Ngày 4/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế thông báo đã hoàn tất công tác phục chế bảo vật quốc gia ngai vàng triều Nguyễn, đưa hiện vật trở lại vị trí trưng bày tại điện Thái Hòa trong Đại nội Huế. Sự kiện đánh dấu hơn một năm kể từ vụ phá hoại nghiêm trọng xảy ra vào tháng 5/2025.
Quá trình phục chế tỉ mỉ
Công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22/4 đến ngày 4/5 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, dưới sự giám sát chặt chẽ của Hội đồng chuyên môn do UBND TP. Huế thành lập. Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, quy trình phục chế tuân thủ nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc, tận dụng toàn bộ các mảnh vỡ còn lại và hạn chế can thiệp vào hiện vật. Các chuyên gia đã tiến hành làm sạch bề mặt, xử lý mối mọt và nấm mốc, gắn kết 14 mảnh vỡ của tay ngai, phục hồi phần mộng nối và xử lý các vị trí khuyết thiếu bằng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản.
Trong giai đoạn hoàn thiện, nhóm chuyên gia sử dụng sơn ta và vàng thật theo kỹ thuật truyền thống, đồng thời phủ một lớp bảo vệ mỏng nhằm tăng độ bền mà không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ của hiện vật. Toàn bộ quá trình được ghi lại bằng phim, ảnh và lập hồ sơ lưu trữ phục vụ công tác quản lý và nghiên cứu lâu dài.
Kết quả phục chế
Sau phục chế, phần tay ngai bị hư hỏng đã được khôi phục, bảo đảm đúng hình dáng, màu sắc và kích thước nguyên bản theo hồ sơ công nhận bảo vật quốc gia. Hội đồng chuyên môn đánh giá việc phục chế không làm phát sinh hoa văn hay chi tiết mới, đồng thời không làm sai lệch các yếu tố gốc của hiện vật.
Vụ phá hoại và biện pháp bảo vệ
Trước đó, vào tháng 5/2025, Hồ Văn Phương Tâm (43 tuổi, trú phường Phú Xuân, TP. Huế) đã lẻn vào khu vực trưng bày tại điện Thái Hòa. Người này có biểu hiện kích động, leo lên ngai vàng, ngồi xếp chân, la hét và làm gãy phần tựa phía trước tay bên trái của hiện vật. Sau khi rời khỏi khu vực trưng bày, đối tượng bị lực lượng bảo vệ khống chế. Cơ quan chức năng đã khởi tố bị can về hành vi "Cố ý làm hư hỏng tài sản" theo Điều 178 Bộ luật Hình sự.
Sau vụ việc, ngai vàng được đưa vào kho bảo quản để phục vụ đánh giá và phục chế. Trong thời gian này, một bản sao của ngai vàng được chế tác cách đây 3 năm đã được đưa vào điện Thái Hòa để phục vụ khách tham quan.
Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cũng lắp đặt hệ thống kính cường lực tại khu vực trung tâm điện Thái Hòa, ngăn cách hoàn toàn gian giữa – nơi đặt ngai vàng – với hai bên. Hiện du khách chỉ có thể tham quan từ lối đi hai bên và phía sau, quan sát hiện vật từ khoảng cách xa thay vì tiếp cận trực tiếp như trước.
Giá trị lịch sử của ngai vàng
Ngai vàng triều Nguyễn là hiện vật gốc được chế tác dưới thời vua Gia Long và đặt tại điện Thái Hòa. Đây là chứng nhân lịch sử gắn với 13 đời vua triều Nguyễn trong suốt 143 năm tồn tại của triều đại. Tháng 1/2016, hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia.
