần/phút), thở nhanh và nông, huyết áp tụt và có thể bị chuột rút do mất điện giải qua mồ hôi.
- Ngộ độc thực phẩm: Đau bụng quặn từng cơn, tiêu chảy (có thể kèm theo nhầy hoặc máu), đầy bụng và vã mồ hôi. Nếu từ 2 người trở lên cùng ăn một loại thực phẩm và xuất hiện các triệu chứng tương tự, đây là cơ sở quan trọng để nghi ngờ ngộ độc thực phẩm.
- Rối loạn tiêu hóa thông thường: Thường không đi kèm với tình trạng sốt cao ác tính hay các biến chứng thần kinh nặng nề như trong trường hợp sốc nhiệt.
