Loại quả dại trước đây mọc hoang khắp các vùng quê, rụng đầy gốc không ai thèm hái, nay bỗng trở thành đặc sản được nhiều người săn lùng với giá lên tới 60.000 đồng/kg. Trên các chợ mạng, loại quả này thường xuyên cháy hàng, người bán treo biển "có tiền cũng khó mua".
Quả đại - loại quả dại từng bị lãng quên
Quả đại, còn gọi là quả đại hoàng, là loại quả mọc trên cây đại - một loại cây thân gỗ thường được trồng làm cảnh hoặc mọc hoang ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Yên Bái, Sơn La. Trước đây, quả đại chín rụng đầy gốc, ít ai để ý, thậm chí người dân còn coi là quả dại không có giá trị.
Theo chị Nguyễn Thị Hoa, một tiểu thương chuyên bán đặc sản vùng miền tại Hà Nội, quả đại bắt đầu được biết đến rộng rãi khoảng 3-4 năm gần đây. "Ban đầu chỉ có vài người hỏi mua, nhưng giờ thì khách đặt hàng liên tục, tôi phải nhập từ các mối quen ở tận vùng cao. Có đợt, tôi nhập 50 kg mà hết sạch trong một buổi sáng", chị Hoa cho biết.
Giá tăng cao, cung không đủ cầu
Hiện tại, giá quả đại tươi được rao bán trên thị trường dao động từ 40.000 đến 60.000 đồng/kg, tùy vào thời điểm và độ chín. Với mức giá này, nhiều người tiêu dùng vẫn sẵn sàng chi tiền để mua về thưởng thức hoặc làm quà biếu. Theo ghi nhận, quả đại chỉ có theo mùa, thường từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch, nên càng khan hiếm.
Anh Trần Văn Nam, một người dân ở huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, cho biết: "Cây đại mọc hoang nhiều ở đồi núi, trước đây quả rụng đầy gốc, chúng tôi chỉ hái cho trẻ con chơi. Thấy người ta săn lùng, tôi mới bắt đầu hái đem bán. Mỗi ngày tôi hái được 10-15 kg, bán giá 50.000 đồng/kg, có hôm hết sớm lắm".
Cách chế biến quả đại thành đặc sản
Quả đại có vị chua ngọt, thơm nhẹ, thường được dùng để làm mứt, ô mai, siro hoặc ngâm đường uống giải nhiệt. Để chế biến, người ta rửa sạch quả, bỏ hạt, ngâm với đường hoặc muối, sau đó phơi khô hoặc sấy. Thành phẩm là món ăn vặt được nhiều người yêu thích, nhất là trong những ngày lễ Tết.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, quả đại chứa nhiều vitamin C, chất xơ và các khoáng chất, có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường sức đề kháng. Tuy nhiên, cần lưu ý không nên ăn quả xanh vì có thể gây kích ứng cổ họng.
Lợi ích kinh tế từ loại quả dại
Việc quả đại trở thành đặc sản đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân vùng cao. Nhiều hộ gia đình tại các tỉnh miền núi đã tận dụng nguồn quả dại này để bán kiếm thêm tiền, đặc biệt trong bối cảnh nông sản gặp khó khăn. Theo ước tính, một mùa quả đại có thể thu về vài triệu đồng mỗi hộ.
"Trước đây, quả đại không ai mua, giờ trở thành hàng hiếm. Có tiền cũng không dễ mua được vì người dân hái đến đâu bán hết đến đó. Nhiều thương lái còn đặt cọc trước để giành hàng", chị Hoa chia sẻ thêm.
Hiện tượng quả đại từ chỗ bị lãng quên trở thành đặc sản săn lùng cho thấy sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng, khi người dân ngày càng ưa chuộng các sản phẩm tự nhiên, hoang dã. Điều này mở ra cơ hội cho nhiều loại nông sản khác phát triển, nhưng cũng đặt ra thách thức về khai thác bền vững.
