MV 'Come My Way' của Sơn Tùng M-TP hợp tác với rapper Tyga đang trở thành tâm điểm bàn luận, không chỉ về âm nhạc và hình ảnh mà còn vì tranh cãi liên quan đến việc chiếm dụng nghệ thuật. Tâm điểm là cáo buộc ê-kíp sản xuất MV sử dụng hình ảnh và ngôn ngữ tạo hình từ tác phẩm sắp đặt 'Tàn Chỉ (Vestige of the Land)' của nghệ sĩ thị giác Lê Giang mà không xin phép.
Lùm xùm bắt đầu
Sự việc khởi nguồn từ ngày 2/6, khi tổ chức phi lợi nhuận Hanoi Grapevine đăng bài chỉ ra điểm tương đồng giữa tác phẩm 'Tàn Chỉ' và bối cảnh trong MV 'Come My Way' ở phút 3:55. Grapevine công bố email trao đổi giữa Lê Giang và đơn vị sản xuất. Trong email, Lê Giang đặt câu hỏi về nguồn gốc ý tưởng bối cảnh, cho rằng set quay có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm của cô thực hiện năm 2017 dưới sự bảo trợ của viện Goethe Hà Nội.
'Tàn Chỉ' có đặc điểm tạo hình riêng: cấu trúc kiến trúc gợi đình làng Bắc Bộ đổ vỡ, bề mặt vôi hóa thô nhám, phù điêu rồng rải rác quanh chân cột. Sau khi phát hiện, Lê Giang liên hệ Microwave Soups để yêu cầu làm rõ. Microwave Soups - đơn vị chỉ đạo mỹ thuật và thiết kế bối cảnh - xác nhận 'Tàn Chỉ' từng xuất hiện trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu và được đưa vào moodboard tham khảo, nhưng đã bị loại khỏi creative deck vì đạo diễn thấy không phù hợp.
Giải thích từ ê-kíp
Microwave Soups cho biết ý tưởng ban đầu xuất phát từ hình tượng sâu bướm làm biểu tượng xuyên suốt, cần xây dựng không gian vừa là nơi trú ngụ vừa là sân khấu. Nguồn cảm hứng kiến trúc chính là nhà rường truyền thống Việt Nam. Sau khảo sát tại Ninh Bình, đạo diễn quyết định đặt phân cảnh tại núi đá vôi, khiến ý tưởng phải điều chỉnh. Họa tiết trang trí và điêu khắc trên cột, xà được tham khảo từ hoa văn kiến trúc truyền thống Việt Nam, mảnh vỡ dưới sàn kết hợp từ chi tiết chuẩn bị trước và điều chỉnh tại hiện trường.
Khủng hoảng lan rộng
Bài đăng của Grapevine thu hút sự chú ý và gây tranh cãi. Rạng sáng 3/6, Microwave Soups đăng thông báo xin lỗi công khai gửi Lê Giang, thừa nhận đã tham khảo ngôn ngữ tạo hình phù điêu trong 'Tàn Chỉ' mà chưa xin phép. 'Chúng em hoàn toàn nhận trách nhiệm về thiếu sót này... thực sự xin lỗi vì đã không ứng xử đủ cẩn trọng', đơn vị viết. Antiantiart - đơn vị sản xuất và điều phối - cũng chia sẻ bài xin lỗi và nhận một phần trách nhiệm vì không kiểm soát khâu thiết kế bối cảnh.
Phía Sơn Tùng vẫn giữ im lặng, chưa có phát ngôn chính thức. Ngày 4/6, nam ca sĩ đăng clip vũ đạo ca khúc mới. Sự việc tưởng khép lại nhưng sáng 5/6, Lê Giang lần đầu lên tiếng. Trên trang cá nhân, cô cho rằng thông báo xin lỗi 'đánh tráo khái niệm', chưa phản ánh đúng bản chất. 'Đây là lời xin lỗi thiếu tôn trọng và không đúng bản chất sự việc sử dụng tác phẩm mà không xin phép', Lê Giang viết. Cô cho rằng các bên chưa đưa ra trách nhiệm cụ thể về hành vi xâm phạm quyền tác giả theo luật sở hữu trí tuệ. 'Ê-kíp không có động thái chịu trách nhiệm cụ thể. Chủ sở hữu MV vẫn chưa liên hệ để thực hiện nghĩa vụ khi sử dụng tác phẩm', cô bày tỏ.
Lê Giang cũng cho biết cô phải đối mặt với công kích cá nhân và bình luận ảnh hưởng uy tín trên mạng xã hội. Điều đau lòng nhất là tranh cãi xuất phát từ những người trong ngành công nghiệp sáng tạo, nơi tôn trọng chất xám là giá trị cốt lõi. Dù các đơn vị đã xin lỗi, vấn đề cốt lõi về sử dụng tác phẩm chưa xin phép vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng.
