Ít ai biết rằng, đằng sau thành công vang dội của bộ phim truyền hình huyền thoại “Tây du ký” lại là một vết thương lòng đeo bám đạo diễn Dương Khiết suốt nhiều năm. Ngay khi phát sóng những tập đầu tiên, “Tây du ký” nhanh chóng tạo nên cơn sốt trên khắp châu Á, lập kỷ lục với hơn 3.000 lần phát sóng lại tại Trung Quốc và đạt rating lên tới 89,4% – con số được xem là tượng đài của truyền hình Hoa ngữ. Thành công vượt xa mọi kỳ vọng đã đưa dàn diễn viên và ê-kíp lên đỉnh cao danh vọng.
Cú 'đánh lẻ' và tối hậu thư nghiệt ngã
Khoảng năm 1987-1988, sức hút quá lớn của bộ phim khiến một doanh nhân Singapore bỏ ra khoản tiền khổng lồ để mời đoàn phim sang biểu diễn và giao lưu. Tuy nhiên, chuyến đi tưởng như đánh dấu thời kỳ huy hoàng lại trở thành “ngòi nổ” cho hàng loạt mâu thuẫn hậu trường. Khi đạo diễn Dương Khiết đang dồn toàn bộ tâm sức chuẩn bị cho chương trình giao lưu quy mô quốc gia, thì các diễn viên chính gồm Lục Tiểu Linh Đồng, Mã Đức Hoa, Diêm Hoài Lễ và Trì Trọng Thụy lập nhóm riêng để nhận show biểu diễn thương mại bên ngoài.
Để có thể xuất hiện tại Tế Nam dưới danh nghĩa “thầy trò Đường Tăng”, nhiều người trong số họ đồng loạt xin nghỉ với lý do sức khỏe hoặc việc cá nhân, bỏ dở lịch tập luyện của đoàn. Ở thời điểm đó, cơn sốt “Tây du ký” mang lại nguồn thu khổng lồ cho các hoạt động quảng cáo và biểu diễn thương mại. Nếu cát-xê đóng phim chỉ khoảng vài chục tệ mỗi tập, thì một buổi diễn bên ngoài có thể mang về thù lao lên tới hàng nghìn tệ.
Sự việc khiến Dương Khiết tức giận. Nữ đạo diễn thẳng thắn phê bình các diễn viên vì đặt lợi ích cá nhân lên trên tập thể, sau quãng thời gian khó khăn cả đoàn từng cùng nhau vượt qua để hoàn thành bộ phim. Tuy nhiên, thay vì nhận sai, nhiều người lại cho rằng bà quá khắt khe và “cậy vai vế” để áp đặt ê-kíp.
Mâu thuẫn nhanh chóng bị đẩy lên cao khi một số diễn viên đã đến gặp lãnh đạo CCTV – người vốn đã tồn tại bất đồng quan điểm với Dương Khiết từ trước – để gây áp lực ngược lại nữ đạo diễn. Thậm chí, một “tối hậu thư” từng được đưa ra nhằm gây ép buộc: “Nếu có Dương Khiết sang Singapore, chúng tôi sẽ không đi”.
Trước sức ép từ dàn diễn viên đang ở đỉnh cao danh tiếng, phía nhà đài cuối cùng lựa chọn đứng về phía các ngôi sao. Đoàn phim cũ bị giải tán, còn Dương Khiết bị gạch tên khỏi chuyến công tác Singapore và gần như bị tách khỏi chính thành quả mà bà đã dành suốt 6 năm để gây dựng.
Biết được câu chuyện phía sau, ca sĩ Tưởng Đại Vi – người hát ca khúc chủ đề “Xin hỏi đường ở nơi nào” – sau khi biết chuyện đã công khai bày tỏ sự bất bình. Ông cho rằng nếu không có Dương Khiết sẽ không có thành công của dàn diễn viên ngày hôm nay, đồng thời tuyên bố từ chối tham gia biểu diễn để ủng hộ nữ đạo diễn.
Nỗi đau kéo dài gần một thập kỷ
Với Dương Khiết, cú sốc ấy trở thành vết thương kéo dài suốt nhiều năm. Thành công vang dội của phim không còn là niềm tự hào, mà trở thành nút thắt đau đớn trong lòng bà. Suốt gần một thập kỷ sau đó, nữ đạo diễn gần như không muốn xem lại bộ phim do chính mình tạo ra. Mỗi khi hình ảnh “Tây du ký” xuất hiện trên truyền hình, bà đều lặng lẽ chuyển kênh.
Lời xin lỗi muộn màng sau 10 năm đoạn tuyệt
Đến năm 1994, khi dự án thực hiện phần tiếp theo của “Tây du ký” được khởi động, dàn diễn viên mới nhận ra rằng khó có đạo diễn nào tại Trung Quốc thời điểm đó có thể thay thế được Dương Khiết. Sau 10 năm, những người từng đồng hành cùng bà năm xưa bắt đầu chủ động tìm cách hàn gắn mối quan hệ.
Trong số đó, Trì Trọng Thụy – người thủ vai Đường Tăng – được cho là cảm thấy day dứt nhiều nhất về những mâu thuẫn trong quá khứ. Ông đứng ra làm cầu nối để đưa 4 thầy trò tìm đến nhà riêng của Dương Khiết xin gặp bà. Theo nhiều nguồn tin được chia sẻ sau này, tại cuộc gặp gỡ ấy, các diễn viên đã bật khóc, thành khẩn xin lỗi và mong nữ đạo diễn tha thứ để cả đoàn có cơ hội tiếp tục đồng hành thêm một lần nữa.
Dù từng chịu tổn thương sâu sắc, Dương Khiết cuối cùng vẫn chấp nhận bỏ qua chuyện cũ và đồng ý quay trở lại ghế đạo diễn cho phần tiếp theo vào năm 1998. Tuy nhiên, quyết định ấy không xuất phát từ việc bà quên đi những tổn thương trong quá khứ, mà bởi nữ đạo diễn muốn hoàn thành trọn vẹn tâm nguyện nghệ thuật của mình, khép lại hành trình “Tây du ký” bằng một cái kết viên mãn sau nhiều năm dang dở. Suốt 6 năm thực hiện, đoàn phim “Tây du ký” phải làm việc trong điều kiện kinh phí eo hẹp. Với Dương Khiết, việc thực hiện phần 2 giống như cách để trả món nợ với nghệ thuật và với chính bản thân mình. Dù vậy, trong nhiều cuộc phỏng vấn sau này, bà vẫn thừa nhận từng rất tổn thương, sự việc là vết đau mà ánh hào quang của một huyền thoại truyền hình cũng không thể xóa được.
Năm 2017, Dương Khiết qua đời ở tuổi 88. Trong tang lễ của bà, hình ảnh “4 thầy trò Đường Tăng” nghẹn ngào bật khóc bên linh cữu khiến nhiều khán giả xúc động. Lục Tiểu Linh Đồng, Mã Đức Hoa, Lưu Đại Cương và Trì Trọng Thụy đều có mặt để tiễn biệt người đạo diễn từng góp phần làm nên tên tuổi của họ.
