Khi cuộc khai quật bắt đầu vào năm 2012, địa điểm khai quật dù thú vị nhưng không quá đặc sắc: một khu định cư thời kỳ đồ đá mới từ năm 5250 đến 4950 trước Công nguyên, với khoảng 300 ngôi nhà trải rộng trên 3 khu phố và được bao quanh bằng một hệ thống hào.
Một số hài cốt được tìm thấy vào năm 2016 và 2017, nhưng phải đến năm 2022, các nhà khảo cổ mới hiểu được quy mô thực sự của những gì họ đã tìm thấy, theo chuyên trang IFLScience ngày 10.6.
Bên trong hệ thống hào là 77 cá thể không có đầu, không có hộp sọ. Ngoại lệ duy nhất là hộp sọ của một đứa trẻ vẫn còn nguyên vẹn. Điều gì khiến cá thể đó khác biệt vẫn chưa rõ. Tất cả các thi thể được chôn cất vào khoảng cùng một thời điểm, dù dường như chúng được đặt trong mộ mà không có bất kỳ trật tự nào có thể nhận thấy ngay lập tức.
Đó là một cảnh tượng kỳ lạ, nhưng các nhà nghiên cứu tin rằng đó dường như không phải là một hành động bạo lực bốc đồng trong thời chiến hay một phản ứng hoảng loạn trước thảm họa, chẳng hạn như bệnh dịch hạch.
Một cuộc kiểm tra gần đây về các bộ xương cho thấy mớ hỗn độn hài cốt này được chôn cất với những gì các nhà nghiên cứu mô tả là "sự sắp xếp có vẻ như có quy luật", một cách cẩn thận và có chủ ý, chứ không chỉ đơn giản là bị vứt xuống hào.
"Phân tích ban đầu cho thấy đó không phải là các vụ 'chặt đầu' bạo lực, mà là việc khéo léo lấy đi hộp sọ", tiến sĩ Katharina Fuchs, một nhà nhân chủng học sinh học tại Viện Khảo cổ học tiền sử và sơ sử thuộc Đại học Kiel (Đức) và là đồng tác giả của nghiên cứu, cho hay trong một tuyên bố.
"Việc chôn cất các thi thể và các bộ phận cơ thể có thể là một phần của các tập tục phức tạp, có ý nghĩa và lặp đi lặp lại hơn", đồng tác giả, tiến sĩ Nils-Müller-Scheeßel, nói thêm.
"Việc hiến tế người hoặc lấy đầu người, có lẽ trong hầu hết các nền văn hóa đều là biểu tượng cho nhân cách và sự sống, có thể là động cơ cho những tập tục đó; một nghi lễ chôn cất với sự chú trọng đặc biệt đến hộp sọ cũng là một khả năng khác", các tác giả viết trong nghiên cứu của họ, được công bố trên tạp chí Proceedings of the Prehistoric Society.
"Tuy nhiên, vì chúng tôi chỉ tìm thấy một số lượng rất nhỏ mảnh sọ trong hào, vấn đề rõ ràng và quan trọng nhất là vẫn chưa rõ những cái đầu đã được lấy đi, đặt ở đâu hoặc chôn cất ở đâu. Hiện tại, những cái đầu này 'vô hình' về mặt khảo cổ học đối với chúng tôi, khiến việc đánh giá vai trò của bạo lực – thường nhắm vào đầu – cũng như các tập tục nghi lễ trở nên rất khó khăn", các tác giả viết.
Vì vậy, tất cả những điều này đại diện cho điều gì đã xảy ra vẫn còn chưa rõ ràng. Để hiểu được những gì đã xảy ra ở đây, các nhà nghiên cứu cần gạt bỏ những giả định của một người sống ở thế kỷ 21 và cố gắng đặt mình vào vị trí của một người nông dân thời kỳ đầu sống ở Trung Âu cách đây khoảng 7.000 năm.
Vì không có cỗ máy thời gian, các nhà nghiên cứu đang chuyển sang các phương pháp khoa học đã được thiết lập một cách vững chắc. Công việc tiếp theo sẽ tập trung vào phân tích đồng vị và ADN để làm sáng tỏ nguồn gốc địa lý, chế độ ăn uống và mối quan hệ gia đình của những cá nhân được chôn cất ở đó.
